ALS u overweegt om een buitenverblijf of tweede verblijf te kopen, krijgt u vaak de raad het eigendom ,,op naam van de kinderen'' (naakte eigendom) te laten zetten en zelf het vruchtgebruik te verwerven. De bedoeling is duidelijk: u wil vermijden dat uw kinderen bij uw overlijden successierechten moeten betalen op dit onroerend goed. Op zich is hiermee niets mis, maar u moet toch enkele voorzorgen nemen opdat uw kinderen later niet voor onaangename verrassingen komen te staan.

Spelbreker is soms artikel 9 van het Wetboek van Successierechten. Dat artikel voert een fictie in over goederen waarvan het vruchtgebruik gekocht is door de overledene (een van de ouders) en de naakte eigendom door iemand anders (de kinderen). Voor de heffing van de successierechten worden zulke goederen met name geacht voor de volle eigendom toe te behoren aan de overledene en als legaat aan de naakte eigenaar te zijn nagelaten. Gevolg: de naakte eigenaar betaalt toch successierechten op de volle waarde van de woning.

Het vermoeden dat het gaat om een verdoken bevoordeling van de naakte eigenaar (de kinderen) is gelukkig weerlegbaar. De kinderen moeten hiervoor aantonen dat zij de naakte eigendom hebben betaald met eigen gelden.

Dat kan op zijn beurt een probleem stellen wanneer de kinderen niet voldoende eigen gelden hebben om de naakte eigendom van het buitenverblijf van de ouders te betalen. In de praktijk krijgen zij deze gelden dan ook meestal van hun ouders. Het is hier dat het schoentje wringt.

Wanneer de ouders op het moment van de aankoop van het eigendom aan de kinderen een cheque geven voor de waarde van de naakte eigendom en de kinderen die cheque gewoon doorgeven aan de notaris, dan beschouwt de belastingadministratie dat als een betaling door de ouders in plaats van de kinderen.

Er is dan niet bewezen dat de aankoop gebeurde met geld van de kinderen. Het vermoeden van bevoordeling is niet weerlegd en de kinderen zullen bij het overlijden van hun ouders successierechten moeten betalen op de volledige waarde.

Als een overhandiging op het ogenblik van het verlijden van de notariële akte niet aanvaard wordt, hoeveel tijd moet er dan verlopen tussen de schenking van het geld en de aankoop van de naakte eigendom? Op deze vraag heeft de minister van Financiën nu een duidelijk antwoord gegeven (Vr. nr. 1143, 14 februari 2006, Van Biesen, besproken in Fiscoloog nr. 1023).

Volgens minister Didier Reynders (MR) moet de schenking van het geld gebeuren vooraleer de onderhandse verkoopcompromis wordt ondertekend. Deze onderhandse overeenkomst wordt dan ondertekend door de kinderen voor de aankoop van de naakte eigendom en door de ouders voor het vruchtgebruik.

Er zit ergens een logica in het antwoord van de minister. Als de ouders geld schenken aan de kinderen, kunnen zij daar in principe vrij over beschikken. Als het op hun rekening wordt gestort vooraleer zij een overeenkomst van aankoop van naakte eigendom van een woning hebben getekend, kunnen zij het nog aan iets anders besteden. Dat is veel minder evident als zij het geld pas krijgen, nadat zij zich hebben verbonden om de aankoopprijs van de naakte eigendom te betalen.

Alvast iets om aan te denken voordat u beslist om een appartement aan de kust of een villa in Frankrijk te kopen.

Luc Vanheeswijck is advocaat bij Dumon, Sablon & Vanheeswijck.