BRUSSEL In ons land gebeurt het zelden dat een bedrijf wordt overgenomen door de werknemers. Maar in Franstalig België ziet men wel wat in de employee buy-out.

SOCOMEF, een familiaal geleid bedrijf uit Verviers dat mazoutbranders maakt, balanceerde in 1982 op het randje van het faillissement. Drie van de tien toenmalige werknemers besloten zelf het heft in handen te nemen en de activiteiten voort te zetten in de vorm van een coöperatieve vennootschap. Momenteel is het bedrijf nog altijd actief en zijn er dertien mensen in dienst.

Socomef is een van de weinige Belgische bedrijven die het voorwerp geworden zijn van een employee buy-out, zo bleek gisteren op een persconferentie. Werknemers die hun eigen bedrijf overnemen: het blijft een zeldzaam fenomeen dat bovendien vaak op gefronste wenkbrauwen wordt onthaald. Kúnnen werknemers wel een bedrijf leiden? Komen ze niet met zichzelf in de knoop als ze tegelijk werkgever en werknemer zijn? En krijg je geen vreemde toestanden in een bedrijf waar niemand echt de baas is?

Philippe Triffet en Marcel Bartholomi hebben de vragen vaak genoeg horen stellen. En hun antwoord luidt telkens eender: de werknemersvennootschap kan werken, maar is geen wondermiddel. Het duo leidt in Verviers het Regionaal Solidariteits- en Ontwikkelingsfonds (Fosoder), een instelling die met steun van de socialistische metaalvakbond (FGTB) en het Waals Gewest assistentie biedt aan werknemers die hun bedrijf door een overname van de ondergang willen redden. Socomef was de eerste employee buy-out waarbij Fosoder betrokken was. Nadien volgden onder meer het metaalbedrijf ARM en Regipub, een reclameregie voor lokale radiostations.

Fosoder ondersteunt de employee buy-outs met adviezen, maar ook financieel. De werknemers kunnen vaak niet voldoende geld op tafel leggen voor de overname, en het is niet de bedoeling dat ze zich diep in de schulden steken. Meestal dragen ze per persoon een paar duizend euro bij en legt Fosoder de rest op tafel. ,,Maar het zijn de werknemers zelf die het moeten doen'', zegt Triffet.

Niet alle initiatieven slagen. In ongeveer de helft van de gevallen blijkt het bedrijf toch niet levensvatbaar. Dat geldt bijvoorbeeld voor de gieterij van de voormalige textielmachinebouwer Houget Duesberg Bosson. Nadat de Italiaanse overnemer van dit bedrijf de gieterij had willen afstoten, nam het personeel die met hulp van Fosoder over. Maar een paar jaar later ging het bedrijf toch failliet. Een daaropvolgende reanimatiepoging door de overheid draaide evenmin op een succes uit. ,,Het is logisch dat niet alle initiatieven slagen'', vindt Triffet. ,,Dat gebeurt ook in de traditioneel geleide bedrijven. Kijk maar naar Sobelair.''

In Franstalig België wordt de employee buy-out gezien als een geschikt middel om werkgelegenheid te redden en het economisch weefsel in stand te houden. De vzw L'Associatif Financier probeert al een tijdje de aandacht van beleidsmakers en vakbonden te vestigen op het succes dat dit ondernemingsmodel in Spanje kent. Daar zijn zo'n achttienduizend zogenaamde Sociedades Laborales actief, die in tien jaar tijd zo'n honderdduizend banen hebben gered of geschapen.

De Spanjaarden hebben voor de door werknemers geleide bedrijven een speciale vennootschapsvorm in het leven geroepen, die vooral in tijden van economische tegenslag benut wordt. Maar het voorbeeld van Fosoder bewijst dat de huidige Belgische wetgeving de creatie van werknemersvennootschappen niet in de weg staat. Ook in de Verenigde Staten wordt trouwens al met werknemersvennootschappen geëxperimenteerd. Acht staten hebben speciale centra opgericht om de overname van bedrijven in moeilijkheden door het personeel te vereenvoudigen.

De Waalse ministers Serge Kubla en Philippe Courard ondersteunen het lobbywerk van L'Associatif Financier met een subsidie van 20.000 euro, de Brusselse minister Eric Tomas heeft er 15.000 euro voor over. ,,Te veel bedrijven sluiten hun deuren zonder dat een overname door de werknemers in overweging wordt genomen'', aldus Tomas' medewerker François Perl. ,,Terwijl het een soepel, innoverend en eenvoudig toepasbaar model is.'' In Vlaanderen vinden de pleidooien voor employee buy-outs minder gehoor.

(rmg)

www.werknemers-aandeelhouderschap.be