LOENHOUT - ,,En de boer, hij ploegde voort.'' Het spreekwoord roept het beeld op van de landbouw als een traditionele en weinig innovatieve sector. Fout, vindt de Boerenbond. Vijf jaar geleden werd daarom een Innovatiesteunpunt opgericht dat boeren helpt bij het ontwikkelen van vernieuwende technieken en producten.

NAAST de Loenhoutse tomatenkwekerij van John Vermeiren ligt een berg houtsnippers van naar schatting een meter of vijf hoog. Net genoeg om de 8,3 hectare aan serres een halve dag te verwarmen. Elke dag komen vrachtwagens de voorraad houtsnippers aanvullen.

Vermeiren is een van de weinige Vlaamse tuinbouwers die voor de verwarming van zijn serres is overgeschakeld van gas op hout. Dat is goedkoper en milieuvriendelijker. De energierekening is verlaagd van zo'n 510.000 euro naar 188.000 euro. Bovendien wordt er veel minder CO2 uitgestoten. De enorme houtoven die het Harelbeekse bedrijf Vyncke heeft geplaatst, vergde wel een investering van zo'n 625.000 euro. Maar door de lagere energiekosten is dat binnen twee à drie jaar terugverdiend. Bovendien krijgt Vermeiren waarschijnlijk een ecologiesubsidie voor 23 procent van de investering.

Hij schakelde over op hout toen hij zijn bedrijf uitbreidde. De bestaande gasleidingen waren te klein voor de benodigde hoeveelheid gas, en de aanleg van nieuwe leidingen stootte op problemen met vergunningen. Hout bleek een goed alternatief. In België komt er jaarlijks zo'n 800.000 ton afvalhout op de markt, vooral door sloopwerken. Het meeste wordt nu gerecycleerd door de houtvezelplatenindustrie, maar de vraag neemt af. Houtverbranding als energiebron kan dus een alternatief zijn.

Vermeiren is zo enthousiast over de nieuwe brandstof dat hij binnenkort ook een houtoven wil installeren in een tomatenkwekerij in de Verenigde Staten, waar hij eveneens eigenaar van is. En gisteren nodigde hij samen met het Innovatiesteunpunt vijfhonderd collega's uit de tuinbouwsector uit om de nieuwe technologie in ogenschouw te nemen.

Het Innovatiesteunpunt heeft Vermeiren geholpen bij de overschakeling. De organisatie is opgericht om land- en tuinbouwers warm te maken voor vernieuwing in hun bedrijf. Dat kan op allerlei manieren: milieu, productontwikkeling, landschapsintegratie. Zeven consulenten en medewerkers houden er zich mee bezig. Ze organiseren informatiedagen, geven nieuwsbrieven uit en begeleiden concrete projecten. Het Innovatiesteunpunt is nu vijf jaar bezig en heeft in die tijd zo'n tweehonderd projecten begeleid. Per maand komen er ruim honderd vragen binnen. ,,De mentaliteit begint te veranderen'', zegt Marc Moons van het Innovatiesteunpunt. ,,Toen we voor het eerst spraken over houtverbranding, vroegen de boeren ons of we hen weer terug wilden brengen naar de Middeleeuwen. Nu komen er vijfhonderd mensen kijken naar de houtoven van John Vermeiren''. Zulke innovatieve projecten zijn niet voor iedereen geschikt, zegt Moons' collega Lieven Vandeputte. ,,Maar als we de boeren eens laten nadenken over hun energiebeheer is er al veel gewonnen''.

Om de boeren tot innovatie aan te zetten, wordt er af en toe ook een wedstrijd voor de beste innovatieve projecten georganiseerd. Vorig jaar waren er vijftien laureaten. Daarbij veel projecten in verband met milieu en energievoorziening, maar ook productvernieuwingen, zoals de ,,poldervarkens'' die zeer hoogwaardig vlees opleveren. Een boer in de Oostkantons kwam zelfs op het idee om seniorenflats op zijn bedrijf te bouwen, voor mensen die hun oude dag op een boerderij willen doorbrengen.

www.innovatiesteunpunt.be