TEHERAN - De Iraanse president Mohammad Khatami heeft vandaag de viering van de 25ste verjaardag van de islamitische revolutie in Iran aangegrepen voor een scherpe aanval op de conservatieve geestelijkheid.

De jaarlijkse viering van de revolutie komt normaal gesproken neer op voorspelbare lof voor de status-quo en kritiek op het Westen. Khatami, een hervormer, brak met die traditie en bekritiseerde in een toespraak voor een enorm plein vol mensen de uitsluiting van zo'n tweeduizend hervormingsgezinde kandidaten voor de parlementsverkiezingen van 20 februari door de geestelijke machthebbers.

,,Verkiezingen zijn een symbool van de democratie als ze goed worden uitgevoerd", zei Khatami. ,,Als ze worden beperkt is dat een gevaar voor het land en het systeem." Khatami kan niet op tegen de conservatieve Raad van Hoeders, die vrijwel onbeperkte macht heeft, en heeft er onder protest mee moeten instemmen dat de verkiezingen gewoon doorgaan.

De uitsluiting van de kandidaten heeft tot een crisis geleid die zich al weken voortsleept. De kans is aanzienlijk dat de oppositie besluit de verkiezingen te boycotten. Dat zou betekenen dat het parlement, waar de hervormers nu nog in de meerderheid zijn, straks louter is gevuld met conservatieven. Dat kan er weer toe leiden dat het conflict tussen de hervormers en de conservatieve geestelijkheid zich verder verdiept.

Khatami pleitte in zijn rede, die rechtstreeks op de Iraanse televisie te volgen was, voor een ,,derde weg", anders dan de westerse democratieën enerzijds en het huidige Iraanse systeem, waarbij de macht in handen is van mensen ,,die de rechten van het volk vergeten en gebruik make4n van het geloof om vrijheid en democratie tegen te houden".

Buiten Khatami's toespraak was op straat in Teheran weinig te merken van de politieke crisis. De sfeer was feestelijk: er waren optochten en muziek en kraampjes van voedselverkopers. Veel mensen zijn niet erg geïnteresseerd meer in de politiek omdat de hervormers weinig van hun beloften hebben waargemaakt.