BRUSSEL -- Bijna twaalf uur nadat een eerste vliegtuig zich in de WTC-toren boorde, sprak president George Bush de Amerikanen toe vanuit het Witte Huis. Hij liet duidelijk verstaan dat de VS zullen terugslaan. ,,Daarbij moeten we geen onderscheid maken tussen de terroristen en de landen die hen herbergen.''
Naar de speech van Bush werd uitgekeken als naar de belangrijkste speech van een Amerikaanse president sinds Franklin Roosevelt. ,,Maar hoe kan iemand een toespraak houden die even big is als de impact van de aanslag zelf?'', vroegen politieke analisten zich af.

Bush probeerde in zijn korte toespraak Amerika vooral een hart onder de riem te steken. ,,Terroristische aanslagen kunnen de fundamenten van onze grootste buildings raken, maar niet die van het land'', zei hij. De president legde er de nadruk op dat het normale leven zo gauw mogelijk de draad weer zal opnemen. ,,De Amerikaanse economie is open for business.'' Amerika was het doelwit voor de terroristen omdat het een baken is van vrijheid in de wereld, hield Bush de tv-kijkers voor.

De president probeerde niet alleen het vertrouwen van de Amerikanen te herstellen -- hij wou ook de nodige vastberadendheid tonen. ,,Iedereen is ingezet om de verantwoordelijken te zoeken. We moeten samenwerken om de oorlog tegen terrorisme te winnen.'' Het FBI heeft al een website geopend voor iedereen die informatie of tips heeft over de mogelijke daders (www.ifccfbi.gov).

Over mogelijke vergeldingsmaatregelen zei Bush niets concreets. Wel liet hij duidelijk verstaan dat Amerika zich niet alleen richt tegen terroristen, maar ook tegen de landen die hen herbergen. Hij noemde geen enkel land of verdachte bij naam.

Maar de druk van de publieke opinie om terug te slaan is groot. En niet iedereen vindt dat er moet gewacht worden op een onderzoek naar de verantwoordelijken. Voor de Republikeinse senatoir John McCain volstaat bijvoorbeeld de wetenschap dat de Taliban in Afghanistan Osama bin Laden, de publieke vijand nummer één, herbergen. ,,Alleen al deze daad is een daad van oorlog'', vindt de senator.

Even leek hij meteen gelijk te krijgen toen CNN ontploffingen in Kaboel meldde, de hoofdstad van Afghanistan. Gauw bleek dat de explosies waren veroorzaakt door het Afghaanse verzet.

Afganistan is een behoorlijke afstand verwijderd van de dichtsbijzijnde Amerikaanse basis. Een aanval met kruisraketten vanop zee werd de vorige keer, na de aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Nairobi en Dar-es-Salaam in 1998, uitgevoerd. Maar Bin Laden was toen niet op de getroffen plek.

De aanslagen van gisteren zijn van een totaal andere orde dan de aanvallen op de ambassades. Het lijkt daarom weinig waarschijnlijk dat het Amerikaanse antwoord niet meer zal zijn dan een salvo kruisraketten met onbestemd resultaat. Maar een zwaardere reactie zal ongetwijfeld ook meer voorbereidingstijd vergen.

Kort voor de toespraak van president Bush had de minister van Defensie, Donald Rumsfeld, een persconferentie gegeven vanuit het getroffen Pentagon. Ook hij probeerde het vertrouwen van de Amerikanen te herstellen door met forse stem aan te kondigen dat het Pentagon de volgende dag weer zou functioneren. Generaal Hugh Shelton trad hem meteen bij: ,,your armed forces are ready, make no mistake.''

Maar hoe en wanneer Amerika zal terugslaan, blijft geheim. En misschien is terugslaan ook niet de eerste prioriteit. Die prioriteit wordt volgens president Bush gegeven aan het verzorgen van de gekwetsten en de beveiliging van het land.

Het vliegdekschip Enterprise dat op de terugweg was vanuit de Golf, kreeg alvast de opdracht om de terugkeer te staken en verdere instructies af te wachten.

Opmerkelijke tv-beelden kwamen tenslotte vanbij het Huis van Afgevaardigden. Senatoren en leden van het huis kwamen er 's avonds bijeen om op de trappen God bless America te zingen.