Europees Hof kraakt 'gouden aandeel' in VW
Voor het EU-Hof is niet bewezen dat het gouden aandeel van de Duitse overheid de werknemers bechermt. reuters
Foto: © ARND WIEGMANN
Na de zaak-Microsoft heeft de Europese Commissie bij het Europees Hof van Justitie opnieuw een succes geboekt, dit keer tegen een grote lidstaat die de marktregels niet eerbiedigt.

beleid

Van onze redacteur



'Uiteraard zijn we tevreden', zei de woordvoerder van commissaris voor Intern Marktbeleid Charly McCreevy gisteren. 'Het Europees Hof heeft de stelling bevestigd van de Europese Commissie dat een publieke overheid geen bijzondere rechten te zoeken heeft in privéondernemingen', vatte hij het Volkswagen-arrest van gisteren samen. De wet die een 'gouden aandeel' geeft aan de Duitse overheden in Volkswagen is daarmee van tafel geveegd.

Opmerkelijk was dat de woordvoerder uit het arrest geen conclusies wilde of durfde te trekken voor de Belgische vraag om een gouden aandeel te verwerven in Suez. Daarover wordt nu tussen Frankrijk en België onderhandeld naar aanleiding van de fusie tussen de energiegroepen Suez en GdF. De Commissie verwees in dat verband wel naar het belangrijke en baanbrekende arrest van het Hof waarin het Belgische gouden aandeel in Distrigas wel aanvaard werd vanwege de verdediging van vitale collectieve belangen.

Dat geldt dus niet voor Volkswagen. Het Europees Hof van Justitie gaf immers de Commissie gelijk in haar klacht van maart 2005 tegen de Duitse 'Volkswagenwet'. Die kent aan de federale Bondsrepubliek en de deelstaat Niedersachsen het recht toe om elk twee vertegenwoordigers aan te wijzen in de raad van commissarissen zo lang ze aandeelhouder zijn. Daarnaast beperkte de wet het stemrecht van de aandeelhouders tot 20procent, ook al was het aandeel in het maatschappelijk kapitaal groter. Daartegenover stond dat beslissingen meer dan 80% van de stemmen moeten halen terwijl de gewone wet maar 75% vereist. Daardoor kreeg de overheid de facto een blokkeringsminderheid in handen.

Het Hof van Justitie bevestigt meer bepaald de stelling van de Commissie dat het hier gaat om een ongerechtvaardigde beperking van het vrije kapitaalverkeer, een van de vier grote vrijheden waarop de EU gestoeld is.

Volgens het Hof ontmoedigt de wet investeerders immers om een aandeel te nemen in de vennootschap dat het mogelijk maakt evenredig te wegen op het bestuur van de vennootschap.

Specifiek over de beperking van het stemrecht en de blokkeringsminderheid tot 20% erkent het Hof dat dat zowel in het voordeel als in het nadeel van de aandeelhouders kan spelen. Maar het is de overheid die zelf nog aandeelhouder is voor 20% (Niedersachsen) die de wet moet veranderen en die dus veel meer invloed kan uitoefenen. Ook dat ontmoedigt investeerders. Ook het recht van de Bondsrepubliek en de deelstaat om twee vertegenwoordigers aan te wijzen, is volgens het Hof een ongerechtvaardigd privilege dat geen verband houdt met de omvang van het aandeel.

Ten slotte erkent het arrest dat er beperkingen van het vrij kapitaalverkeer mogelijk zijn op basis van 'rechtmatige belangen'. Maar het volgt de Commissie die beweerde dat niet bewezen is dat het gouden aandeel van de overheid effectief nodig is voor de bescherming van de werknemers, van de minderheidsaandeelhouders en van de werkgelegenheid.

Blz. E10 berichtgeving.