Smeergeldzaken werpen schaduw over Duitsland
De Duitse chipfabrikant Infineon sponsort het Formule 1-team van de Ier Eddie Jordan. Foto: © EPA
BERLIJN - Corruptie blijkt plots de normaalste zaak van de wereld geworden in de Duitse economie. Dat bewijst de stroom aan corruptieschandalen, die in de afgelopen weken in Duitsland boven water zijn gekomen.

EERST kwam Europa's grootste autoconcern, Volkswagen, negatief in het nieuws, kort daarop gevolgd door concurrent Mercedes-Benz en door de chipfabrikant Infineon. Maar zelfs de staatstelevisiezender ARD werd niet gevrijwaard van het fenomeen corruptie.

,, Was ist bloß los in Deutschland? ", vraagt de werkloze architect Peter Kühldings zich af. De bebaarde jongeman zit in de Berlijnse wijk Pankow in een donker café en leest mismoedig de Duitse boulevardbladen. In Bild staan grote foto's van VW-managers die op bedrijfskosten prostituees in Portugal, Praag en Sao Paulo konden uitzoeken. Hier, aan de Stammtisch , begrijpen de gewone Duitsers dat hun goede naam op het spel staat. Kühldings zegt echter zacht: ,,Wij zijn geen Bananen Republiek Duitsland."

De aanhoudende stroom berichten over nepotisme en fraude, seks, smeergeld en schijnfirma's contrasteert inderdaad met het beeld van onze oosterburen als hoeders van orde en gezag. Een Duitser heet onkreukbaar, degelijk en betrouwbaar te zijn.

,,In Duitsland is de alledaagse corruptie niet zeer aanwezig", beweert criminologe Britta Bannenberg van de universiteit Bielefeld. ,,De georganiseerde bedrijfscriminaliteit daarentegen des te meer." Daarmee bedoelt de hoogleraar strafrecht niet de maffia of chantage, wel het onwettig beïnvloeden van de handelspartner.

Slechts vijf procent van de corruptiedelicten ziet het daglicht, vermoedt Bannenberg. Dat komt doordat de betrokkenen geen belang hebben aan opheldering en transparantie. ,,Omkopen wordt als een normale zaak gezien om opdrachten binnen te slepen", zegt de corruptiespecialiste.

Volkswagen maakte gisteren bekend dat het twee miljoen euro terugstort aan een Indiase Bondsstaat. Een manager van VW-dochter Skoda had dit forse smeergeld verlangd om een fabriek te bouwen. De Wolfsburgse autobouwer kondigde tevens aan nauw met Justitie samen te werken om de onderste steen boven te krijgen.

Dat geldt ook voor de ARD. De Duitse staatstelevisie had twee sportpresentatoren ontslagen omdat ze smeergeld voor zendtijd en sluikreclame hadden aangenomen. De sportchefs van de publieke tv zijn inmiddels gearresteerd. En wie is het maandenlange schandaal over door gokkers gemanipuleerde Bundesliga-wedstrijden vergeten? Het mag duidelijk zijn: corruptie vind je bij bedrijven en de overheid, maar ook in de journalistiek, de sport en niet te vergeten de politiek.

Begin dit jaar werd bekend dat nogal wat volksvertegenwoordigers voltijds op de loonlijst bij grote concerns stonden. De secretaris-generaal van de CDU, Laurenz Meyer, liet zich doorbetalen door de Duitse stroomreus RAG. Volkswagen had liefst zes politici uit de Bondsdag op de payroll staan. Na heftige kritiek uit de publieke opinie stemden de parlementsleden in met een regeling waarin ze hun neveninkomsten moeten bekendmaken.

Korte tijd later voerde de graaizucht bij sommige Duitse topmanagers eveneens tot een heftig debat over hun beloning. De publiciteit over exorbitante salarissen of gouden handdrukken ging vergezeld van gelijktijdig massaontslag bij veel bedrijven. Daarom besloten de dertig DAX-genoteerde ondernemingen om de beloningen van hun bestuursraad in hun jaarverslagen te publiceren.

Een zo groot mogelijke transparantie lijkt het credo om de corruptie in te dammen. De organisatie Transparency International bestrijdt het fenomeen omkoping in al zijn facetten. ,,De aanpak van het Duitse corruptieprobleem zal altijd tot het topje van de ijsberg beperkt blijven", meent Hansjörg Elshorst, voorzitter van de Duitse tak van de wereldwijde organisatie ter bestrijding van corruptie.

www.transparency.de