Bij een echtscheiding op grond van twee jaar feitelijke scheiding of op grond van fout moet, nadat de echtscheiding definitief is uitgesproken, het huwelijksvermogen van de echtgenoten nog worden vereffend en verdeeld. Daarbij dienen zowel de goederen van de echtgenoten als hun schulden uiteen te worden gedaan. Indien de echtgenoten samen eigenaar waren van een woning, die in hun gemeenschappelijk vermogen zat, moet ook daar een oplossing voor worden gevonden.

Het gebeurt dan wel eens dat één van de gewezen partners geïnteresseerd is in de overname van de woning. Bijvoorbeeld omdat hij er graag woont of omdat hij er zijn beroepsactiviteit in uitoefent. Maar kan die dan - als hij voldoende middelen heeft om een eventuele opleg te betalen of als er nog voldoende andere goederen zijn om aan de andere echtgenoot toe te bedelen - zomaar eisen dat hij de woning effectief kan overnemen? Of dient de woonst integendeel sowieso openbaar te worden verkocht, en moet de geïnteresseerde echtgenoot daar maar gaan bieden?

Vooreerst is het mogelijk dat de echtgenoten het onderling eens worden over wie de woning mag overnemen en over de waarde die hierbij aan de woonst moet worden toegekend. Is er zo'n akkoord, dan is er geen enkel probleem. Is er twijfel over de waarde van het onroerend goed, dan bestaat een eventuele oplossing er trouwens in dat de echtgenoten (vrijblijvend) samen een schatter laten langskomen die zijn idee geeft over de waarde van de woning. In het kader van een akkoord zouden de echtgenoten overigens bv. ook kunnen beslissen om het onroerend goed onderhands te koop te stellen (bv. via een vastgoedmakelaar) of om dit gedurende een zekere periode (maximaal vijf jaar) in onverdeeldheid te laten.

Zijn de echtgenoten het niet eens - ze willen bijvoorbeeld beiden de woning toebedeeld krijgen, ze gunnen het de andere niet dat deze de woning kan inkopen of ze raken het niet eens over de prijs - dan bestaat er zoiets als de mogelijkheid om wat men noemt de ,,preferentiële toewijzing'' van de woning te vragen. Eén van de echtgenoten (of beiden) vraagt dan met andere woorden dat de woning hem of haar bij voorrang zou worden toegewezen, eventueel met betaling van een oplegsom. Verzet de andere echtgenoot zich tegen deze vraag (of vragen beiden het), dan zal de zaak uiteindelijk door de rechtbank moeten worden beslecht.

De rechtbank houdt bij de beoordeling van de vraag naar de preferentiële toewijzing rekening met een hele reeks criteria. In eerste instantie worden de gezinsbelangen in aanmerking genomen. Zo zal de echtgenoot bij wie de kinderen voornamelijk verblijven bijvoorbeeld sterkere troeven in handen hebben om de woonst toegewezen te krijgen dan de andere echtgenoot. Ook wordt rekening gehouden met de maatschappelijke belangen (zo mag de toewijzing van de woning bijvoorbeeld de rechten van de schuldeisers niet schaden). Andere criteria voor de toewijzing zijn bijvoorbeeld het feit dat één van de echtgenoten in de woning ook zijn beroepsactiviteit uitoefent, de vraag of het onroerend goed niet afkomstig is uit de familie van één van de echtgenoten enz. Verder wordt ook soms een louter financieel criterium gebruikt, met name de toewijzing aan de meest biedende echtgenoot.

De rechtbank moet bij de beoordeling ook rekening houden met de rechten van de andere echtgenoot. Ze zal moeten nagaan of de betaling van de oplegsom voor de overname samen met andere vergoedingen en schulden te betalen aan de andere echtgenoot, niet te zwaar is voor de overnemende echtgenoot. Dit om te vermijden dat deze niet in staat zou zijn om alles te betalen.

Indien er geen akkoord is en er bovendien geen preferentiële toewijzing wordt toegestaan (mogelijks ook omdat ze niet werd gevraagd), zal de woning openbaar worden verkocht. Ook in dat geval hoeft de echtgenoot die de woning absoluut zou willen overnemen nog niet te wanhopen. Beide echtgenoten kunnen immers perfect meebieden op de woning.

Deze rubriek verschijnt wekelijks op dinsdag. De auteur is advocaat-vennoot bij het advocatenkantoor De Lat, Wuyts en vennoten in Herentals.

www.delatwuyts.be