NEW YORK - Beneluxbanken Fortis en ING pakken vandaag in Amerika's financiële hart New York uit met een feestelijke geschiedenisles annex promotieactie. Niemand herinnert het zich meer, ook de Amerikanen zelf niet, maar tweehonderd jaar geleden regelden twee voorlopers van Fortis en ING ,,de belangrijkste grondverkoop'' uit hun nationale geschiedenis. Met de hulp van beide banken én vijftien miljoen dollar kregen de toenmalige Verenigde Staten er in één klap twee keer zoveel grondgebied bij.



Elk Amerikaans schoolkind leert over die zogeheten Louisiana Purchase (verkoop). Dat is het verdrag waarbij Napoleon het Franse grondgebied in Noord-Amerika, dat grofweg het hele Midwesten omvatte, en waar nu zo'n dertien staten liggen, aan de nog jonge VS verkocht. Dat gebeurde in 1803, zo leren de schoolboeken. Vorig jaar werd dat tweede eeuwfeest dan ook groots herdacht in Amerika.

Maar wat de kinderen niet leren, en daar gaat het Fortis en ING om, is dat het nog een jaar langer duurde voor de financiering geregeld was. Daar zorgde de Londense bank Barings Brothers voor, die sinds ze in 1995 in moeilijkheden kwam door speculaties op de kapitaalmarkten, in handen kwam van ING. Samen met de belangrijkste Amsterdamse bank uit die tijd, Hope&Co. Die ging, met allerlei tussenstappen, op in MeesPierson, dat op zijn beurt weer onderdeel is geworden van de Fortisgroep

Vanavond geven de twee banken de aftrap met een receptie voor hun Amerikaanse relaties en klanten in de Newyorkse Federal Hall. Tot en met vrijdag zullen daar ook originele documenten van de verkoop te zien zijn. Daaronder het enig overgebleven exemplaar van de staatsobligaties waarmee de hele verkoop gefinancierd werd alsook correspondentie tussen Alexander Barings en Pierre Labouchère, toen topman van Hope&Co.

Federal Hall is een zeer symbolische locatie voor deze viering. Hier werden ooit de douaneaccijnzen ingezameld waarmee de VS de aankoop van het Louisianagebied zouden afbetalen. Minstens zo belangrijk: op deze plek (maar in een vroeger gebouw) legde George Washington de eed af als eerste president. Waar beter dan op heilige grond kun je jouw bijdrage aan Amerika's geschiedenis etaleren? Verder ligt Federal Hall aan Wall Street, het voornaamste financiële centrum van de wereld.

Voor de bankiers bleef het een groot waagstuk. ,,We sidderen allemaal voor de omvang van de Amerikaanse transactie,'' schreef een partner bij Barings Bank. Henry Hope vond dat de financiering aan dwaasheid grensde, omdat, als zij misliep, die zijn bank meteen onderuit kon halen. Alles gebeurde in het diepste geheim

Ook van de staat van de Amerikaanse overheidsfinanciën kregen Amsterdam en Londen de zenuwen. De jonge natie had al een zware staatsschuld. Die werd door de Louisiana Purchase in één klap nog eenvijfde hoger.

Omdat Napoleon dringend geld nodig had voor oorlog, kregen de bankiers liefst 13,3 procent korting op de verkoop. Later zat de Franse dictator andermaal zo krap bij kas dat hij naar de banken terugging en een nieuwe korting van 309.000 dollar gaf als hij het hele bedrag ineens kreeg, in plaats van uitgesmeerd over twee jaar. Amerikanen schatten dat de banken drie miljoen dollar verdienden aan de transactie, een enorm bedrag voor die dagen. Maar de ING-archivaris stelt ,,dat de winsten aanzienlijk lager waren''. Of de topmannen zichzelf nog apart beloonden voor de geslaagde operatie, vermeldt de geschiedenis helemaal niet.

De Beneluxbanken benadrukken liever dat de Purchase ,,de globale, gereguleerde geldmarkt die we vandaag de dag meemaken'' tot stand hielp brengen. Waar kan je dat beter, heel beschaafd, uitschreeuwen dan op Wall Street?