Grote delen van Vlaanderen worden weldra tot kwetsbare gebieden uitgeroepen, met strenge bemestingsnormen tot gevolg. Nogal wat landbouwers hebben het daar niet zo op begrepen. Joris Willems uit Poederlee zag de bui enkele jaren geleden al hangen, en zocht tijdig (en met succes) naar alternatieve productiewijzen voor gras en maïs.

,,Ik wil zeker geen kritiek uiten op collega's, maar ik wist dat we op termijn naar de invoering van zulke kwetsbare gebieden zouden toegaan'', verklaart hij. De boerderij van Joris ligt in een kwetsbaar (waterwinnings-)gebied.

Willems koos twee jaar geleden voor het systeem van geïntegreerde ruwvoerproductie. Landbouwexpert Luc Busschaert geeft daarover toelichting: ,,Dit systeem beschouwt mest niet als dat lastig afvalproduct, maar eerder als een grondstof voor de plantaardige sector, dus voor de voedergewassen als gras en maïs.''

  • Waar kunnen we dat geïntegreerde systeem situeren in de landbouwwereld?
  • Luc Busschaert: ,,Het houdt het midden tussen de klassieke landbouw en de bio-landbouw. Het voorziet in een bemesting op maat in functie van de behoefte van de gewassen. En bij de productie van de gewassen blijft chemische onkruidbehandeling binnen de perken.''

    ,,Op mijn bedrijf wordt zelfs helemaal géén chemische onkruidverdelger gebruikt'', haakt Joris Willems daarop in.

  • Hoe tracht jij mest zo efficiënt mogelijk te gebruiken?
  • Joris Willems: ,,Het gaat erom in elke productiefase het stikstofpeil op een aanvaardbaar niveau te houden. Ik begin daar al mee bij de voeding van mijn dieren. Ik geef bijvoorbeeld minder eiwitten aan mijn koeien, wat leidt tot minder stikstof in hun mest. Gevolg: ik kan meer dierlijke mest per hectare uitvoeren, mét toelating van de Mestbank.'' Voor adviezen in verband met het voederen van zijn dieren werkt Joris Mertens met twee onafhankelijke adviseurs, die hem geen krachtvoer voor zijn beesten aanbevelen.

    ,,Een tweede wijze om efficiënt te bemesten is de rechtstreekse injectie van dierlijke mest in vooral het grasland. Want grasland kan, méér dan maïs, de aanwezige stikstof omzetten in voedergewassen.'' De rechtstreekse bemesting van dat grasland ligt momenteel lager dan de werkelijke behoefte. Maar daar komt Joris aan tegemoet door ook klaver te planten.

  • Waarom klaver?
  • ,,Alle vlinderbloemige gewassen -- zoals klaver -- halen de benodigde stikstof rechtstreeks uit de lucht. Dat natuurlijke proces brengt de noodzakelijke bemesting op peil.''

  • Blijft zo bemesting in de kwetsbare gebieden mogelijk?
  • Luc Busschaert: ,,We mogen niet alleen kijken naar de kwetsbare gebieden zoals ze nu ingekleurd zijn, maar we moeten nu reeds pro-actief handelen. Dat betekent dat we naar een grotere biodiversiteit van de graslanden moeten evolueren. In de Kempen werd de afgelopen 25 jaar bijna uitsluitend Engels raaigras ingezaaid. Nu komen de gras-klaverweiden meer en meer aan bod, zoals bij Joris Willems.''