BRUSSEL - VTM doorbrak gisteren het embargo dat het paleis had ingesteld op de open brief van koningin Fabiola. De commerciële zender vond dat de nieuwswaarde op dat moment primeerde en dat ze anders het nieuws lang na de kranten zouden brengen. Het doet de discussie over embargo's in de media weer oplaaien.
De open brief van Fabiola waarin ze hulde bracht aan koning Boudewijn werd woensdag door het paleis verspreid via Belga. Het paleis vroeg uitdrukkelijk om een embargo te respecteren tot donderdag 01.00 uur. Reden: het bestaan van de brief mocht pas openbaar gemaakt worden op de 10-jarige verjaardag van het overlijden van Boudewijn, aldus Michel Malherbe, woordvoerder van het Paleis.

VTM bracht in het Journaal van 19.00 uur toch een bericht. De zender in Vilvoorde voelt zich bij zulke embargo's uitgesloten. ,,Sommige embargo's staan al lang ter discussie en snijden de audiovisuele media af van het nieuws. Voor ons primeerde het nieuws. Als we het later hadden gebracht, dan zouden we achterlopen op de kranten'', aldus Mark Vanlombeek, woordvoerder van VTM.

De VRT respecteerde het embargo, maar bracht om 20.00 uur toch een bericht in het radionieuws. Ook het laatavondjournaal op TV1 maakte melding van de brief. Leo De Bock, hoofdredacteur van de TV-nieuwsdienst, heeft het moeilijk met zulke embargo's. ,,De audiovisuele media ondervinden schade van zulke embargo's. We hinken de kranten achterna als we het embargo respecteren'', volgt De Bock de visie van VTM. ,,Toch besloten we op de vraag van het paleis in te gaan. Maar op het moment dat VTM het embargo doorbrak, verviel de verplichting'', aldus De Bock.

Zowel aan de Reyerslaan als in Vilvoorde vindt men dat het paleis zich zou moeten bezinnen over de communicatie naar de media. Beide zenders respecteren naar eigen zeggen zeer strikt juridische embargo's omdat die in het belang van het onderzoek of ter bescherming van slachtoffers worden ingesteld. In dit geval was er echter geen specifiek belang dat afwoog tegenover de nieuwswaarde, redeneren VTM en VRT.

Het incident doet de discussie over embargo's weer opleven. Als het gaat om een embargo waarmee het medium uitdrukkelijk heeft ingestemd, moet de afspraak zonder discussie nageleefd worden. Dat is het advies van de Raad voor Deontologie, een onafhankelijke instelling bestaande uit journalisten, mediadirecties en externe deskundigen die waakt over de journalistieke deontologie.

Bij de brief van Fabiola betrof het een eenzijdige vraag om uitstel van berichtgeving. In dit geval gaat het niet om een formeel afdwingbare afspraak en moeten een aantal voorwaarden gelden. Zo moet het embargo gelden voor alle media, beperkt zijn in de tijd en behoorlijk worden aangevraagd. Tevens moet het inhoudelijk precies omschreven zijn en een duidelijke motivatie hebben, zegt Pol Deltour, secretaris van de Algemene Verening van Belgische Beroepsjournalisten (AVBB).

Strikt genomen voldeed het embargo van het paleis niet aan de voorwaarden, vindt Deltour. ,,De motivatie, namelijk het nieuws bekendmaken op de verjaardag van het overlijden van Boudewijn, weegt niet af tegen de elementaire taak van de journalist, namelijk het brengen van nieuws. Embargo's zijn een serieuze tegemoetkoming van de media tegenover autoriteiten en moeten dus delicaat behandeld worden'', aldus Deltour.

De Raad voor Journalistikek, de opvolger van de Raad voor Deontologie, buigt zich in samenspraak met het college van hoofdredacteurs, over de problematiek. ,,De media zijn toch vragende partij om hierover snel meer duidelijkheid te krijgen. We stellen immers vast dat onder meer het gerecht steeds meer naar het wapen van het embargo grijpt om nieuws achter te houden. En dat is een slechte evolutie'', zegt Filip Voets, secretaris-generaal van de Raad voor Journalistiek.

Het paleis gaf vandaag geen commentaar over het incident. En op de vraag of het paleis nadenkt over zijn communicatie met de media, kon woordvoerder Malherbe geen antwoord geven.