BRUSSEL - In Brussel is vandaag een conferentie van de Verenigde Naties van start gegaan over methoden om de meest achtergeraakte landen op de wereld uit hun verpletterende armoede te halen. Vertegenwoordigers van rijke landen kwamen met beloften over hulp, handel en investeringen. In het verleden leverden dergelijke toezeggingen echter weinig op: de kloof tussen arm en rijk is de afgelopen decennia eerder groter dan kleiner geworden.
Secretaris-generaal van de VN Kofi Annan en de Franse president Jacques Chirac vestigden in hun openingswoorden de aandacht op de ,,groeiende kloof'' tussen mensen en landen, en spraken van ,,fundamentele onrechtvaardigheid''.

Ondanks decennia van mondiale groei en ontwikkelingshulp is het aantal landen dat de VN ,,minst ontwikkeld'' noemen -- met een inkomen per hoofd van de bevolking van nog geen 900 dollar per jaar en nauwelijks investeringen in gezondheidszorg, voeding en onderwijs -- sinds 1971 bijna verdubbeld: van 25 tot 49.

Ruim de helft van de 630 miljoen burgers van die landen, het meest in Afrika ten zuiden van de Sahara en Zuidoost-Azië, moet het doen met nog geen dollar per dag. Chirac zei dat het steeds duidelijker wordt dat ,,de plicht van solidariteit het politieke en morele gebod van onze tijd'' is geworden. Hij benadrukte dat de internationale gemeenschap ,,niet het recht heeft 600 miljoen menselijke wezens af te schrijven''.

Twee eerdere conferenties, in 1981 en 1990, eindigden met een toezegging van de rijke landen om 0,7 procent van hun bruto nationale product aan de minst ontwikkelde landen af te staan. Niettemin hebben de meeste rijke landen hun buitenlandse hulp het afgelopen decennium gereduceerd.

Sheikh Hasina, de premier van Bangladesh, wees erop dat de laatste twee campagnes ,,ongelukkig genoeg gemiste kansen zijn geweest''. Zij voegde hieraan toe: ,,Dat mag niet nog eens gebeuren.''

Annan merkte op dat de een week durende conferentie dit keer niet alleen nieuwe doelstellingen voor de hulpverlening moet opleveren, maar ook een ,,ingebouwd controlesysteem'' beoogt om ze te verwezenlijken. De arme landen eisen vooral toegang tot de rijke exportmarkten en reële toezeggingen over verlichting van hun schuldenlast.

Annan prees pogingen om te komen tot afschaffing van de handelsbarrières, maar merkte ook op dat er nog steeds technische hindernissen zijn die in de praktijk formidabele belemmeringen vormen. Hij noemde een onderzoek van de Wereldbank waaruit bleek dat EU-regels voor 'aflatoxines', een kankerverwekkende zwam, Afrika jaarlijks 670 miljoen dollar kost aan gederfde inkomsten in de vorm van export van granen, gedroogde vruchten en noten.

Annan merkte op dat de barrières wellicht om de twee jaar een Europeaan het leven redden, maar dat er tegelijkertijd ,,veel Afrikaanse levens op het spel staan'', en dat herziening van de regels gewenst lijkt uit een oogpunt van redelijke belangenafweging.

Chirac waarschuwde dat het negeren van de oorzaken van armoede spanningen op sociaal en ecologisch gebied veroorzaken, waar allen mee te maken krijgen. ,,Armoede en onveiligheid leiden tot drugsproductie en verspreiding van georganiseerde misdaad en illegale immigratie'', aldus Chirac. ,,De worsteling voor overleving versnelt de uitputting van de bodem, de roofbouw op waterbronnen, de ontbossing en de plundering van natuurlijke bodemschatten.''

Hij riep op tot uitbreiding van de internationale hulp en een betere coördinatie, alsmede mobilisatie van de particuliere sector. Tegelijkertijd wees hij erop dat de recipiënten ,,verantwoordelijkheid en vastberadenheid'' moeten tonen en benadrukte hij dat democratie, vrede, eerbiediging van het recht en marktgeoriënteerde economieën cruciaal zijn voor vooruitgang. ,,De internationale gemeenschap kan corrupte, repressieve en roofzuchtige regimes niet helpen,'' aldus Chirac.

De EU-ministers van buitenlandse zaken gaven maandag hun goedkeuring aan een vijfjarenplan ter bestrijding van enkele van de meest schadelijke overdraagbare ziekten, zoals aids, malaria en tuberculose, die jaarlijks miljoenen slachtoffers maken. Het plan gaat uit van drie elementen: handel, onderzoek en hulpverlening. Het is de bedoeling het accent te leggen op benaderingen die in het verleden effectief zijn gebleken, zoals preventie, medicijnendistributie aan arme landen, investeringen in drugsonderzoek en versoepeling van de EU-regels voor medicijnen.