Begin dit jaar werd KBC door Merrill Lynch nog uitgeroepen tot de sterkste grootbank van Europa. Vandaag moet ook de Vlaamse bank-verzekeraar zijn kapitaal met 3,5 miljard euro versterken. Hoe is dat mogelijk?

van onze redacteur



Bij KBC kan men het nauwelijks geloven. Nog geen jaar nadat de Vlaamse bankverzekeraar werd uitgeroepen tot beste Europese leerling in de klas, wordt KBC op zijn beurt door de financiële markten gedwongen om de risicobuffers in zijn kapitaal op te trekken met overheidsgeld.

Kijk maar na. De invloedrijke Amerikaanse zakenbank Merrill Lynch publiceerde eind december 2007 een lijvig rapport van 92bladzijden over de Europese banksector. Op basis van publiek beschikbare informatie werden de 51grootste beursgenoteerde banken in Europa gerangschikt naar de sterkte van hun balans.

KBC stond op dat moment helemaal bovenaan de Europese ranglijst en werd door Merrill Lynch uitgebreid geloofd voor zijn voorzichtig liquiditeitsbeheer, zijn relatief sterk Tier1-kernkapitaal en zijn voorzichtig beleid inzake de effectisering van schulden (DS 15februari).

Het contrast met de overige Belgische banken was groot. Dexia stond in diezelfde rangschikking 40ste, dus diep in de buik van het peloton, en Fortis moest zelfs vrede nemen met de op twee na laatste stek (zie tabel). Reken daarbij de overduidelijke probleemdossiers bij beide banken - Fortis overspeelde zijn hand met de overname van ABN Amro en Dexia heeft met zijn Amerikaanse dochter FSA een zwarte doos waarvan de verliezen moeilijk te berekenen zijn - en je begrijpt al snel waarom analisten Fortis en Dexia maandenlang als 'zwakke spelers' brandmerkten en de Belgische overheid gedwongen werd om beide banken te 'redden'.

Maar bij KBC, dat helemaal bovenaan de ranglijst prijkte, was er geen enkel probleemdossier van zo'n omvang. Dat ook het 'fort KBC' een beroep zou moeten doen op overheidsgeld, was voor velen dan ook compleet ondenkbaar. Toch krijgt KBC vandaag wellicht van de overheid een kapitaalinjectie van 3,5 miljard euro via een achtergestelde obligatielening of een andere financiële constructie.

'Wat is er dan veranderd bij KBC?' hoor ik u denken. Eigenlijk weinig of niets. Het zijn de marktomstandigheden die zo brutaal zijn veranderd, dat ze nu ook KBC aanzetten om zijn kapitaalbuffers met 3,5 miljard op te trekken.

Dat bedrag komt niet uit de lucht vallen. Toeval of niet, hetzelfde Merrill Lynch dat eind vorig jaar KBC de hemel had ingeprijsd, publiceerde vorige week een nieuw Europees bankenrapport waarin het opmerkte dat de continentale Europese banken samen mogelijk nog 73 miljard euro vers kapitaal nodig hebben.

De reden? Door de miljardeninjecties van de Amerikaanse, Britse en Zwitserse overheden in hun banken ligt de lat voor de banksector wereldwijd nu een stuk hoger. Dankzij de massale injectie van staatsgeld verstrekten de Amerikaanse, Britse en Zwitserse bankreuzen hun kernkapitaal tot boven 8procent, dat is ruim boven de huidige BazelII-norm. Waardoor de overige banken plots het brandmerk 'zwakker' opgekleefd dreigen te krijgen.

Nederland en Frankrijk hadden de boodschap meteen begrepen en injecteerden vorige week elk ruim 10 miljard euro in de resterende beursgenoteerde banken. Nederland pompte het geld in ING, Frankrijk spreidde het over een zestal grote Franse banken. Waardoor de financiële markten opnieuw KBC in het vizier kregen en de druk op KBC plots groot werd om zich aan de nieuwe marktnorm aan te passen.

Een druk die nog toenam nadat zowel de kredietbeoordelaars S&P als Fitch inmiddels KBC hadden gewaarschuwd voor mogelijke nieuwe afschrijvingen als de marktomstandigheden verder verslechteren. Want als er straks ook gewone bedrijven failliet gaan door de kredietcrisis, komen de synthetische cdo's van KBC, die vooral bedrijfsobligaties bevatten, verder onder druk. Bovendien beginnen ook de dominostenen in Oost-Europa, de tweede thuismarkt van KBC, te wankelen. Zo zijn er grote valutaproblemen in Hongarije en straks wellicht ook Bulgarije, en zijn er ook steeds grotere barsten in het financiële systeem in Rusland.

Tot voor kort reageerde KBC daar telkens op door te onderstrepen dat de risicomodellen die de kredietbeoordelaars voor hun analyses gebruiken veel te pessimistisch zijn. En wellicht niet ten onrechte. Na de harde kritiek die de kredietbeoordelaars te slikken kregen - ze werden onder meer beschuldigd van nonchalance en belangenvermenging - hebben ze hun methodologie veel strenger gemaakt en begint de slinger naar de andere kant door te slaan.

Maar ook KBC is inmiddels tot het besef gekomen dat protesteren weinig helpt. 'Je kunt niet op tegen de markt, ook niet als die fout is', reageerde gisteren een KBC-bankier. Anders gezegd, als iedereen denkt dat je een probleem hebt, dan héb je een probleem en kun je het best zo snel mogelijk ingrijpen. Vandaar dat een kapitaalinjectie van 3,5 miljard euro vandaag de nodige rust moest brengen. Niet het minst omdat KBC inmiddels een reputatie heeft opgebouwd om potentiële problemen snel en grondig aan te pakken.