De crisis op de Amerikaanse hypotheekmarkt heeft internationaal al tot grote onrust geleid op de financiële markten. Verschillende banken hebben onrechtstreeks geld uitstaan in de Amerikaanse hypotheeksector en slechts langzamerhand begint duidelijk te worden hoe erg het financiële systeem is aangetast.

De komende weken weten we allicht al meer. Dan moeten de hefboomfondsen en de banken hun beleggers inzage geven in hun prestaties over het derde kwartaal. Iedereen weet dat velen onder hen zwaar hebben geïnvesteerd in herverpakte hypotheken, rommelobligaties of andere herverpakte kredieten.

De sleutelvraag is hoeveel precies. 'Als de banken hun kredietportefeuilles opnieuw moeten waarderen, is het volslagen duister hoeveel ze moeten afboeken. De vraag is: komt er 50 of 25 procent terug op de balans. Dat kan niemand zeggen', waarschuwen specialisten.

Een van de redenen waarom er nog zo weinig bekend is over de schade, is dat de besmette hypotheekobligaties nog steeds vrijwel niet te verhandelen zijn. Zolang er geen vraag is naar deze complexe financiële constructies, is een prijs niet vast te stellen en blijft de concrete omvang van de schade onduidelijk.

De tot nu toe gedane afschrijvingen zijn dan ook niet meer dan schattingen. Schattingen die bovendien met de regelmaat van de klok worden bijgesteld of zelfs gemanipuleerd. Dat laatste vermoedt althans de Amerikaanse toezichthouder SEC, die onder meer bij Merrill Lynch en Citigroup een onderzoek heeft ingesteld naar de manier waarop deze banken subprime-gerelateerde producten hebben geboekt.

De bijstellingen waarvan sprake hebben alles te maken met de nieuwe IFRS-boekhoudregels, die de banken verplichten hun financiële instrumenten tegen marktwaarde (mark to market) te waarderen. Dat betekent dat ook de niet-gerealiseerde verliezen in de boeken moeten worden opgenomen. En aangezien de beurzen erg volatiel zijn, kunnen er ook de komende maanden nog grote schommelingen te zien zijn op de winst- en verliesrekening.

Schommelingen die telkens weer voor onrust zorgen. 'De 11 miljard dollar extra die Citigroup aankondigde, houdt rekening met de beurskoersen vandaag. Aangezien de beurzen sinds het einde van het derde kwartaal fors zijn gezakt, loopt het potentieel verlies op en dat maakt de markt nerveus', verduidelijkt analist Ivan Lathouders van Bank Degroof. Ook de koers van de drie Belgische grootbanken kregen daardoor gisteren nieuwe klappen. Nochtans hebben KBC, Dexia en Fortis de voorbije weken en maanden meermaals benadrukt dat de kredietcrisis nauwelijks op hun resultaten weegt. Voorlopig zonder veel resultaat.

Sterker nog, ook tussen de banken onderling leeft nog steeds het nodige wantrouwen. Specialisten wezen er maandag op dat de driemaandelijkse rente in de eurozone tussen banken onderling nu op 4,55 procent ligt. Dat zou normaal ongeveer 4,2 procent moeten zijn.

Slotsom: het is wachten op het terugkeren van het vertrouwen. En dat kan alleen als de banken volkomen transparant zijn over hun risico's. Volgens specialisten is er geld genoeg, er zijn alleen te weinig banken met overschotten die dat geld willen lenen aan andere banken. (nta)