De Monumentenwacht van de provincie Antwerpen bestaat tien jaar. Sinds 1992 zijn de bewakers van onze monumenten in de weer met het zoeken naar mankementen of defecten aan allerlei waardevolle gebouwen. In Hoogstraten werd de verjaardag gevierd met een klimdemonstratie aan de Sint-Catharinatoren. Daar blijken de glasramen ernstig aangetast te zijn door duivenpoep. De restauratie kost meer dan 250.000 euro.

Ludo Helsen is voorzitter van Monumentenwacht Antwerpen: ,,Het motto is altijd hetzelfde gebleven: liever voorkomen dan herstellen, liever herstellen dan restaureren. En vandaag de dag kan dat heel doeltreffend gerealiseerd worden. Dankzij de inspecties en aanbevelingen van de Monumentenwacht kunnen dure en ingrijpende restauraties uitgesteld of zelfs vermeden worden. De wachters onderzoeken het gebouw en stellen defecten, tekortkomingen of veroudering vast. Zij kunnen ook onmiddellijk kleine, dringende mankementen verhelpen.''

Grote herstellingen doet Monumentenwacht niet zelf. In dat geval wordt een rapport opgesteld, met eventuele aanbevelingen.


Interieur
Vlaanderen telt een Monumentenwacht per provincie. De vijf vzw's ressorteren onder de koepel Monumentenwacht Vlaanderen. Elk van die provinciale Monumentenwachten wordt hoofdzakelijk gefinancierd door het respectieve provinciebestuur.

,,Dit jaar zal de Monumentenwacht in Antwerpen zowat 350 gebouwen geïnspecteerd hebben'', gaat Ludo Helsen voort. ,,En dan staan er nog niet minder dan 850 inspecties op een wachtlijst. De afgelopen tien jaar werden 1.907 inspecties uitgevoerd. Meestal gebeurde dat bij het patrimonium van steden en gemeenten (36 procent), kerkfabrieken (19 procent) of bij particulieren (22 procent). In totaal omvat de Antwerpse Monumentenwacht 857 ingeschreven monumenten.''

Bij de Antwerpse Monumentenwacht werken acht bouwkundig wachters, plus een interieur-monumentenwachter. Die laatste houdt zich specifiek bezig met de inspectie van waardevol roerend patrimonium. Op die manier komen alle aspecten van een monument aan bod.


Klimopleiding
Om de gebouwen tot in de verste uithoeken en hoogste toppen te onderzoeken, krijgen de wachters ook steeds een stevige klimopleiding. In Hoogstraten lieten ze hun kunnen alvast bewonderen aan de Sint-Catharinatoren.

De ploeg inspecteerde in Hoogstraten de vele, door duivenpoep beschadigde glasramen. De restauratie verloopt in fasen. Het gaat om de zeven hoge glasramen rond het hoofdaltaar, de zes ramen boven de beide vleugels van het groot koorgestoelte, het grote raam van Het Laatste Avondmaal, het glasraam nabij het altaar van Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans en het negentiende-eeuwse raam nabij het altaar van de Zoete Naam Jezus.

De eerste fase van de restauratie richt zich op de drie ramen boven het noordelijk gedeelte van het groot koorgestoelte. De ophoping van vuilnis en duivendrek op de onderste panelenrij is er namelijk zo dramatisch, dat het kunstglas voor altijd verloren dreigt te gaan.