DURBAN - De zesde dag op de VN-racismeconferentie in het Zuid-Afrikaanse Durban was er een van intens onderhandelen en diplomatieke stijflippigheid. De Europese Unie onderhandelt nog steeds in beperkte groep met Zuid-Afrika, Noorwegen, Namibie en de Arabische Liga over een compromistekst inzake het Midden-Oosten van de Zuid-Afrikaanse minister van buitenlandse Zaken Nkosazana Zuma. Vanavond beraden de 15 zich over of het nog zin heeft verder te onderhandelen.
De sleutel voor het welslagen van de conferentie lijkt te liggen bij de Afrikaanse landen, die onderling echter nogal verdeeld zijn. Europa probeert met beloofde steun aan het New Afrika Initiative van een aantal Afrikaanse staatshoofden de Afrikaanse landen ertoe te bewegen de Arabische eis voor een expliciete verwijzing naar de situatie in het Midden-Oosten niet te steunen.

Europa wil enkel een algemene verwijzing naar 'onderdrukte volkeren', terwijl de secretaris-generaal van de Arabische Liga, Amr Moussa, een tekst zonder verwijzing naar de Israelische onderdrukking van Palestijnen 'betekenisloos' noemde. Vanavond zal moeten blijken of de EU een consensus over het Midden-Oosten mogelijk acht.

Wat de kwestie van excuses en mogelijke schadevergoeding voor het verleden van slavernij en kolonialisme betreft, zijn de Afrikaanse landen niet eensgezind. Gastland Zuid-Afrika wil de conferentie in de eerste plaats zien slagen, Nigeria dringt aan op formele excuses en Zimbabwe eist compensaties.

Officieel heet het dat Europa niet verder wil gaan dan een spijtbetuiging en niet wil weten van een retroactieve kwalificatie van de slavenhandel in het verleden als 'misdaad tegen de mensheid'. Woensdag drong onder meer de Ivoriaanse minister van justitie daarop aan. Het is geen geheim dat onder meer Belgie bereid is een vorm van excuses te overwegen maar dat onder meer Groot-Brittannie daar niet wil van weten.

De EU-lidstaten hebben duidelijk gemaakt dat ze samen zullen blijven of opstappen. Wanneer Europa de conferentie verlaat is de kloof tussen Noord en Zuid totaal en volgen ongetwijfeld bittere verwijten heen en weer. Een andere mogelijkheid is dat Europa blijft maar niet alle paragrafen van de slotverklaring en het actieplan goedkeurt.