Constructies zoals 'gouden aandelen' krijgen slechts zelden groen licht van Europa.

beleid

De Europese Commissie toonde zich gisteren verheugd over het arrest van het Europees Hof van Justitie over de 'Volkswagen-wet', waarmee de Duitse autoconstructeur beschermd werd tegen vijandige overnames. 'De beslissing van het Hof is goed nieuws voor de interne markt en het vrij verkeer van kapitaal', aldus woordvoerder Oliver Drewes van de Europese Commissie. Volgens de Commissie bewijst de uitspraak dat constructies zoals specifieke stemrechten en 'gouden aandelen' ten dode zijn opgeschreven.

Een 'gouden aandeel' is een geliefde techniek bij veel Europese regeringen om toch zeggenschap te houden over staatsbedrijven die geprivatiseerd worden. Aan zo'n gouden aandeel zijn specifieke stem- of andere rechten verbonden, waardoor een land bijvoorbeeld bepaalde beslissingen kan blokkeren, ook al heeft het geen blokkeringsminderheid meer in het kapitaal.

Maar veel van dergelijke constructies zijn al veroordeeld door het Europees Hof van Justitie. Gouden aandelen vormen volgens het Hof een inbreuk op het vrij verkeer van kapitaal en op de vrijheid van vestiging. Ze worden daarom alleen toegelaten wanneer het doel dat ze nastreven van algemeen en strategisch belang is, niet wanneer ze puur nationalistisch gemotiveerd zijn.

Totnogtoe heeft het Europees Hof nog maar één keer een gouden aandeel toegelaten: dat van de Belgische staat in Distrigas. Dat gouden aandeel ging terug op twee koninklijke besluiten uit 1994, waardoor de overheid de toelating kreeg om zich bij de Nationale Maatschappij der Pijpleidingen en bij Distrigas te verzetten tegen beslissingen die de bevoorrading van het land met aardgas in gevaar konden brengen. De Europese Commissie diende klacht in bij het Europees Hof, maar dat oordeelde in een arrest in 2002 dat het nagestreefde doel -de verzekering van een minimale bevoorrading- nauwkeurig genoeg omschreven was.

Andere landen werden wel verplicht hun gouden aandelen in voormalige staatsbedrijven af te schaffen. In september vorig jaar oordeelde het Hof nog dat de gouden aandelen van Nederland in het postbedrijf TNT en in het telecombedrijf KPN illegaal waren. Het gouden aandeel in KPN had de Nederlandse regering echter een jaar eerder al verkocht aan het bedrijf zelf.

Frankrijk en België willen op dit moment allebei een gouden aandeel krijgen in het fusiebedrijf Suez-Gaz de France, dat een enorme impact heeft op de energiemarkt in beide landen. Minister van Energie Marc Verwilghen kreeg een maand geleden van de regering de opdracht daarvoor de teksten uit te werken en de Europese instanties te contacteren om zo'n gouden aandeel te krijgen. (kdr)