BRUSSEL - ,,Over de omvang van ons begrotingstekort hoeven we ons geen zorgen te maken.'' Het zijn niet meteen woorden die je zou verwachten van een economisch adviseur van de Amerikaanse president. Maar zo zit John Rutledge in elkaar. Recht voor de raap, soms kort door de bocht, maar logisch redenerend. Een bloemlezing.

JOHN Rutledge is een van die figuren die, zij het van op de achtergrond, mee hun stempel drukken op het economische beleid van het Witte Huis. De man is in de eerste plaats beleggingsadviseur, columnist voor het tijdschrift Forbes en een veelgevraagde spreker - vrijdag was hij te gast op een presentatie van Bank Degroof in Brussel - maar hij maakt ook deel uit van allerlei commissies die George W. Bush aan ideeën helpen over zaken als de reconstructie van Irak en de hervorming van de telecomsector.

Wat financiële markten drijft, betoogt hij, zijn kapitaalstromen die gehoorzamen aan enkele eenvoudige natuurwetten, die je zo kan overnemen uit de fysica. Rutledge maakt voor zijn toehoorders een tekeningetje met twee wasbekkens. ,,Aan de ene kant heb je Europa en de VS: een bekken dat gevuld is met kapitaal en knowhow. Aan de andere kant heb je een leeg bekken: China en India. Wat denkt u nu dat er zal gebeuren als we een gaatje maken in het tussenschot? Het kapitaal zal van het ene naar het andere bekken stromen tot het niveau overal gelijk is. Op de arbeidsmarkt heb je net hetzelfde fenomeen, maar dan in omgekeerde richting.''

De wereldeconomie, financiële stromen, migratie, het komt allemaal neer op de wet van de communicerende vaten. De wereld heeft lang geleefd met een ongelijke verdeling van de rijkdom tussen de verschillende werelddelen. Maar nu worden er in snel tempo gaatjes gemaakt in de tussenschotten, zowel door deregulering en liberalisering als door de opmars van moderne communicatietechnologie, die toelaat om kapitaal goedkoop en met de snelheid van het licht rond de aardbol te sturen. ,,De kapitaalbezitters in het Westen en de arbeidskrachten in het Oosten worden daar beter van. De laag opgeleide arbeidskrachten in Europa en de VS zijn er de dupe van.''

Over economisch beleid : Regeringen hebben vaak de illusie dat ze in staat zijn om de economische groei te beheren. Niets daarvan, zegt Rutledge. Het is zoals een vulkanisch eilandje. Wat een economie produceert, het bbp, is het zichtbare eilandje. Onder water zit de basis van het eiland, de economische rijkdom van een land: zowel fysieke activa (land, huizen, machines) als financiële activa. Het zijn de bewegingen van die activa die bepalen wat er met je economie gebeurt. Als overheid kan je alleen proberen om die krachten in je voordeel om te buigen.

Rutledge geeft het voorbeeld van het belastingbeleid van de regering-Reagan, dat hij in de jaren '80 mee vorm gaf. Door te schuiven met de belastingen op fysieke en financiële activa, werd een enorme stroom op gang gebracht in de richting van financiële activa. ,,31 biljoen dollar werd op die manier in de obligatie- en aandelenmarkten gepompt.'' U hebt de grote beurshausse van de jaren '80 ook aan mij te danken, leek Rutledge te zeggen.

Over inflatie : Laat niemand u wijsmaken dat inflatie een probleem is. De toenemende productiviteit en de openbloeiende handel met Azië staan garant voor voortdurende prijzendruk.

Over de rente : Dat de cyclus van renteverhogingen door de centrale bank (Federal Reserve) tot een economische afkoeling zal leiden, is nog zo'n misvatting, zegt hij. De rente is alleen van belang voor grote concerns zoals General Motors en General Electric, en die zijn niet langer de drijvende krachten van de Amerikaanse economie. Het zijn de kleinere (familie)bedrijven die de Amerikaanse machine draaiende houden. En zij krijgen vandaag veel makkelijker leningen bij de banken dan toen de rente nog laag stond, aldus Rutledge. ,,De Amerikaanse economie is back in business , en ik koop volop aandelen.''

Over het begrotingstekort : Dat de oplopende begrotingsdeficits in de VS zullen leiden tot een stijgende rente, is volgens Rutledge eveneens onzin. Zolang de uitstaande massa overheidsschulden in dezelfde mate toeneemt als de andere economische activa, is er geen gevaar dat de overheid te veel geld uit de markt zuigt, redeneert hij. En die redenering laat dit jaar ruimte voor 350 miljard dollar aan nieuwe staatsleningen in de VS - precies wat de regering gepland heeft. Maar zelfs als het 100 miljard meer is, blijft dat verwaarloosbaar in vergelijking met de 105 biljoen dollar financieel vermogen die op de kapitaalmarkt circuleert.

Over de sociale zekerheid : Daar zit volgens Rutledge het echte probleem. Toen het wettelijke pensioen in de VS werd ingevoerd, waren er 40 actieve mensen per gepensioneerde. In 2025 zullen er nog 1,8 werkenden per gepensioneerde overblijven, zegt hij. ,,Pensioensparen zal dit probleem niet oplossen. Willen de getallen kloppen, moeten we werken tot we 75 zijn.''