Franse stembureaus gesloten (update)
Foto: blg
PARIJS - In Frankrijk uitgezonderd Parijs en Lyon zijn om 20.00 uur de stembureaus voor het referendum over de Europese grondwet gesloten. Een uur voor sluitingstijd had 66,24 procent van de bijna 42 miljoen stemgerechtigden gestemd. Bij het vorige referendum over Europa, dat over het Verdrag van Maastricht in 1992, was 69,69 procent van de Franse kiezers gaan stemmen. Nu wordt een opkomst rond de 75 procent verwacht.

De Nederlandse nieuwszender NOS maakt melding van uitgelekte peilingen, waarbij een meerderheid van de mensen ,,nee'' stemde.

De kiezers in Parijs en Lyon kunnen tot 22.00 uur bij de stembureaus terecht. Rond die tijd worden ook de eerste uitslagen op basis van exit polls verwacht. Met het oog op ’spontane manifestaties’ zijn maandag op last van de politie de belangrijkste metrostations bij de Champs-Elysees gesloten.

In de aanloop naar het referendum heeft het er geen moment op geleken dat de Fransen met de grondwet zouden instemmen, maar de voorstanders hadden de hoop zondag nog niet opgegeven. ,,Alles is mogelijk’’, kopte de krant Le Parisien vandaag.

Door grafisch ontwerpster Anne-Marie Latremoliere zullen de voorstanders hun hoop in elk geval niet bevestigd zien. ,,In vrijwel elke zin, in elk artikel worden de financiële markten genoemd’’, zegt de 57-jarige Latremoliere na op een stembureau in de buurt van de Bastille tegen de grondwet te hebben gestemd. ,,We willen dat Europa een prachtige plek is en dat wordt het hierdoor zeker niet.’’ Zij is bepaald niet de enige tegenstander die bang is dat de grondwet het kapitalisme in Europa nog verder in de hand zal werken, ten koste van de sociale bescherming. Net zo overtuigd als Latremoliere tegen de Europese grondwet is, is de 27-jarige Arnaud Senlis, die met zijn 2-jarige zoontje naar het stembureau is gekomen, er juist voor.

,,Ik heb er geen twee keer over hoeven nadenken’’, zegt hij. Volgens hem draaide de discussie de afgelopen tijd meer om de binnenlandse politiek en de persoonlijke ambities van de politici dan om de toekomst van Europa en dat heeft hem gestoord.

De voorstanders hebben hun hoop vooral gevestigd op de twijfelaars, zij die pas op het laatste moment besluiten of ze voor dan wel tegen stemmen. Volgens de peilingen vormen de twijfelaars meer dan 20 procent van het electoraat. De 22-jarige studente Katia Volman is zo’n twijfelaar. Maar ook aan haar hebben de voorstanders niet veel, want omdat ze het zelfs in het stemhokje nog niet wist heeft ze blanco gestemd. ,,Ik had evenveel redenen om ‘ja’ als om ‘nee’ te stemmen en daarom heb ik maar blanco gestemd, zodat ik niet over twee dagen spijt krijg’’, zegt ze.

Een Frans ,,nee’’ zou niet alleen de Europese Unie op haar grondvesten doen daveren, maar Frankrijk zelf mogelijk in een politieke chaos storten. President Jacques Chirac zou zowel in als buiten Frankrijk zijn aanzien verliezen, de dagen van de impopulaire premier Jean-Pierre Raffarin zouden zijn geteld en ook de verdeelde sociaal-democratische oppositie zou verlamd kunnen raken. Als Frankrijk de Europese grondwet afkeurt zou Chirac na Charles de Gaulle de tweede president zijn sinds in 1958 de Vijfde Republiek werd gesticht die in een referendum het onderspit delft.