,,We hopen tegen het einde van de regeerperiode (2007) de belastingontduiking op spaarboekjes uit de wereld te helpen. We werken eraan, maar tot vandaag was het alleszins geen prioriteit voor ons'', luidde het gisteren op het kabinet van de minister van Financiën, Didier Reynders (MR). De voorstellen die gisteren circuleerden om fraudeurs te snappen, deden vorige eeuw ook al de ronde.

DE belastingontduiking op spaarboekjes is na de Luxemburgse couponnetjestrein een van de meest populaire pistes waarmee de modale Belg zonder fiscale spitstechnologie de fiscus een loer draait. De meeste Belgen hebben niet alleen een baksteen in hun maag, maar bovendien verschillende spaarboekjes in de kast. De ongeveer tien miljoen Belgen hebben gezamenlijk in ons land ruim zeventien miljoen boekjes. Op al die boekjes samen staat een bedrag van 143 miljard euro.

Er zijn dus veel meer boekjes dan Belgen. Daar zit zeker een groep bij die een spaarboekje heeft bij zijn klassieke bank, met daarnaast een boekje bij een van de kleinere banken die een zeer hoge rente aanbieden. Maar voor een andere groep spelen ongetwijfeld fiscale overwegingen.

De rente op spaarboekjes is immers vrijgesteld van belastingen tot een plafond dat jaarlijks geïndexeerd wordt. Voor dit jaar ligt dat plafond op 1.520 euro. Dat komt voor een klassiek spaarboekje al gauw neer op een gespaard bedrag van goed 75.000 euro. Op een hoog rentend spaarboekje wordt die grens al vanaf ongeveer 43.000 euro bereikt. Nieuw sinds dit jaar is dat die grens geldt voor elk van de gehuwde partners afzonderlijk. Voordien gold ze per gezin. Daardoor wordt de vrijstelling voor gehuwde paren vanaf dit jaar de facto verdubbeld.

Maar of dat veel verschil maakt, is een ander paar mouwen. Er zullen niet veel Belgen zijn die op hun spaarboekje een roerende voorheffing (RV) van vijftien procent betalen. De bank moet in principe de RV inhouden zodra de grens bereikt wordt. Maar in de praktijk zijn er zeer weinig spaarboekjes waarop ooit meer dan 1.520 euro aan rente bijeen gespaard wordt. Zodra die grens bereikt wordt, wordt een nieuw boekje geopend. Dat gebeurt soms bij dezelfde bank, soms bij een andere bank. De meeste banken kijken per boekje of ze de RV moeten inhouden.

Het is in principe aan de belastingplichtige om dan in zijn belastingaangifte het surplus aan intresten aan te geven, zodat daarop toch nog een bedrag van vijftien procent aan belastingen wordt betaald. Maar de Belgen zijn op dat gebied nogal 'vergeetachtig'. Hoeveel belastingen op die manier wordt ontlopen is niet duidelijk, maar het kabinet Reynders raamt het op 50 tot 100 miljoen euro.

Gisteren liet De Tijd weten dat Reynders samen met de banken werkt aan een maatregel om deze vorm van belastingontduiking vanaf 2006 uit de wereld te helpen. Volgens de krant zouden twee pistes onderzocht worden.

Een eerste denkspoor heeft het over een gegevensbank waarin alle spaarboekjes van de belastingplichtige opgenomen worden. Daardoor kunnen de intrestopbrengsten per belastingplichtige samengevoegd worden, zodat de banken kunnen zien of de grens overschreden wordt en ze eventueel RV kunnen inhouden.

Maar de banken zien dat niet zitten. Een dergelijke databank botst met de privacy van hun cliënten, zo luidt het. Ze huiveren er bovendien voor om commercieel gevoelige informatie uit te wisselen. Bovendien vraagt deze maatregel heel wat investeringen, en daar hebben ze geen zin in.

De meeste banken, althans de grote, zijn op dit ogenblik zelfs niet bereid om in eigen huis de consolidatie te maken per belastingplichtige. Vroeger gold de vrijstelling van 1.520 euro aan intresten per gezin en luidde het steevast dat hun systemen het niet toelaten om de boekjes van verschillende gezinsleden samen te voegen. Sinds dit jaar geldt de grens per individu, en zelfs nu vertikken de meeste banken het om te consolideren. Heel wat banken zouden naar verluidt wel willen, maar zetten om commerciële redenen de stap niet zolang marktleider Fortis het niet doet. Fortis zegt dat het praktisch niet kan, bijvoorbeeld omdat er rekeningen zijn met twee begunstigden.

Op de interest altijd RV inhouden, en die achteraf door de belastingplichtige laten recupereren via de belastingaangifte, is een andere mogelijke oplossing. Maar dat zou betekenen dat de belastingplichtige twee jaar moet wachten om zijn geld terug te krijgen. Al gauw een renteloze lening aan de staat van ongeveer een half miljard euro. ,,Niet haalbaar,'' zegt het kabinet-Reynders, ,,zeker niet gezien de recente commotie rond de gedeeltelijke doorrekening van de belastingvermindering in de bedrijfsvoorheffing''.

Het is blijkbaar niet zo eenvoudig om een geschikte oplossing voor dit probleem te vinden. De politieke wereld worstelt er trouwens al jaren mee, maar heeft er ook nog nooit een prioriteit van gemaakt. De twee huidige denksporen circuleerden in 1993 en 1997 al onder het ministerschap van Philippe Maystadt (PSC).

Ook lijkt het erop dat de Belgen nog een tijdje creatief met hun spaarboekjes kunnen omgaan. ,,We hopen tegen het einde van de regeerperiode de ideale oplossing te vinden, maar de twee denksporen die nu circuleren zijn al een tijdje verlaten'', luidde het gisteren op het kabinet-Reynders.

Misschien zit er wel iets in het ideetje van Deutsche Bank. Die stelt voor om een 'roerende-voorheffingcalculator' in het leven te roepen, beheerd door de Belgische Vereniging van Banken (BVB). Die calculator zou dan toegankelijk zijn tussen 1 en 20 januari, de periode dat meestal de interesten uitgekeerd worden. Telkens als aan iemand interest uitgekeerd wordt, moet het bedrag in het systeem ingebracht worden op naam van de belastingplichtige. Zodra het gecumuleerde interestbedrag boven het belastingvrije bedrag uitkomt, krijgt de bank die dan nog interest wil uitbetalen een signaal dat ze RV moet inhouden. Na de periode worden alle gegevens gewist. Op die manier wordt slechts een minimum aan commerciële informatie uitgewisseld. Bovendien worden de banken aangespoord om zo snel mogelijk de interest uit te keren. Alleen dan kunnen ze hun cliënten verblijden met een interest zonder inhouding van RV.

Christof Vanschoubroek is redacteur economie. Elke dag beantwoordt de redactie een actuele vraag.