De herschikking van de beursindex Bel-20 is een ultieme poging van Euronext om wat de facto een aflopend verhaal is, nieuw leven in te blazen. Of de afslanking van de index de juiste keuze is, zal nog moeten blijken. Op korte termijn zijn enkele interessante bedrijven het kind van de rekening.

WIE ligt nog wakker van de Bel-20-index? Niet iedereen zal de vraag even graag horen, maar de markt zelf gaf gisteren een antwoord en zoals bekend heeft de markt altijd gelijk. Doordat de beurs pas maandagavond bekendmaakte hoe de nieuwe index er zal uitzien en welke aandelen plaats moeten ruimen, had vandaag het verrassingseffect op de markt moeten spelen.

Dat verrassingseffect was er niet. De aandelen die belaagd zijn, bewogen nauwelijks. De wijziging gaat pas in op 1 maart, maar specialisten verwachten niet dat er dan forse bewegingen te zien zullen zijn. Dat op zich is geen verrassing. De Bel-20-index is een zogeheten landenindex en iedereen weet dat die de afgelopen jaren fors aan belang hebben ingeboet. De landenindices in de eurozone verloren hun belang met de introductie van de euro in januari 1999.

De euro was een drastische ingreep in de omgevingsfactoren. Waar beleggers voorheen nog een portefeuille Belgische frank-aandelen hadden of bijvoorbeeld Duitse mark-aandelen aanhielden, viel met de komst van de eengemaakte munt die behoefte weg. Het argument van diversificatie in een munt, was niet het enige dat verdween. Ook het monetair beleid verschoof naar het Europese niveau, terwijl ook onvermijdelijk inzake fiscaliteit de Europese realiteit langzaam maar zeker doordringt.

Institutionele beleggers investeren binnen de eurozone niet meer in geografische zones, maar bijvoorbeeld wel in bepaalde sectoren. Een bank als KBC en Fortis wordt dan vergeleken met ABN Amro of Société Générale. Dit betekent dat de Bel-20 in feite een aflopend verhaal is. De Bel-20 heeft nog één belangrijke troef: de uitstraling naar de zogenoemde ho me buyers . Beleggers die enkel kopen wat ze kennen en dat zijn haast per definitie aandelen van Belgische bedrijven.

Dit belet niet dat de Brusselse beurs het de jongste twee jaar goed gedaan heeft, afgelopen jaar zelfs bijzonder goed met een stijging van meer dan dertig procent. Het is op die hernieuwde belangstelling dat de beursautoriteiten willen voortbouwen.

De remonte van de Brusselse beurs is volgens analisten meer het gevolg van heropstanding van de financiële aandelen en van de hernieuwde belangstelling voor middelgrote aandelen. België zou dus geprofiteerd hebben van een internationale trend en niet zozeer van een specifiek landeneffect. Omgekeerd, in de periode 2001-2002 deed de Brusselse beurs het slecht omdat toen vooral internationale liquide aandelen in trek waren.

In de maandagmiddag voorgestelde wijziging door de beurs Euronext, wordt het cijfertje 20 in de index Bel-20 voortaan irrelevant. Er komt een index die minimaal tien en maximaal vijftien aandelen zal tellen. De aanpassing moet onder meer helpen om de creatie van internationaal erkende financiële producten zoals futures (indekkingscontracten) op de Bel-20 te stimuleren en dat vereist liquide aandelen.

Die strategie van de beurs Euronext lijkt een gedurfde gok. De jongste jaren stonden de financiële producten op de Bel-20 onder druk terwijl die op internationale indices zoals de MSCI, een instrument van passief asset management, en de Eurostoxx 50, een ticket op de Europese economie, weelderig tierden.

Producten kunnen enten op de lokale landenindex Bel-20 die aan de internationale criteria van de CFTC, de instantie die in de VS de futureshandel op gereguleerde beurzen overziet, legt een bijkomende druk op de Belgische aandelen. Minder liquide aandelen zoals Barco, Bekaert, D'Ieteren en Omega Pharma moeten daarbij het veld ruimen.

Sommige markthandelaren stellen dat de beurs fout gokt. Euronext Amsterdam en Parijs, met zijn grote internationals, heeft goede argumenten om in de futuresmarkt voor de topliga te gaan, maar Brussel heeft daar weinig van te verwachten. ,,Brussel is gewoon Brussel. Een markt met weinig internationale aandelen. Als je je aan dat segment wilt conformeren, hou je uiteindelijk maar een handvol aandelen over'', zei een markthandelaar gisteren.

,,Ik zie liever een Bel-25 dan een Bel-15'', zegt Marc Janssens, verantwoordelijk voor de aandelenhandel bij de Brusselse beursvennootschap Petercam. De Bel-20 had als voordeel dat je in één oogopslag een beeld had van de Brusselse beurs. Bij de herschikking nu neemt men afscheid van specifieke aandelen als Barco en Bekaert. Dat zijn bedrijven die de jongste jaren grote inspanningen hebben geleverd om op de internationale radar te komen.''

Of de Bel Mid, een nieuwe index die 32 aandelen zal tellen, de leemte zal kunnen opvullen, valt af te wachten. Als de Bel-20 het al moeilijk had om zich overeind te houden, dan is dat zeker het geval voor de Belgische subindices. Blijft dan de vraag of de eigenlijke opzet, internationaal erkende futures creëeren op de Brusselse beurs, zal slagen. Wie een future koopt op de Bel-20, wil zich indekken. De vraag is waartegen. Een aantal Bel-20-klikfondsen met kapitaalgarantie heeft er een boodschap aan maar dat is slechts een fractie van het fondsenlandschap.

Ondertussen verschraalt de beursindex tot in de praktijk straks 14 aandelen, want Almanij gaat straks op in KBC. De Bel-14 zou normaal nog financiëler kleuren dan de Bel-20, maar door het gewicht van een aandeel te plafonneren op vijftien procent wordt dit voorkomen. In de oude index heeft het bankverzekeringsaandeel Fortis nog een gewicht in de Bel-20 van 22,88 procent. Dat wordt straks het plafond: vijftien procent. Wie een plafond wil introduceren, hoeft natuurlijk geen vijf aandelen uit de index te gooien.

De echte realiteit is dat de Brusselse beurs als onderdeel van Euronext de logica van die beurs moet volgen en Euronext heeft alvast voor zichzelf uitgemaakt dat het internationaal wil meespelen. Maar die wetenschap is geen excuus voor de brutale manier waarop de beursautoriteit de wijziging doordrukt. De betrokken bedrijven werden een half uur voor de persconferentie telefonisch ingelicht. Ruimte voor communicatie was er niet. Een bedrijf als Bekaert ervaart het niet helemaal ten onrechte als een aantasting van jarenlange inspanningen voor beleggers.

Pascal Dendooven is redacteur economie. Elke dag beantwoordt de redactie een actuele vraag.