Op het terrein is de decentralisering van de elektriciteitsproductie al bezig. 'Door de liberalisering van de energiemarkt ligt het initiatief nu bij ieder van ons.'

Terwijl Europese denktanks zich buigen over het smart grid-concept en labs proefopstellingen uittesten, is op het terrein de decentralisering van energieproductie al volop bezig. Ik sta in Eeklo, achter de gebouwen van de stedelijke Technische Dienst, bij drie grote groene containers. Twee zijn gevuld met koolzaadolie, geteeld en geperst door boeren uit West-Vlaanderen. In de derde container zit een zware, bonkende dieselmotor, die door het koolzaad wordt aangedreven.

De motor van het Evergemse bedrijf EVW produceert tegelijk elektriciteit en warmte. Het concept van deze zogenaamde warmtekrachtkoppeling is ontwikkeld door Ecopower, een coöperatie die investeert in installaties voor hernieuwbare energie, zoals windturbines, waterkrachtcentrales en zonnecellen. Ecopower verwacht voor de Eeklose WKK-centrale een jaarproductie van 400.000 kWh, het verbruik van zo'n honderdvijftien gezinnen.

'Het rendement van deze WKK-centrale bedraagt 80 procent', zegt Karel Derveaux van Ecopower. 'Ter vergelijking; een kerncentrale heeft een rendement van zo'n 40 procent. De vrijgekomen warmte bij elektriciteitsproductie in een kerncentrale wordt letterlijk via koeltorens de lucht in geblazen.'

De liberalisering van de energiemarkt was een zegen voor kleine spelers als Ecopower. 'Dankzij de liberalisering is het initiatief bij ieder van ons komen te liggen, van particulier tot groot bedrijf. Wie vandaag investeert in hernieuwbare energie, wordt beloond', zegt Derveaux. Want was een bedrijf als Ecopower vroeger afhankelijk van de monopoliehouders om zijn elektriciteit te verkopen, dan kan het nu zijn groene stroom rechtstreeks verhandelen op de Europese elektriciteitsbeurs. 'Bovendien kunnen we onze WKK-installaties laten draaien afhankelijk van de markt. Zijn de prijzen hoog, dan produceren we elektriciteit.'

Met de WKK-installatie van Eeklo is dat nog niet het geval. Ze is op de eerste plaats bedoeld om de gebouwen van de technische dienst te verwarmen, volgens de warmtebehoefte van het moment. De daarbij gegenereerde elektriciteit wordt meteen op het net gezet, ongeacht de marktprijs.

'De volgende stap is dat we productie en consumptie ontkoppelen', zegt Derveaux. 'Dan produceren we elektriciteit als de prijs hoog is, en slaan we de warmte op in een buffertank, een soort grote boiler, tot wanneer de gebouwen moeten worden opgewarmd.'

Voor Ecopower was dit de eerste WKK-centrale, en het bedrijf plant er verschillende meer. Vele ziekenhuizen, bedrijven of tuinders hebben WKK-installaties staan. 'Stel je voor dat er in de regio zo honderd komen te staan', zegt Derveaux. 'Of een paar duizend in Vlaanderen, die dankzij de informatietechnologie centraal te sturen zijn volgens de vraag. Aan dat getal zitten we snel en dan kunnen die vele kleintjes een grote mastodontcentrale vervangen, waarbij ze bovendien veel goedkoper en efficiënter energie produceren. Er is immers geen warmteverlies. Er is ook minder stroomverlies omdat de productie gebeurt dicht bij de plaats van verbruik. Waardoor ook het hoogspanningsnet wordt ontlast.

Ecopower gaat ervan uit dat als elke gemeente lokaal vijf megawatt elektriciteit opwekt met hernieuwbare energie, de kerncentrales overbodig worden. 'Voorwaarde is dan wel dat ook het verbruik met de helft daalt, dankzij betere isolatie, efficiënter apparaten, zuiniger leven en het gebruik van zonnepanelen of micro-WKK in eigen huis.' (Een onwaarschijnlijk scenario volgens andere experts, nvdr)

Bij die decentrale elektriciteitsproductie zullen volgens Derveaux vooral de middelgrote windturbines of WKK-installaties als die van Eeklo een rol spelen, veel meer dan de thuisinstallaties. 'Een irrealistisch verhaal is dit niet. Op het terrein is de decentralisering al volop bezig. Ze verloopt geleidelijk en modulair. Immense investeringen in een compleet nieuw distributienet hoeven niet. Aanpassingen aan het netwerk kunnen dag na dag gebeuren, volgens de evolutie van de technologie. Het geld hoeft echt niet in een klap op tafel gelegd te worden.' (ls)