Wilt u zien met welke wapens onze voorvaderen elkaar te lijf gingen? Dan kunt u vanaf 6 januari in de bovenzaal van het Gravensteen terecht. Naast de beruchte foltertuigen van het gerechtsmuseum wordt daar ook een selectie historische wapens getoond. In het Huis van Alijn begint tegelijkertijd een expositie over speelgoedwapens.

Sophie Derom en Anne-Marie Verhofsté van de stedelijke Dienst Monumentenzorg ontfermden zich de voorbije maanden over de nieuwe collectie. De collectie werd aangelegd door Adolphe Neyt (1830-1892), een rijke liberale suikerraffinadeur. Zijn weduwe gaf ze later als legaat aan het Gentse Museum voor Oudheidkunde. De wapens waren tientallen jaren ondergebracht in het Bijlokemuseum. Maar dergelijke collectie paste niet meer in de sfeer van een voormalige abdij. Dankzij het akkoord over het Cultureel Erfgoed dat de Stad met Vlaamse Gemeenschap afsloot kon het project worden gerealiseerd. Ook de vzw Gent cultuurstad zette er haar schouders onder.

Toeristen klaagden er weleens over dat het Gravensteen best indrukwekkend is, maar dat het een lege burcht is. En hoe oud en stoer ook, het blijft een lege burcht. Met deze nieuwe permanente tentoonstelling wordt daar een antwoord op gegeven.

Sophie Derom en Anne-Marie Verhofsté togen aan het werk. Zij doken tussen de harnassen en maliënkolders, vuursteengeweren en haakbussen, kruisbogen en strijdzeisen, partizanen en tweehanders. Met de hulp van Piet De Gryse, een wapendeskundige van het legermuseum, maakten ze een selectie uit de rijke collectie van het Bijlokemuseum.

,,Er zijn heel weinig wapenspecialisten. Zijn hulp was welkom, want de collectie was nogal heterogeen. Er zat ook rommel tussen. Voor ons was het een nieuw onderwerp en niet vanzelfsprekend om te weten of een wapen goed was of niet.''


Thematisch
Wapens tentoonstellen is niet eenvoudig. Hoe hebben jullie dat aangepakt?

,,Eerst dachten we thematisch te werken. Dat bleek niet haalbaar. Je moet weten dat wapens gemaakt werden om zich te verdedigen of om aan te vallen. Daarnaast heb je ook veel wapens die dienden voor de jacht. Veel wapens kregen later een louter ceremoniële functie. Een chronologische opstelling was ook niet goed. Daarom hebben we gekozen voor een opstelling per thema. We beginnen met de meest primitieve wapens en evolueren over de fameuze tweehanders (zwaarden van twee meter!) tot de kruisbogen en de eerste vuurwapens.''

Hoe maak je zulke tentoonstelling aantrekkelijk?

,,Het ontwerpbureau Bailleul zorgde voor de opstelling en de etalagekasten. Je merkt dat in sommige kasten aan beide kanten wapens worden getoond. We wijken ook wat af van de klassieke aanpak. Je ziet hier geen waaiers van lansen bijvoorbeeld. De opstelling is helder, sober en strak. Zoals een legerbataljon.''

Bij het binnenkomen bots je op een harnas?

,,Onze zwarte ridder, de lokker van de tentoonstelling. Een authentiek harnas uit de zestiende eeuw. Niet alle harnassen zijn volledig authentiek bewaard. Sommige bevatten nieuwere stukken. Met het restauratieatelier van de dienst Monumentenzorg hebben wij de wapens stuk voor stuk opgepoetst. De wapenspecialist schreef voor hoe we de wapens moesten oppoetsen. Boeiend, want we ontdekten altijd niets nieuws. Sommige zwaarden staan vol symbolische tekens.''

Wat is het oudste wapen in deze collectie?

,,Een werpbijl uit de zesde eeuw. Althans dat beweert een deskundige. De overige wapens dateren van een periode tussen de zestiende en negentiende eeuw. Omdat we vooral op scholieren en toeristen mikken hebben we de teksten kort en bevattelijk gehouden. Iedereen die hier buiten komt moet weten wat een tweehander of een haakbus is.''

,,We helpen ook een misverstand uit de wereld. Weet jij wat de fameuze goedendag is? Iedereen denkt dat het een stok was met een ketting die uitloopt op een bol, al dan niet met stekels. Fout. Een goedendag was een lange stok die eindigde op een korte metalen plaat met een pin boven. Daar probeerde men vooral paarden mee tegen te houden.''

Vinden jullie die wapens nu mooi?

,,Wij zien die wapens vooral als objecten. Alleen bij het gerechtszwaard, waarmee mensen werden onthoofd, krijg ik kippenvel. Maar er zitten mooie stukken tussen. Vooral die jachtwapens die versierd zijn met paarlemoer, koper of zilver zijn fraai.''

  • Vanaf 6 januari. Elke dag van 9 tot 17 uur. Voor Gentenaars gratis in Gravensteen. Voor het Huis van Alijn 1.25 euro.
  • U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

    Lees gratis ›

    Geen betaalgegevens nodig