Een kritisch boek over de slavernij in Afrika? Er zijn er al meer geschreven, maar Gentenaar André Capiteyn heeft de ingrediënten van zijn reisverhaal heel goed geschud en op een originele manier uitgestrooid. In zijn boek Ivoorzwart, Hollands Glorie en de slavenhandel in West-Afrika probeert hij de mysterieuze waas rond de eerste zwarte dominee in Ghana te onthullen.

Het hoofdpersonage in het boek loopt ook met de familienaam Capiteyn rond. Heeft dat u geboeid om het verhaal van Jacobus Capitein te schrijven?

Neen, ik ben in eerste instantie naar Ghana getrokken omdat ik zo geïnteresseerd was in de nog onbekende cultuur van de Ashanti's. Die volkerengroep voerde in het verleden erg gedreven handel in goud en slaven. Door een toevallige ontmoeting ben ik beland bij een heel ander verhaal.

,,Door een toeval ben ik in een heel ander verhaal beland''

André Capiteyn

Jacobus Capitein werd als klein Ghanees jongetje naar Nederland gestuurd. Hij werd opgeleid tot dominee en zodanig gehersenspoeld dat hij op het einde van zijn studies niet alleen de slavenhandel goedkeurde, maar zelfs verdedigde. Wanneer hij terugging naar zijn geboorteland om de Afrikanen te bekeren, ging het mis. Vooral de wijze waarop hij aan zijn einde is gekomen is heel eigenaardig.

Het klinkt bijna als een spannende roman. Is het boek volledig waarheidsgetrouw?

Ik zou nooit fictie kunnen schrijven. Om de woorden van Jozef Conrad te gebruiken de inspanning volhouden om een complete leugen te vertellen vergt talenten die ik niet heb.


Stadsarchief
Ik werk al jaren in het stadsarchief van Gent. Ik ben altijd op zoek naar een eigenaardig historisch verhaal. Het is natuurlijk de kunst om het verhaal zo leesbaar mogelijk te maken en daardoor worden sommige ontmoetingen wel eens geromantiseerd. Maar zonder daarbij iets af te doen aan de feiten.

Worden geschiedenisboeken vaak geweerd met de reden dat men liever leest over wat er nu gebeurt in de wereld?

Slavernij zoals het in de 17de en 18de eeuw georganiseerd werd, bestaat niet meer in zo'n massale vorm. Maar het fenomeen is nog steeds niet helemaal verdwenen uit Afrika. Tijdens een VN-conferentie over racisme in Durban, Zuid-Afrika, werden aan het Westen herstelbetalingen gevraagd voor de slavenhandel. Maar ik geloof niet dat die er ooit nog zullen komen.

Westerse landen moeten gewoon de kritiek op hun beleid durven herkennen en er een plaats aan geven in hun geschiedenis. En daar kunnen boeken zoals Ivoorzwart natuurlijk aan meehelpen.