BRUSSEL - Spammers en virusschrijvers werken steeds meer samen. In plaats van op chaos en kortstondige faam zijn de virusschijvers steeds vaker uit op geld, dat met commerciële spam verdiend kan worden.

Steeds meer virussen beschikken over functionaliteiten voor het verspreiden van spam, signaleert het bedrijf MessageLabs in een gisteren gepubliceerd rapport. Dat wijst erop dat de zogenaamde ,,script kiddies'', jonge studenten die voor de kick virussen schrijven, steeds vaker samenwerken met de commerciële bedrijven die op grote schaal ongevraagde reclameboodschappen (spam) verspreiden. Geld is daarvoor volgens MessageLabs de belangrijkste drijfveer.

De ontwikkeling is gevaarlijk omdat spam het e-mailverkeer steeds meer verstikt. Terwijl in de eerste helft van 2002 nog maar 1,5 procent van het wereldwijde e-mailverkeer uit spam bestond, was dat in dezelfde periode vorig jaar al 37,9 procent en in de eerste zes maanden van dit jaar 63,5 procent. Het vervagen van de grenzen tussen spam en virussen wort bevestigd door viruskenner Eddy Willems van Noxs (het vroegere Data Alert), de Belgische marktleider en de Europese nummer twee in antivirusbeveiliging. Virussen als Bagle en Netsky vertonen duidelijke spam-elementen. ,Dat is geen goede zaak'', vindt hij.

- Waarom vindt er een toenadering van de twee technieken plaats?

Wat we steeds vaker zien, is dat een virus zich bij een uitbraak verspreidt alsof het een spam-bericht is. Veel virussen beschikken over technieken om e-mailadressen te verzamelen. Naar die adressen kan het virus opnieuw verzonden worden. Die bundeling van e-mailadressen is typisch iets dat uit de spamwereld afkomstig is. De ontwikkeling is al een tijdje aan de gang. Vooral het laatste halfjaar zien we meer en meer virussen met spam-elementen opduiken. Netsky en Bagle zijn de bekendste, maar er zijn er meer. Bij Noxs constateerden we dat het afgelopen halfjaar ongeveer de helft van de virussen spam-elementen bevatten.

- Betekent dat dat de commerciële spammers samenwerken met de virusschrijvers?

De ontwikkelingen die we constateren, leiden bijna onvermijdelijk tot die conclusie. Persoonlijk ben ik er bijna zeker van dat het zo is. Tot op heden zijn er nog geen rechtszaken geweest waaruit de samenwerking onomstotelijk blijkt. Het zou kunnen dat de zaak tegen Sven Jaschan, die binnenkort in Duitsland begint, meer licht op de zaak werpt. Hij is de vermoedelijke ontwerper van het Sasser-virus. Het kan zijn dat hij meer weet over het gebruik van spam-technieken. Het is te hopen dat het Duitse gerecht de zaak grondig uitspit.

- Tot nu toe waren virusschrijvers vooral uit op roem, niet op geld. Is dat aan het veranderen?

Er zijn aanwijzingen dat de spammers contact zoeken met studenten en hen fees betalen om bepaalde opdrachten uit te voeren. Daarover bestaan sterke vermoedens. Het zou een spijtige zaak zijn als virusschrijvers zich laten betalen, maar gezien de ontwikkelingen van de laatste tijd moet het bijna wel zo zijn. Natuurlijk gaat het wel om een minderheid van de virusschrijvers. Als je twee of drie studenten bereikt die bereid zijn om het voor een paar duizend dollar te doen, is dat al genoeg.

- Waar zit nu precies de commerciële meerwaarde van de toenadering tussen virussen en spam?

Spambedrijven kunnen virussen gebruiken om steeds meer e-mailadressen te verzamelen. Wij zien het zelf ook gebeuren. We gebruiken zogenaamde honeypot-servers, die bedoeld zijn om als test virussen aan te lokken. Op het moment dat zo'n onbekend e-mailadres geïnfecteerd raakt met een virus, wordt het ook gebruikt om spam naartoe te sturen. Daaruit blijkt wel dat er een duidelijk verband is.

- Is er iets tegen het fenomeen te doen?

Als spam niet op wereldwijde schaal wordt aangepakt, dreigt het e-mailverkeer verstopt te raken en wordt e-mail als communicatiemiddel minder interessant. Maar de bedrijfswereld speelt wel op het fenomeen in. Antivirussoftware en antispamfilters groeien naar elkaar toe. De nieuwste antivirusproducten beschikken nu over intrusion prevention, wat betekent dat de e-mailadressen die een virus verzamelt, niet gebruikt kunnen worden om het virus verder te verspreiden. Die nieuwe producten worden na de zomer op de markt verwacht.

(rmg)