De strijd voor sociale rechten heeft vorig jaar aan 115 vakbondsmilitanten het leven gekost.

Zo'n 1.600 vakbondsmensen raakten gewond en ongeveer 9.000 werden gearresteerd. Tienduizend werknemers werden ontslagen wegens hun betrokkenheid bij de vakbonden, terwijl er 1.700 om die reden in de cel belandden.

Dat staat in het jaarlijkse rapport van de International Confederation of Free Trade Unions (ICFTU). De federatie gaat wereldwijd na hoe het gesteld is met de vakbondsvrijheid. In veel landen laat die ernstig te wensen over.

Het minst vakbondsvriendelijke land is al jarenlang Colombia. Afgelopen jaar vielen daar zeventig doden in sociale conflicten. Daarnaast werden 260 vakbondsmilitanten met de dood bedreigd. Vakbonden vormen er een favoriet doelwit voor gewapende groepen, die grotendeels ongestraft blijven bij gebrek aan een deugdelijke wetgeving. De situatie in Colombia is dermate zorgelijk dat de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) in oktober 2005 een speciale missie naar het land organiseerde. Tot de andere landen waar geweld tegen vakbondsmensen schering en inslag is, behoren Irak, Iran, El Salvador, Djibouti, China, Cambodja, Guatemala, Zimbabwe en Birma. In andere landen zijn vrije vakbonden verboden.

Geweld tegen vakbondsmensen komt vooral voor in de derde wereld. Maar vakbondsonvrijheid op zich beperkt zich geenszins tot die landen. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld voeren grote bedrijven een systematisch antivakbondsbeleid. Wal-Mart is het bekendste voorbeeld. Dat bedrijf probeert ook in buurland Canada de vakbonden buiten de deur te houden. In de VS voert de regering-Bush een beleid dat dergelijk bedrijfsbeleid vergemakkelijkt, stipt de ICFTU aan.

In andere landen, vooral in Azië, werken overheden mee aan een antivakbondsbeleid door speciale exportzones te creëren waar buitenlandse investeerders van zeer gunstige voorwaarden kunnen genieten. Ontmoediging van vakbonden hoort daar soms bij. In Australië keurde het parlement een wet goed die de ontslagbescherming van vakbondsmilitanten vermindert.

Europa is een relatief vakbondsvriendelijk continent. Slechts in één land vindt actieve vakbondsrepressie plaats: Wit-Rusland. Ook Turkije, Polen en Duitsland krijgen slechte punten van de ICFTU. Turkse autoriteiten traden hardhandig op tegen stakende leerkrachten, in Polen zouden de autoriteiten de vakbonden controleren terwijl het in Duitsland voor ambtenaren nog altijd verboden is om te staken.

(rmg)