Een belasting als straf
Foto: © MC Marc Cels
Kan een belasting als een straf worden beschouwd? Indien ja, kan een rechter ze dan kwijtschelden of verminderen wegens verzachtende omstandigheden? Deze vragen werden onlangs voorgelegd aan twee rechtbanken. Zij gaven elk een verschillend antwoord.

Veel belastingbetalers voelen hun belastingaanslag aan als een straf, maar daarom is een belasting nog geen 'straf' in de juridische betekenis van het woord. Een straf is een sanctie voor ongewenst gedrag. Ze heeft zowel een repressief, een bestraffend als een preventief karakter -de bedoeling is om rechtsonderhorigen aan te zetten om niet in de fout te gaan. Een straf is niet in eerste instantie bedoeld om een schade te vergoeden.

Op basis van de definities gegeven door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, kwam de Belgische rechtspraak al tot de conclusie dat bepaalde belastingverhogingen wel degelijk als een straf moesten worden beschouwd.

Het feit dat die straffen in het Belgisch recht worden aangemerkt als een 'administratieve sanctie' heeft geen belang. Het is niet de interne kwalificatie die uitmaakt of een burger recht heeft op de bescherming geboden door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Een van de plichten die aan werkgevers en andere schuldenaars is opgelegd, is het opstellen van fiscale fiches voor de lonen en vergoedingen die ze betalen. Maken zij geen fiche, dan kan hen een 'aanslag geheime commissielonen' worden opgelegd ten bedrage van 300% indien het gaat om een vennootschap. Is deze aanslag geen 'straf'?

Vroeger kon nog geargumenteerd worden dat die belasting de compensatie was voor de belasting en de sociale lasten die de genieter van het inkomen niet betaalde. Wanneer de aanslag echter ook verschuldigd is zelfs indien de genieter van het inkomen erop belast is, dan heeft hij de aard van een sanctie voor het niet naleven van de ficheplicht.

Dat bracht de rechtbank van eerste aanleg van Namen ertoe om in een vonnis van 7februari 2007 (Fiscofoon nr. 1072, p.12) de aanslag geheime commissielonen als een 'straf' te beschouwen die zij kon verminderen vanwege verzachtende omstandigheden.

Het hof van beroep van Brussel ziet het in een arrest van 20september 2007 anders. Het hof bevestigt herhaaldelijk dat deze aanslag een fiscale sanctie uitmaakt, maar concludeert op basis van een analyse van verscheidene arresten van het Arbitragehof dat het die straf niet kan milderen. Ook in dit geval had de genieter van het inkomen de belasting netjes betaald. Dat is, volgens het Arbitragehof, niet relevant voor de toepassing van de aanslag geheime commissielonen -de wet is sindsdien wel gewijzigd, zodat dat nu wel een invloed kan hebben. Ook het feit dat de belastingbetaler te goeder trouw is, speelt geen rol -op basis van de afrekening van een notaris dacht de belastingplichtige dat hij alleen maar kosten had betaald waarvoor geen fiche opgesteld moest worden. Omdat noch de goede trouw, noch de afwezigheid van frauduleuze intentie, noch de belastingheffing in hoofde van de genieter ter zake doen, heeft het hof van beroep geen beoordelingsbevoegdheid. De rechtbanken kunnen met andere woorden deze strafsanctie niet verminderen.

Benieuwd of deze redenering genade vindt bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Luc Vanheeswijck is advocaat bij Dumon, Sablon& Vanheeswijck.

www.standaard.biz/fiscalekroniek