BRUSSEL - Het federale parlement stemt nog deze maand over een wetsontwerp van minister van Financiën Didier Reynders (MR) dat de beleggingsregels voor pensioenspaarfondsen aanpast aan de Europese vereisten. De verplichting om minstens 30% van de portefeuille in Belgische aandelen te beleggen, valt vanaf 1 april weg.

De pensioenspaarfondsen zijn speciale beleggingsfondsen die in 1986 in het leven werden geroepen om de Belgen te stimuleren om een extra pensioenkapitaal bijeen te sparen. De stortingen in een erkend pensioenspaarfonds mogen tot op zekere hoogte - dit jaar is dat maximaal 610 euro - fiscaal worden afgetrokken. Omdat de regering ook de ontwikkeling van de Belgische kapitaalmarkt wilde stimuleren, bouwde ze destijds onder meer de verplichting in dat deze fondsen minstens 30% van hun vermogen in Belgische aandelen moesten beleggen. De Europese Commissie vond dat een discriminerende bepaling en vroeg ons land al drie jaar geleden om de wet aan te passen. In het wetsontwerp dat nu ter stemming voorligt, zijn de ,,pro-Belgische'' beleggingsregels dus vervangen door ,,pro-Europese'' bepalingen. Tegelijk worden een aantal drempels ingebouwd die een gezonde portefeuillespreiding moeten garanderen.

De verschillende componenten van de portefeuille (obligaties, aandelen,) moeten voor minstens 80% in euro uitgedrukt zijn.

Verhandelbare vastrentende waarden (zoals obligaties), hypotheekleningen en langetermijndeposito's mogen maximaal 75% van de portefeuille uitmaken. Van die beleggingen mag hoogstens 40% bestaan uit bedrijfsobligaties en deposito's die luiden in euro of een andere munt van de Europese Economische Ruimte (EER, dit omvat de lidstaten van de Europese Unie plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein). Tegelijk mag maximum 40% bestaan uit schuldtitels en deposito's uit andere landen (inclusief supranationale instellingen). Die dubbele 40%-regel heeft vooral tot doel om beleggingen aan te moedigen in overheidsobligaties van Europese lidstaten.

Aandelen mogen maximaal 75% van de portefeuille uitmaken. Voor de aandelencomponent gelden drie bijkomende maxima. Ten eerste mag hoogstens 20% bestaan uit aandelen van bedrijven van buiten de EER, waarbij het wel moet gaan om landen die lid zijn van de Oeso (zoals Zwitserland of de VS). Daarnaast mag maximaal 70% van de aandelencomponent bestaan uit EER-aandelen met een beurskapitalisatie van meer dan een miljard euro, en mag maximaal 30% bestaan uit EER-aandelen met een kleinere kapitalisatie. Het moet overigens altijd gaan om beursgenoteerde aandelen.

Maximaal 10% van de portefeuille mag worden belegd in contanten op een rekening in euro of een andere EER-munt.

De fondsbeheerders krijgen nog tot 30 juni de tijd om hun portefeuilles aan te passen aan de nieuwe regels. Minister Reynders wil de wet met een spoedbehandeling nog deze maand goedgekeurd krijgen.

De grote vraag is of de aanpassing aan de nieuwe regels grote gevolgen zal hebben voor de koersen van Belgische aandelen,die mogelijk het slachtoffer kunnen worden van een 'kapitaalvlucht' naar andere Europese landen. Alle beheerders zijn immers van plan om hun portefeuilles meer te diversifiëren door niet-Belgische waarden te kopen.

Volgens een recente studie van Fortis Bank (27 november 2003) waren de 10 pensioenspaarfondsen halfweg 2003 nog voor 55% belegd in Belgische aandelen - samen goed voor 3% van de volledige Belgische beurskapitalisatie. Indien die aandelen tegelijk worden verkocht, zou dat de koersen zwaar onder druk zetten. Maar omdat de fondsbeheerders daar zelf geen belang bij hebben, zal de overgang wellicht geleidelijk gebeuren. Reynders blijkt trouwens gehoor te hebben gegeven aan de oproep van de sector om geen verplichte overgangsregels in te bouwen.

Toch zal de Belgische beurs - vooral de kleinere en minder liquide aandelen - onvermijdelijk last hebben van de uittocht van pensioenspaarfondsen. De meesten vallen overigens onder het 30%-plafond voor aandelen met een 'kleine' kapitalisatie. Op de Brusselse beurs hebben momenteel slechts 16 aandelen een beurskapitalisatie van meer dan een miljard euro.