Oproep aan overheid om in te grijpen

Zuipfilms doen jongeren zuipen

Een grootschalige Europese studie waarschuwt voor het effect van drinkscènes in films. Die zouden jongeren aanzetten tot alcoholconsumptie.

Vandaag komt Project X in de Vlaamse zalen, een film van de makers van The Hangover over een legendarisch feestje. De hele film lang lopen duizenden jongeren bezopen of stoned rond, terwijl alles flagrant uit de hand loopt. Best een geestig filmpje en complexloze fun voor de horden jongelui die in de zaal zitten, dus? Niet bepaald, waarschuwt Ron Scholte, die namens het Behavioral Science Institute in Nijmegen meewerkte aan een grootschalig Europees onderzoek in zes landen bij meer dan 16.000 jongeren van gemiddeld 13,4 jaar oud.

Hun conclusie is dezelfde als die van onderzoekers in het British Medical Journal eerder dit jaar. 'Wie het meest kijkt naar films met veel drankscènes, heeft de hoogste kans op binge drinken (comazuipen, red.)', dixit Scholte. Dat komt onder meer doordat de negatieve effecten van overmatig drinken zelden te zien zijn in films. 'In het soort films dat jongeren bekijken, wordt drankmisbruik vaak voorgesteld als 'cool' en 'hip'. Een kater, bijvoorbeeld, zie je maar zelden op het scherm. De drinkende personages zijn, net zoals de rokers, vaak helden. En dus gaan jongeren dat gedrag kopiëren.'

Belgische jongeren werden niet opgenomen in het onderzoek, maar volgens de onderzoekers gelden hun conclusies voor álle Europese jongeren. 'In elk onderzocht land werd een link vastgesteld tussen kijk- en drinkgedrag. In Italië bijvoorbeeld was het effect kleiner. In Polen groter. Een theorie is dat het effect groter is in landen waar opgekeken wordt naar Amerika, waar de meeste films gemaakt worden. Maar dat is slechts theorie.'

Scholte roept de overheid op om in te grijpen. 'Wij zouden voorstellen om bepaalde films met veel drinkscènes van een leeftijdsgrens te voorzien. Veertien of zestien bijvoorbeeld. Dat is nog steeds een kwetsbare leeftijd, maar uit onderzoek blijkt dat jongeren die vroeger in contact komen met alcohol, een grotere kans lopen op later probleemgedrag. En dus is het maar best dat ze niet te jong naar dat soort films kijken. Een ander mogelijk spoor is anti-comazuipenreclame. Uit Amerikaans en Duits onderzoek blijkt dat het helpt om reclamespots tegen roken te vertonen vóór films waarin gerookt wordt. Misschien kan een anti-zuipspot eenzelfde effect hebben?'

Kinderrechtencommissaris

De kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen heeft zo zijn vragen: 'Comazuipen is een probleem, maar ik zet toch vraagtekens bij de conclusie dat er een causaal verband is. Over geweld in games en agressief gedrag werd dat ook altijd gezegd, maar daar is men nu toch ook van teruggekomen.'

Vanobbergen is ook geen fan van de voorstellen van Scholte. 'We zijn tégen een leeftijdsgrens, omdat dat impliceert dat er een bepaalde leeftijd is waarop iets plots geen probleem meer is. Alsof je van de ene dag op de andere met alcohol omkan.'

Ook van reclamespots is Vanobbergen niet wild. 'Dat zal misschien een aantal tieners helpen. Maar op die manier leg je de verantwoordelijkheid heel erg bij de jongeren, terwijl je globaler moet optreden. Dat is alsof je op school jongeren dwingt om gezond te eten, maar in een straal rondom de school een frituur en een snoepwinkel toelaat.'

'Je moet dit als maatschappelijk probleem erkennen en het ook structureel aanpakken. Gesprekken met bedrijven die alcohol produceren en jongeren marketen, lijken mij een goede start als we het écht menen.'

Met dat laatste voorstel is Scholte het eens. 'Er is een belangrijke rol weggelegd voor ouders. Als ze jongeren erop wijzen dat films niet realistisch zijn, dan neemt de invloed van de drinkscènes af. Natuurlijk is het niet makkelijk om samen naar de film te kijken: jongeren kijken met vrienden, in de bioscoop of op hun computer. Maar praten helpt.'

'Wij willen een leeftijdsgrens voor films met veel zuipscènes'