'Zelfs mijn moeder van 72 belde mij op'
'Ik heb Ethias-medewerkers zien wenen en vertwijfeld horen vragen hoe dit allemaal mogelijk is', blikt Verstraete terug op vier emotionele weken.Wim Daneels
Foto: © Wim Daneels
Net zoals de rest van de financiële wereld heeft ook Hans Verstraete vier bijzonder harde en emotionele weken achter de rug. 'Ik heb Ethias-medewerkers zien wenen en vertwijfeld horen vragen hoe dit allemaal mogelijk is', zegt hij in de marge van het interview. 'Zelfs mijn moeder van 72jaar belde mij omdat ze mij nooit meer zag. En ook zij vroeg of ze nu uit de First-rekening moest stappen. Zij heeft gelukkig naar haar zoon geluisterd en is gebleven.'

Het is nu mede aan Verstraete om zijn moeder en de 1,1 miljoen andere klanten opnieuw in de toekomst van Ethias te doen geloven. Verstraete zelf beseft dat dit geen makkelijke opdracht wordt.

Van af welk moment wist u dat ook Ethias in zware problemen zou komen?

Op vrijdag 10oktober hadden we een vergadering bij de toezichthouder CBFA, dat op dat ogenblik aan ons een plan heeft gevraagd om de problemen met de liquiditeit en de solvabiliteit op te lossen. Nog diezelfde dag hebben we een team van vier mensen samengesteld, die vanaf dat moment keihard gewerkt hebben aan het vinden van oplossingen en het onderzoeken van pistes om aan vers kapitaal te geraken. In dat team zaten de voorzitter, Steve Stevaert, Bernard Thiry, Cécile Bolet en ikzelf.

Kunt u iets specifieker zijn over de problemen? Zaten die enkel in Ethias Leven?

Ja, het probleem zat uitsluitend bij de tak Leven.

En hoe groot was de put die volgens de CBFA dringend gevuld moest worden ? Was dat toen al 1,5 miljard euro?

Ik wil hierbij benadrukken dat de CBFA zich nooit heeft uitgesproken over cijfers, maar wel benadrukte dat er een plan moest komen. Uit de cijfers die we hadden aangeleverd aan de CBFA, bleek dat er problemen waren met de solvabiliteitsmarge en de dekkingswaarden (er zat te weinig geld in kas ten overstaan van de uitstaande schulden, nvdr) en dat er stilaan ook een liquiditeitsprobleem (een tekort aan cash geld om de lopende activiteiten te financieren, nvdr) dreigde.

Steeds meer ongeruste Ethias-spaarders kwamen hun First-rekening opvragen. Wanneer is de onrust onder de klanten eigenlijk begonnen? Toen Lehman Brothers omviel?

Niet echt. Je moet dat breder zien. Het hele financiële klimaat was op dat moment erg onzeker. De voortwoekerende kredietcrisis begon iedereen nerveus te maken. Er waren geruchten in de pers dat ook Dexia in problemen kwam. Met als gevolg dat meer mensen inderdaad besloten om hun First-rekening leeg te halen.

Hoe groot was die leegloop? Het meest geciteerde cijfer is 35miljoen euro per dag, sommige bronnen spreken van pieken tot 90miljoen euro.

(hoofdschuddend) Op sommige dagen waren er pieken, maar cijfers kan ik daarover niet geven. Maar het belangrijkste is dat wij al onze verplichtingen zijn nagekomen en dat wij iedereen hebben uitbetaald. Dus daar zit geen probleem. Het belangrijkste is dat de overheidsinjectie van 1,5 miljard euro en de toetreding tot het depositogarantiefonds, waardoor ook voor onze klanten tot 100.000 euro spaargeld is gegarandeerd, de rust heeft teruggebracht.

Toch legde de crisissituatie een zwakke plek bloot. Omdat de First-rekening eigenlijk meer een bankproduct was dan een verzekeringsproduct, konden de klanten hun geld relatief makkelijk ophalen.

Dat klopt. First is een product waarin weinig remmen ingebouwd zitten om de klant tot de geplande eindvervaldatum in het product te houden. En dat was eigenlijk het fundamentele probleem bij Ethias. Want in dit soort crisissituaties veroorzaakt dat een negatieve spiraal. Omdat de klanten zomaar hun geld konden ophalen, dreigde er een tekort aan cash, waardoor wij op den duur verplicht zouden worden om versneld beleggingen te verkopen. Wat op zijn beurt de solvabiliteit opnieuw onder druk zette.

Want door de financiële crisis noteren de meeste beleggingen fors onder hun aankoopwaarde. Door die te verkopen was u verplicht om de papieren verliezen onverwacht in de boeken op te nemen.

Inderdaad. Wij hebben in de boeken heel wat activa die vandaag onder water staan, maar op de eindvervaldag niet meer. Ik geef een simpel voorbeeld. Neem nu een Belgische staatsobligatie, die een nominale waarde heeft van 100. Door de financiële crisis staat die nu op pakweg 95. Als we die obligatie tot eindvervaldatum kunnen aanhouden, krijgen we sowieso 100. Maar als we die nu verkopen moeten we een verlies van5 nemen.

Jullie concludeerden al snel dat er vers kapitaal moest komen. Maar waarom besliste topman Guy Burton in godsnaam om dat uit te bazuinen in de Franse krant 'La Tribune'?

Wel, ik heb hem zelf niet meer gezien daarna. Maar hoe dan ook was het interview voor ons een totale verrassing, zeker omdat meneer Burton ervoor bekendstond dat hij nooit veel contact zocht met de pers. En, neen, ik weet niet hoe een Franse journalist aan het gsm-nummer van Guy Burton is geraakt. Ik kan alleen maar samen met u vaststellen dat het interview heeft plaatsgevonden, dat het zeer ongelukkig was en dat wij er in onze onderhandelingen meteen mee werden geconfronteerd.

Burton noemde man en paard. Ethias had minstens 1,5 miljard nodig en zelfs 3miljard euro voor de groei op lange termijn. Waar komen die cijfers vandaan?

Dat weet ik niet. Meneer Burton heeft een aantal cijfers geciteerd, maar de CBFA had enkel een plan opgelegd en geen cijfers vermeld. Ik denk dat meneer Burton daar zelf antwoord moet op geven.

Uiteindelijk haalde Ethias 1,5 miljard euro op, maar het was opmerkelijk dat u daarvoor ook moest aankloppen bij de federale overheid.

In een eerste fase zijn we gaan aankloppen bij de historische aandeelhouders, de lokale besturen, intercommunales en regionale overheden. Maar de tijd was erg kort. Wij hadden minder dan twee weken. Normaal gezien neemt dergelijke kapitaalverhoging meerdere maanden in beslag. En naarmate de tijd vorderde, kwamen al snel tot de oplossing waarbij de drie overheden elk 500 miljoen euro op tafel legden.

Maar bent u tevreden met het resultaat, want in ruil voor de kapitaalinjectie moest Ethias wel belangrijke concessies doen?

Ik vind het een mooie oplossing. Eerlijk gezegd, mogen we van geluk spreken dat de overheid in deze moeilijke tijden voor banken en verzekeraars haar verantwoordelijkheid heeft opgenomen. Bovendien is het niet alleen een Belgische oplossing, er is ook een verankering van de mutualistische structuur bij Ethias.

Betekent dit dat de drie resterende kassen bij Ethias niet worden 'gedemutualiseerd'?

Inderdaad. De drie kassen zullen nog een klein beetje hun mutualistisch karakter behouden. Er blijft een klein restant verzekeringsactiviteiten over in de kassen. Of ze alledrie afzonderlijk zullen blijven bestaan, moeten we later eens bekijken.

Blijft Steve Stevaert aan als voorzitter van het nieuwe Ethias? De indruk is van niet.

(ontwijkend) Ik kan dat niet bevestigen. Ik kan alleen zeggen dat Steve Stevaert de voorbije weken heel hard gewerkt heeft om een oplossing te zoeken. Bovendien is hij niet mee verantwoordelijk voor de problemen, want hij hield zich niet bezig met de operationele activiteiten.

Overweegt Ethias om van naam te veranderen?

Ik denk het niet. Ik geef toe dat de reputatie Ethias de voorbije weken een deuk heeft gekregen en het is aan ons om als een carrosseriebedrijf die deuk eruit te halen. Maar Ethias blijft een schitterende merknaam en ook de waarden van Ethias blijven overeind.

Moet Ethias ook niet transparanter worden?

Ethias zal veel transparanter worden. Dat is enorm belangrijk. Zo gauw het kan, zal ik voorstellen dat Ethias de lonen en de ontslagvergoedingen van het directiecomité bekendmaakt. Of ik dan nu al iets kan zeggen over de vergoedingen van de bestuurders bij Ethias. (reageert verrast) Euh, neen, dat is niet mijn verantwoordelijkheid. Dat is een beslissing voor de kassen in de nieuwe structuur. Ik denk echter niet zij iets zullen zeggen over de vergoedingen van de oude bestuurders.

Iets anders dan. Kredietbeoordelaar Fitch blijft sceptisch over de commerciële toekomst van Ethias Leven, dat goed was voor 69procent van alle premies.

Ik denk dat Fitch zich te veel focust op de tak levensverzekeringen. Er zijn ook een heel pak mogelijkheden in de schadeverzekeringen, zoals arbeidsongevallen en gemeen recht. Maar er zit ook nog rek in onze traditionele markten: de lokale besturen, de directe verkoop... We zullen hier en daar ook moeten werken aan de rendabiliteit. Kortom, we zullen moeten leren uit de fouten van het verleden en werken aan een gezonde toekomst. Maar er komt geen revolutie. Ik ben eerder voorstander van evolutie.

Hoe gaat de nieuwe First-rekening eruitzien. Komen er hogere beheers- en uitstapkosten?

Dat zullen we over een aantal weken bekendmaken. Het is duidelijk dat we rekening zullen houden met de kritiek dat de huidige First-rekening te veel een bankproduct was en te weinig een verzekeringsproduct. Wil dat nu zeggen dat we alles gaan omgooien en voor alles kosten aanrekenen? Neen. Want alles start bij de klant. Het moet wel een aantrekkelijk product blijven. Daarom zal de nieuwe First zeker de concurrentie aankunnen met de producten van andere verzekeraars.

Maar hoe zit het nu met die klanten? Halen die nog altijd hun spaargeld af ?

In de recente cijfers zien we een duidelijke daling van het aantal klanten dat uit de First-rekening stapt. Ik denk dat de meeste klanten nu wel zijn gerustgesteld.

Toch beginnen veel mensen nu te rekenen. Als er straks geen winstdeelname meer is, zouden ze kunnen vertrekken.

Tja, over de winstdeelname wordt pas later beslist. Door de financiële crisis is de kans klein dat er in 2008 een winstdeelname komt, ja. Maar dat is de korte termijn. Je mag ook niet vergeten dat de First-producten totnogtoe een behoorlijk rendement hebben gehaald en dat levensverzekeringen vooral langetermijninvesteringen zijn.