Hij was zijn werk kwijt, hij zat zonder geld, en vrienden had hij ook niet meer. En toen richtte de doodbrave Karst Tates zijn pijlen op een stel 'perfect gelukkige' mensen: de koninklijke familie.

 

'In naam der koningin'. De vermelding stond boven de bevelen die de 38-jarige Karst Tates kreeg om de achterstallige huur van zijn gelijkvloerse appartement in de Burchtgracht in Huissen te betalen.

'Meneer Bosman, ik heb het al uitgelegd. Ik kan het gewoon niet meer betalen. Heel spijtig allemaal', had hij al gezegd aan zijn huisbaas Sim Bosman. 'Karst had me keurig meegedeeld dat hij zou vertrekken uit het appartement', zegt Bosman daarover. 'Hij deed dat heel correct, ik heb eigenlijk nog nooit zo'n voorbeeldige man gezien. Hij zou nog geen vlieg kwaaddoen.'

Maar die brave borst bleek uiteindelijk in staat tot een monsterlijke daad. De dag voor hij de sleutel van zijn appartement definitief zou moeten afgeven aan de nieuwe bewoners, begon Tates in Apeldoorn aan de moordende tocht in zijn zwarte Suzuki Swift. Zijn uiteindelijke doel: de koninklijke familie. De balans achteraf: zes doden, en acht mensen die nog in het ziekenhuis liggen. Ook Tates zelf overleed donderdagnacht iets voor drie uur. Wat hem bezielde, zal niemand ooit weten.

'Hij was de meest typische man die ik al ooit heb meegemaakt', zegt Tates' huisbaas. 'Dat verbaast me nog het meest: dat hij zo vriendelijk en correct was.'

Harry de Vries, de burgemeester van de gemeente Lingewaard waar Huissen deel van uitmaakt, bevestigt. 'Het was geen einzelgänger , niet iemand die de hele tijd met de gordijnen dicht leefde. Met de buurtbewoners had hij een normaal contact.'

'Er is een verschil tussen hoe je je aan de buitenwereld presenteert, en hoe het innerlijk met je gaat', zegt gerechtspsychiater Lieve Dams. 'Iemand kan perfect normaal voor de dag komen, maar toch met een ernstige pathologie te kampen hebben.'

Een reeks tegenslagen moet Tates in de hoek gedreven hebben. Vorig jaar was hij zijn job kwijtgeraakt als heftruckchauffeur bij Interlanden, een bedrijf dat drukwerk verspreidt. Dit jaar verloor hij zijn job als beveiliger.

'Door die tegenslagen kan iemand steeds verder afgezonderd geraken', zegt Dams. 'De frustratie moet zo groot geweest zijn, dat ze hem over de grens heeft geduwd om een bloedbad aan te richten in de massa.'

Tates had al eens gezegd dat hij 'wraak zou nemen', zegt een vriend van de dader in de Nederlandse krant de Telegraaf . Het speelde zich anderhalf jaar geleden af, toen hij problemen kreeg in zijn vorige woning, een piepklein appartementje in de Kastanjelaan in Velp. 'Als ik mijn huis uit moet, dan hoeft het voor mij niet meer. Dan maak ik er een einde aan. En als mij wat overkomt, pak ik ze allemaal terug', zou Tates toen gezegd hebben.

Dat hij net de koninklijke familie uitkoos als zijn uiteindelijke doelwit, valt perfect te verklaren, zegt Dams. 'Terwijl hij zelf net in de put zit, geïsoleerd is, de ene tegenslag na de andere te verwerken krijgt, ziet hij op Koninginnedag de koninklijke familie gloriëren in een praalwagen. Hij zit aan de grond, zij lijken perfect gelukkig en rijden in een dure stoet. Daar kan hij zich zo op gefixeerd hebben dat het hem tot deze extreme daad heeft aangezet.'

In die moordende raid sleurde Tates wel zes onschuldige burgers mee. 'De frustratie kan zó gegroeid zijn dat hij een ongelooflijke vernietigingsdrang voelde, ook tegenover de mensen die stonden te juichen voor de royals die hij zelf zo verachtte. Dat hij wou afrekenen met dat hele systeem.'

Het 'hele systeem' om een goede burger te zijn. 'De maatschappij van vandaag legt een enorme druk op mensen', zegt Dams. 'Je moét al van kleins af goed presteren op school, later moét je een goedbetaalde job hebben, een mooi huis, je moét het goed doen in je sportclub. Overal moet je de beste zijn, maar in een mensenleven kan dat gewoon niet allemaal. De lat om een goede burger te zijn, ligt vandaag gewoon te hoog. En Tates heeft zich gericht op mensen voor wie dat wel allemaal perfect lijkt te lukken, op zij die een voorbeeld zijn voor het hele land. Politici vormen zo vaak ook een doelwit, denk maar aan Pim Fortuyn.'

Een sluitende methode om dit soort drama's in de toekomst te vermijden, is er niet. 'Je kunt politici of koningen niet in een glazen kastje stoppen', zegt Dams. 'De stoet op Koninginnedag was echt wel goed beveiligd. De grote massa toeschouwers kun je sowieso niet helemaal beschermen. En iedereen controleren die depressief is of in de put zit, is ook onmogelijk. Dit soort tragedies zul je nooit helemaal kunnen voorkomen.'