Geluk
Foto: © Wouter Van Vooren
Vorige week berichtten de Vlaamse kranten over de bevindingen van een onderzoek van de Vlaamse jeugddienst In Petto, uitgevoerd door de VUB. Het betrof een onderzoek bij zo'n 750 Vlaamse jongeren, afgenomen in het voorjaar van 2007, naar wat hen gelukkig of ongelukkig maakt. Aan bod kwamen vragen als: 'Heb je een beste vriend of vriendin?', 'Vind je het leuk op school?', 'Heb je jezelf al eens pijn gedaan?' en 'Heb je een goede band met je ouders?'.

Niemand twijfelt aan de relevantie van het onderwerp of het vakmanschap van de onderzoekers. De resultaten worden evenmin in twijfel getrokken. Het gaat goed met de jongeren in Vlaanderen maar er tekenen zich wel enkele verontrustende probleemzones af die aandacht vereisen van ouders en opvoeders.

Opvallend was echter het verschil in berichtgeving in de Vlaamse kranten, met name in de koppen boven de artikels. Voor de ene krant is 76procent van de jongeren 'gelukkig', terwijl een andere krant in rode letters alarm slaat: '1 op 5jongeren verwondt zichzelf'. De lezer wordt verondersteld het zelf maar uit te zoeken. Dit is niet de plaats om een debat te openen over de rol en de maatschappelijke impact van de media. De wereld rondom ons is complex en laat zich nog moeilijk in zwart-wittegenstellingen vatten. Absolute waarheden zijn niet meer van deze tijd of scheppen alleen maar valse illusies. In die complexe wereld registeren media een werkelijkheid en ze berichten erover aan hun lezers. Het commentaar of de analyse is een poging tot duiding en beheersing, met nood aan veel nuance.

Het bewuste onderzoek toont ook aan dat in de informatiesamenleving van vandaag haast geen enkel onderwerp nog onbevraagd blijft. We weten vandaag meer dan ooit over de staat van mens en maatschappij, maar toch hebben we vaak het gevoel dat we nog maar zo weinig weten. Veel lijkt ons nog te ontsnappen of scheert in hoog tempo rakelings langs ons heen. Wat opvalt is dat hoe meer we weten over de wereld rondom ons, hoe angstiger en onzekerder we ons gaan voelen. De wereld is plat en nog maar een muisklik van ons verwijderd. Elke bosbrand -kijk Californië onlangs- wordt plots een wereldbrand. De crisis in de Amerikaanse huizenmarkt deed in de zomermaanden de aandelenbeurzen in de hele wereld beven en zal nog enige tijd nazinderen in de economie.

Maar we zijn ook beter dan ooit in staat om toekomstige evoluties in te schatten. Van de effecten van de opwarming van de aarde op het leven op deze planeet tot de hoogte van ons pensioen straks en hoeveel we nu al opzij hadden moeten hebben gezet om straks een comfortabele levensstandaard te kunnen aanhouden. En dat is meteen de tweede boodschap over de informatiesamenleving. We zijn in staat om problemen -vandaag en morgen- in kaart te brengen en we hoeven niet lijdzaam toe te zien en af te wachten tot gebeurtenissen ons komen overvallen.

De -spijtig genoeg minder goed gehoorde- boodschap van Al Gore over de klimaatverandering was: we kennen de problemen en de mogelijke gevolgen, maar we zijn vandaag nog in staat om er ook wat aan te doen. Als we dat zelf willen. Zo is dat ook met ons toekomstig pensioen. Geen enkele overheid zal straks een alibi kunnen bovenhalen als het om de toekomstige financiering van ons pensioenstelsel gaat. Maar ook een goed geïnformeerde burger -en lezer van deze krant sinds de pensioenreeks van vorige maand- weet nu al wat hem of haar te doen staat op dat vlak. Dat is overigens een les die de twintigers en dertigers van vandaag goed begrepen hebben. Het is dan ook geen toeval dat velen onder hen vandaag bij hun werkgever aandringen op een pensioenplan of zelf een appeltje voor de dorst opzijzetten. Angst en onzekerheid hoeven ons leven niet te domineren, we kunnen zelf vat hebben op onze toekomst. Ik onthoud alvast uit het onderzoek van de VUB dat jongeren in Vlaanderen zichzelf 7,66 op 10 op de geluksschaal geven, een meer dan mooie onderscheiding.

Fons Van Dyck is managing director bij think/BBDO.

www.standaard.biz/kijkvandyck