BRUSSEL - Ook in de komende drie jaar zullen de overheidsfinanciën geen noemenswaardig overschot vertonen. Er zal bijgevolg nog niet echt worden gespaard om de kosten van de vergrijzing op te vangen, zo bleek op een studiedag van het Belgische Instituut voor Openbare Financiën.





Als we zouden voortgaan zoals in de periode 2000-2003, betwijfel ik sterk of we de vereiste overschotten voor de veroudering kunnen opstapelen, zei Reginald Savage, adviseur-generaal op het ministerie van Financiën. Jannie Haek, de kabinetschef van de minister van Begroting Johan Vande Lanotte, hoopte tot ,,kleine surplusjes'' te komen, gaande tot 0,6 procent van het bruto binnenlands product in 2008.

Op het eerste gezicht werden de jongste jaren fraaie begrotingsprestaties geleverd. In de periode 2000-2003 werd een heel klein overschot geboekt. Weinig landen kunnen daarop bogen, gaf Savage toe.

Maar de overheidsfinanciën profiteerden zeer sterk van de internationale rentedaling, die België met zijn uitzonderlijk hoge schuld nog meer ten goede kwam dan andere landen. In de periode 2001-2004 werd heel die rentebesparing gebruikt voor bijkomende uitgaven, en volgens de ingediende begroting zal dat ook in 2005 nog het geval zijn.

Vorig jaar leverden eenmalige maatregelen, zoals de overname van het Belgacom-pensioenfonds, een eenmalige opbrengst op van 4 miljard euro of 1,5 procent van het bbp. In plaats van een ogenschijnlijk overschot was er in feite een onderliggend deficit van 1,2 procent van het bbp. Bovendien werden de kosten van de vergrijzing inmiddels opwaarts herzien. Ook dit en volgend jaar moeten maatregelen met een eenmalige opbrengst nog voor het evenwicht helpen zorgen.

Uit een analyse van de begrotingsspecialist van het ministerie van Financiën blijkt dat discretionaire maatregelen - uitgavenbesparingen en belastingverhogingen - in de periode 1993-97 een zeer sterke bijdrage leverden tot de verlaging van het begrotingsdeficit. In de jaren 1999-2001 was de oriëntering van het begrotingsbeleid vrijwel neutraal, maar in 2002-2003 - de tweede helft van de regeerperiode - was ze ,,massaal expansief''. Gezien de zwakke conjunctuur was dat niet per se verkeerd, maar Savage vreest dat dit ook zo zal zijn in 2006 en 2007.

Jannie Haek voorspelde, hout vasthoudend, dat de begroting 2004 in evenwicht zal worden uitgevoerd. De economische groei valt hoger uit dan verwacht, en er is de overdracht van de pensioenfondsen van BIAC en van Belgocontrol. Er zijn echter ook diverse tegenvallers zoals de terugbetaling van de professionele diesel, de potentiële terugbetaling van de taks op de beursverrichtingen, de ontgoochelende respons op het aanbod tot fiscale amnestie en de overschrijding van de geplande gezondheidsuitgaven met 600 miljoen euro, die de minister van Sociale Zaken Rudy Demotte (PS) tot een forse ingreep noopt.

De begroting 2005 zal eveneens in evenwicht zijn, en ondanks een schuldovername van de NMBS ten belope van 2,5 procent van het bbp zal de overheidsschuld eind volgend jaar teruggebracht zijn tot 95,5 procent van het bbp. De verdere verlaging van de lasten op arbeid ondersteunt de economische groei, en ook dat is in Haeks ogen een voorbereiding op de vergrijzing.