Papa heeft een nieuwe bruid
Foto: © Wim Daneels
Menig huwelijk loopt na enige tijd spaak, met een echtscheiding tot gevolg.

Dat overkwam ook een zekere Nicolas. Slechts een paar maanden na zijn echtscheiding met Cécilia heeft hij al trouwplannen met de veel jongere en knappe Carla. Zo'n nieuwe stap is niet zo bijzonder, ware het niet dat Nicolas al kinderen uit een vorig huwelijk of relatie heeft. Bij zijn later overlijden zullen zijn kinderen slechts de blote eigendom erven, vermits het vruchtgebruik op dat ogenblik aan zijn kersverse partner zal toekomen. Zolang Carla leeft, kan zij als vruchtgebruikster 'zijn' huizen bewonen en/of verhuren, de interesten/dividenden van 'zijn' effecten innen en met 'zijn' zeiljacht rond de wereld varen.

Tijdens het leven van hun stiefmoeder krijgen de kinderen geen inkomsten en kunnen ze de vererfde goederen van hun vader niet zomaar verkopen, behalve met toestemming van hun nieuwe moeder. Dat is zelfs frustrerend als de nieuwe partner nog erg jong is en bijna even oud is als de kinderen uit het eerste huwelijk. Zulke gedachten bemoeilijken dan ook soms het (geplande) huwelijk van vader Nicolas. Hij is voorzichtig en terughoudend, want hij beseft dat zijn beide kinderen zijn huwelijk om voormelde redenen zouden kunnen afwijzen, gezien zij later samen met hun jonge stiefmoeder tot de nalatenschap komen. Gelukkig heeft onze wetgever dat ook aangevoeld en in hoofde van de kinderen in een paar oplossingen voorzien.

Aldus kunnen de kinderen bij het later overlijden van hun vader het verkregen vruchtgebruik van hun stiefmoeder laten omzetten in volle eigendom, in een som geld of in een rente. Bij gebreke aan onderling akkoord kan die omzetting via de rechtbank worden gevorderd. Die omzetting geldt dan wel niet voor de gezinswoning en de huisraad waarop de weduwe haar vruchtgebruik kan blijven uitoefenen.

Hoe dan ook, hun aanspraak op het vermogen van hun vader vermindert, aangezien het vruchtgebruik een geldwaarde heeft. Zo zal de leeftijd van de vruchtgebruiker en het rendement van de vererfde goederen de waarde van het vruchtgebruik in grote mate bepalen. Hoe hoger de leeftijd van de vruchtgebruiker, hoe lager de waarde van het vruchtgebruik zal zijn. Bovendien wordt de stiefmoeder, voor de berekening van de waarde van het vruchtgebruik bij omzetting, geacht minstens twintig jaar ouder te zijn dan het oudste kind van de overledene. Indien op het ogenblik van de omzetting Carla 39 jaar jong is en Nicolas' oudste kind dertig jaar is, dan zal Carla voor de berekening van de waarde van het vruchtgebruik plots vijftig jaar oud zijn.

Nicolas zou ook een testament kunnen maken waarin hij Carla volledig onterft, zodat zijn nalatenschap integraal aan zijn kinderen toekomt. Dat is een onzekere oplossing, vermits Carla steeds haar erfrechtelijke bescherming (reserve) via een vordering tot inkorting kan inroepen. Haar reserve is gelijk aan de helft van het vruchtgebruik op de gehele nalatenschap, behalve op de gezinswoning en de huisraad waarop zij steeds de geheelheid in vruchtgebruik behoudt.

Er zijn gelukkig ook nog andere oplossingen. Misschien is de beeldmooie bruid zelf wel kapitaalkrachtig en heeft ze alleen behoefte aan liefde en genegenheid, zodat ze geen cent van haar Nicolas hoeft. Misschien wenst zij zelfs een goede verstandhouding met haar stiefkinderen en vindt ze het zelfs niet gepast om later van haar echtgenoot te erven. De wet-Valkeniers biedt daar een mogelijke oplossing. Door hun huwelijkscontract aan te passen, kunnen beide partners omtrent de toekomstige nalatenschap een regeling treffen waarbij zij beiden (of één van hen) afzien van hun erfrechtelijk vruchtgebruik op de gehele nalatenschap van de andere partner, behalve dan voor de gezinswoning en de huisraad waarvan de overlevende partner steeds het vruchtgebruik zal verkrijgen. En op die wijze krijgt het prille gezin meer kans op slagen.

Prof. Jos Ruysseveldt is advocaat

www.ruysseveldt.be