Twee nieuwe gratis kranten strijden om de gunst van de Londense pendelaar. Het marktaandeel van gratis kranten stijgt overal. Hun jonge en stedelijke lezers zijn interessant voor adverteerders.

In Londen begint vandaag wat de Britse pers inmiddels heeft gedoopt als the battle of the freesheets , de slag van de gratis kranten. Vandaag lanceert News International ( The Sun, News of the World, The Times ) van de Australische persmagnaat Rupert Murdoch in het centrum van Londen Thelondonpaper , een nieuwe gratis avondkrant. De lancering komt een paar dagen na die van het eveneens gratis London Lite van Associated Newspapers ( The Daily Mail ) . London Lite vervangt het vroegere Standard Lite , een gratis en dunne middagversie van de betalende avondkrant The Evening Standard , die eveneens door Associated Newspapers op de markt gebracht wordt. Daarnaast is Associated Newspapers ook nog de uitgever van de ook al gratis ochtendkrant London Metro .

Dat betekent dat er vanaf deze week vier gratis kranten verschijnen in Londen. Want naast London Metro, Thelondonpaper en London Lite kunnen de Londense pendelaars ook nog de gratis zakenkrant City AM meegraaien aan de kiosk of bij het (metro)station.

Het is zo goed als zeker dat de twee nieuwe gratis kranten afbreuk zullen doen aan de verkoop van The Evening Standard , de enige avondkrant in de Britse hoofdstad, die een oplage heeft van zo'n 300.000 exemplaren. Maar de uitgever hoopt dat verlies gedeeltelijk te compenseren door tegelijk The Evening Standard hoger in de markt te positioneren, onder meer door de prijs ervan te verhogen.

Wat in Londen gebeurt, is illustratief voor de evolutie in de westerse krantenwereld. Ook elders brengen 'traditionele' krantenuitgevers steeds meer gratis kranten op de markt. Zo werkt de Franse avondkrant Le Monde aan plannen om, samen met de tycoon Vincent Bolloré, een gratis ochtendkrant op de markt te brengen. Bolloré lanceerde begin juni van dit jaar al een gratis avondkrant in vijftien Franse steden, waaronder Parijs, Marseille, Lyon en Lille.

Volgens het jaarlijkse rapport van de World Association of Newspapers verschenen er vorig jaar wereldwijd al 169 gratis krantentitels, met een gezamenlijke oplage van 27,9 miljoen exemplaren. In Europa hadden ze een marktaandeel van 17 procent, met een opvallende uitschieter van 51 procent in Spanje.

Dat marktaandeel veroverden ze in een goede tien jaar tijd. De pionier van de gratis kranten was het Zweedse concern Metro International, dat zijn eerste gratis Metro in 1995 lanceerde in Stockholm. Inmiddels heeft Metro International 69 edities in 93 steden in 21 landen en in 19 talen, in Europa, Noord- en Zuid-Amerika en Azië.

Terwijl de meeste traditionele krantenuitgevers aanvankelijk weigerachtig stonden tegenover de publicatie van gratis kranten - ze geloofden niet dat een gratis krant rendabel kon zijn - hebben velen inmiddels het geweer van schouder veranderd. Door zelf gratis titels op de markt te brengen, proberen ze een graantje mee te pikken van de snel groeiende gratismarkt. Dat moet de afkalvende of in het beste geval stagnerende verkoop en advertentie-inkomsten van hun betalende kranten compenseren.

Dat de oplagecijfers van de kranten afkalven, is geen nieuw fenomeen. Het begon al zo'n vijftig jaar geleden met de opkomst van de televisie. Maar de voorbije tien jaar is de achteruitgang in een stroomversnelling geraakt. Bovendien moeten de uitgevers steeds harder vechten om hun deel binnen te halen van de advertentiekoek, die versnipperd wordt over steeds meer media.

Vooral jonge mensen, die opgegroeid zijn met het internet, zijn nog zelden bereid te betalen voor nieuws. Op het internet vinden ze, op nieuwssites maar ook steeds meer op allerhande weblogs, met een paar muisklikken gratis de informatie die hen echt interesseert. Waarom zouden ze dan nog een euro of meer betalen voor een papieren krant, waar ook veel in staat dat hen eigenlijk niet of veel minder kan boeien?

De gratis kranten spelen perfect in op die evolutie. Ze zijn gemaakt op maat van de pendelaar en de student, met net genoeg leesvoer om de twintig minuten of het halfuurtje te overbruggen dat ze tijd hebben om te lezen: in de trein of de metro, in de kantine of de snackbar met een broodje. De gratis krant brengt enkel korte nieuwsartikels, meestal gebaseerd op informatie van persbureaus, en besteedt daarnaast relatief veel aandacht aan onderwerpen als lifestyle en multimedia. Daarmee heeft ze vooral succes bij een jong, stedelijk, gemiddeld hoger opgeleid en redelijk kapitaalkrachtig publiek. Net het publiek waar elke adverteerder van droomt.

En net het publiek dat de betalende kranten steeds moeilijker kunnen bereiken. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat veel betalende kranten zowel inhoudelijk als vormelijk een aantal recepten van de gratis kranten hebben overgenomen, zoals het kleinere formaat en meer aandacht voor onderwerpen die dichter bij de leefwereld van de lezers staan.

Inmiddels overtuigen de gratis kranten ook steeds meer adverteerders, zodat ze stilaan uit de rode cijfers geraken. Metro International wordt in steeds meer landen rendabel, en kon in de eerste helft van dit jaar ook op groepsniveau een positief operationeel resultaat voorleggen. Ook de in 2000 gelanceerde Belgische Metro , die wordt uitgegeven door Concentra ( Gazet van Antwerpen, Belang van Limburg ) en Rossel ( Le Soir ), haalde vorig jaar voor het eerst een minieme bedrijfswinst.







Karin De Ruyter is redactrice economie. Elke dag beantwoordt de redactie een actuele vraag.