Een topman van Electrabel aan de kant gezet, zijn opvolger in verdenking gesteld samen met het moederbedrijf Suez, een Amerikaanse beleggersactivist die voor nog meer spanning zorgt, gemeentebestuurders die in verleiding worden gebracht door 6miljard euro, en veel beleggers die bijna blindelings Electrabel-aandelen opkopen. Industrieel was het voor Electrabel de voorbije twaalf maanden eerder een rustig jaar, maar voor de rest stormde het bij het Belgische elektriciteitsbedrijf. Een overzicht, op de dag van de algemene vergadering.

13 mei 2004: eindelijk uitleg over de computerkraak

De totnogtoe onopgehelderde geschiedenis over de gekraakte computer van een kaderlid in de hoofdzetel van Electrabel bereikt tijdens de aandeelhoudersvergadering een hoogtepunt. Jean-Pierre Hansen, op dat moment de voorzitter van Electrabel, legt tijdens de aandeelhoudersbijeenkomst een uitvoerige verklaring af over het hoe en waarom van de computerkraak. Tot dan waren Electrabel en ook het moederbedrijf Suez zeer terughoudend geweest om uitleg te verschaffen. Hansen geeft die uitleg nu voor het eerst. De dagen voordien had hij het hard te verduren gekregen in de media wegens zijn betrokkenheid bij de computerkraak.

Na een lange stilte komt eind februari 2005 de computerkraak opnieuw voor het voetlicht. Dat gebeurt nadat de inmiddels tot gedelegeerd bestuurder benoemde Hansen in verdenking wordt gesteld door de Brusselse onderzoeksrechter Frederic Lutgenz.

Wat brengt de toekomst?

De onderzoeksrechter heeft het stuur in handen en hij moet de tijd nemen die nodig is om het onderzoek te voeren. Met andere woorden: het kan nog een tijdje duren vooraleer duidelijk wordt of Jean-Pierre Hansen al dan niet verwezen wordt naar de rechtbank.

28 september 2004: Willy Bosmans ,,neemt ontslag''

De top van Electrabel en het bedrijf zelf worden door elkaar geschud. Gedelegeerd bestuurder Willy Bosmans neemt ontslag. Officieel om persoonlijke redenen, maar niemand die dat gelooft. De gedelegeerd bestuurder van Electrabel is persona non grata geworden bij de top van het Franse moederbedrijf Suez.

Het topduo van Suez besluit om zelf aan de touwtjes te gaan trekken bij Electrabel. Jean-Pierre Hansen wordt gedelegeerd bestuurder, Gerard Mestrallet wordt voorzitter.

De clash tussen Bosmans en Suez is veroorzaakt door de totaal uiteenlopende karakters van de verantwoordelijken van beide ondernemingen. Maar het ontslag is tevens een voorbeeld van de clash tussen de uiteenlopende bedrijfsculturen van Electrabel en Suez. Het vertrek van Bosmans staat niet alleen. Vijf maanden voordien was ook al de directeur strategie van Electrabel, Etienne Snyers, opgestapt.

Wat brengt de toekomst?

Willy Bosmans is nog steeds actief bij Electrabel. Hij volgt een paar belangrijke dossiers op, zoals de beursgang van het hoogspanningsbedrijf Elia. Na ruim vier maanden heeft Hansen, de nieuwe topman van het elektriciteitsbedrijf, zijn stempel al gedrukt op de directie. Hij versmolt de twee directiecomités die Electrabel rijk was tot één, en slankte het meteen ook lichtjes af. Met de Fransman Nicolas Tissot haalde hij ook voor het eerst een directielid binnen dat niet uit de gelederen van Electrabel komt.

8 december 2004: Knight Vinke vraagt afsplitsing Electrabel

Een kleine Amerikaanse aandeelhouder van Electrabel en van het moederbedrijf Suez meldt dat hij campagne gaat voeren om het Belgische elektriciteitsbedrijf af te splitsen van Suez.

Het gaat om Knight Vinke Asset Management. Dat is niet de eerste de beste. Een groot deel van de gelden die het beheert zijn afkomstig van het grootste Amerikaanse pensioenfonds Calpers. En half 2004 deed Knight Vinke voor de eerste keer van zich spreken toen het de kar ging duwen van het aandeelhoudersprotest bij de Nederlands-Britse oliegroep Royal Dutch/Shell.

De Amerikaanse beleggersactivist voert beetje bij beetje de druk op Electrabel op.

Eind maart stuurt hij een lijst met tien vragen naar de bestuurders van Electrabel en dringt hij tegelijk aan op antwoorden van de vier onafhankelijke bestuurders. De vragen gaan over de waardering van Electrabel, de manier waarop de regels van behoorlijk bestuur worden toegepast, de financiële verhouding van Electrabel met ,,derde partijen'' zoals het moederbedrijf Suez en de gemengde intercommunales.

En begin deze week riep Knight Vinke de rechter te hulp. Hij vraagt de Brusselse handelsrechtbank een expert aan te stellen om te onderzoeken of Electrabel en Suez niet bezig zijn om de belangen van de minderheidsaandeelhouders zwaar te schaden.

Wat brengt de toekomst?

Vandaag is het alvast uitkijken naar de eerste ontmoeting in levenden lijve tussen de topman van Knight Vinke, Eric Knight, en het topduo van Electrabel, Jean-Pierre Hansen en Gerard Mestrallet. Het decor is de algemene aandeelhoudersvergadering van het Belgische elektriciteitsbedrijf. Wellicht krijgt Eric Knight na bijna twee maanden een antwoord op zijn vragen.

Daarna is het afwachten of de rechter gehoor geeft aan de oproep van Knight Vinke om een onafhankelijke expert aan te stellen die een onderzoek moet voeren naar de relaties tussen Electrabel en Suez. Voor de vier onafhankelijke bestuurders van het stroombedrijf is dat een moeilijke zaak. Hun aanwezigheid in de raad van bestuur van Electrabel moet immers garanties bieden dat de belangen van Electrabel niet geschaad kunnen worden door het moederbedrijf. Deze bestuurders zijn Tony Vande Putte (ex-topman VBO), Valère Croes (ex-topman bij verzekeraar Fortis AG), Jean-Paul van Gysel de Meise en Lutgart Van den Berghe (Vlerickschool en gespecialiseerd in corporate governance)

December 2004: gesprekken over reorganisatie van energiedistributie in Vlaanderen

Vertegenwoordigers van de gemeenten en Electrabel beginnen informele en discrete gesprekken over een reorganisatie van de energiedistributie in Vlaanderen. De gemeenten komen al snel op de proppen met het voorstel om één groot Vlaams operationeel bedrijf voor energiedistributie te vormen. Vandaag zijn er dat drie - Gedis, het meteropnamebedrijf Indexis en Electrabel Netmanagement Vlaanderen. Maar de samenwerking tussen die drie verloopt stroef. Ze tellen samen bijna 3.500 werknemers, van wie het merendeel op de loonlijst staat van Electrabel.

In de loop van januari worden de gesprekken voor honderd dagen in de koelkast gestopt op vraag van Jean-Pierre Hansen. Begin april komen de onderhandelingen weer op gang. De gemeenten dringen erop aan dat tegen juli een principieel akkoord bereikt wordt over de vorming van één gemengd energiedistributiebedrijf.

De vertegenwoordigers van de gemeenten staan overigens zelf onder almaar grotere druk. Knight Vinke had amper een week voordien de druk nog gevoelig verhoogd met zijn waarderingsrapport over de gemengde intercommunales. De conclusie luidde dat de gemengde intercommunales in België, die eigenaar zijn van 80 procent van de laagspanningsnetten, makkelijk zes miljard euro kunnen uitkeren aan hun aandeelhouders, Electrabel en de gemeenten.

De Vreg, de Vlaamse regulator, vindt dan weer dat de gemeenten en Electrabel te weinig inspanningen leveren om het beheer van de laagspanningsnetten te scheiden van de stroomverkoopactiviteit van Electrabel. Dat is nochtans een wettelijke verplichting. Distributiebedrijven moeten bij het beheer van de laagspanningsnetten alle leveranciers op gelijke voet behandelen. De Vreg besluit op 4 mei fikse boetes op te leggen aan de gemengde intercommunales omdat ze de wet, noch hun eigen stappenplan dat moest leiden naar een scheiding, hebben gerespecteerd.

Wat brengt de toekomst ?

De kans is vrij groot dat Jean-Pierre Hansen vandaag tijdens de aandeelhoudersvergadering meldt dat de bestuurders het licht op groen hebben gezet voor het hertekenen van het landschap van de energiedistributie in Vlaanderen. Hansen zelfs is er voor gewonnen.

De vorming van één gemengd energiedistributiebedrijf dat 80 procent van de laagspanningsnetten in Vlaanderen beheert, kan belangrijke gevolgen hebben voor drieduizend van de twaalfduizend Belgische werknemers van Electrabel. Ze zouden mogelijk moeten verhuizen naar een bedrijf waarin de gemeenten alles voor het zeggen hebben.

De topman van Electrabel, Jean-Pierre Hansen, staat er wel op dat het elektriciteitsbedrijf vennoot blijft in de gemengde distributie-intercommunales. Hij hecht een groot belang aan de stabiele inkomstenstroom van deze intercommunales.

26 maart 2004: Wanneer koopt Suez Electrabel op?

De voorbije twaalf maanden werd er zwaar gespeculeerd op een volledige overname van Electrabel door het moederbedrijf Suez. De top van Suez zelf hield een jaar vast aan het standpunt dat hij tevreden is met het huidige belang van iets meer dan 50 procent in het Belgische elektriciteitsbedrijf. Maar de beleggers hadden daar geen oren naar.

De voorbije maanden werden ze gesterkt in hun overtuiging om te speculeren op een overnamebod. Albert Frère, de Waalse financier en grootste aandeelhouder van Suez, verklaarde op 26 maart aan La Libre Belgique dat het Franse nutsconcern Suez vandaag in staat is om Electrabel helemaal op te kopen. ,,Het zou de rest van het kapitaal van Electrabel kunnen kopen, maar de knoop is binnen Suez nog niet doorgehakt.''

Eind april ging een anonieme bestuurder van Suez nog een stap verder door aan het Franse beleggingsblad Investir mee te delen dat er binnen de raad van bestuur van Suez eensgezindheid bestaat over een volledige overname van Electrabel. Maar over de timing en de voorwaarden is er nog geen duidelijkheid.

Wat brengt de toekomst?

Het staat als een paal boven water dat de speculatiegolf zal voortduren. Of die speculatie de koers van Electrabel nog hoger zal stuwen? Vandaag schommelt de koers rond 380 euro. Gedurende een vorige speculatiefgolf in 1999 steeg het aandeel tot boven de 420 euro.

31 mei 2005: groen licht voor de beursgang van Elia?

Het Belgische hoogspanningsbedrijf Elia is volledig klaar om de naar de beurs te gaan. Maar Electrabel moet het officiële startschot voor de beursgang nog geven. Streefdoel is om Elia tegen eind juni naar de beurs te brengen. Dat heeft topman Jean-Pierre Hansen begin deze week nog eens verzekerd.

Wat brengt de toekomst?

Op 31 mei worden de aandeelhouders - naast Electrabel ook de publieke stroommaker SPE en de gemeenten - verwacht voor een bijzondere algemene vergadering. Dan moet onder meer het prospectus worden goedgekeurd.

De hoop is dat de Senaat tegen die datum de aanpassing van de elektriciteitswet heeft goedgekeurd. De Kamer heeft dat al gedaan. De elektriciteitswet voert meerjarentarieven in voor stroomvervoer via het hoogspanningsnet. Voor Elia zijn meerjarentarieven van zeer groot belang als het zich bij de belegger wil aanprijzen als een bedrijf met een stabiel en gewaarborgd rendement.