Duitsland in de ban van Telekomgate
Kai Uwe Ricke (links) en Klaus Zumwinkel liggen onder vuur omdat ze journalisten en toezichthouders lieten bespieden.afp
Foto: © HENNING KAISER
De spionagethriller rond Deutsche Telekom zaait twijfel over de Duitse bescherming van persoonsgegevens.

telecom

van onze correspondent

in Duitsland



Telekomgate, zoals de spionage in opdracht van Duitslands grootste telecommunicatiebedrijf wordt genoemd, ondermijnt het toch al tanende vertrouwen in de veiligheid van persoonsgegevens. Steeds minder burgers rekenen erop dat de staat hun belangen beschermt.

Aan bescherming van de persoonlijke levenssfeer wordt in bijna geen land ter wereld zoveel waarde gehecht als in Duitsland: het recht op privacy is zelfs in de grondwet verankerd. Dat uitgerekend Deutsche Telekom, zoals deze week bekend werd, verbindingsgegevens misbruikte en journalisten en leden van de toezichtraad liet bespioneren, sloeg daarom in als een bom. De spionage diende om uit te zoeken wie geheime informatie naar de pers lekte.

Ook toen eerder dit jaar discounter Lidl en fastfoodketen Burger King waren betrapt op het inzetten van privédetectives tegen het eigen personeel, zorgde dat voor verontwaardiging. Toch was de schok bij deze bedrijven, die toch al niet bekend stonden om hun bijzonder menswaardige arbeidsvoorwaarden, minder groot. Weliswaar is het semi-staatsbedrijf Telekom de afgelopen jaren door slechte dienstverlening miljoenen klanten kwijtgeraakt, maar weinig mensen zouden de degelijke onderneming hebben verdacht van duistere praktijken.

De spionage, deels uitgevoerd door oud-agenten van de Oost-Duitse geheime dienst Stasi, vond voor zover bekend plaats in opdracht van de hoogste leidinggevenden in het bedrijf, voormalig bestuursvoorzitter Kai Uwe Ricke en oud-voorzitter van de raad van commissarissen Klaus Zumwinkel. Tegen hen en zes lagere managers loopt een justitieel vooronderzoek. Voor Telekom dreigt, behalve de nu al aanzienlijke imagoschade, een maximale boete van 300.000 euro.

'Een straf die voor een miljardenbedrijf als Telekom nul afschrikking heeft', zegt de vice-fractievoorzitter van de CDU, Wolfgang Bosbach. Minder florissant ziet het eruit voor de verantwoordelijken, die door de schending van het telecommunicatiegeheim met een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar kunnen worden bestraft.

Voor minister Schäuble (CDU) van Binnenlandse Zaken, die verantwoordelijk is voor de naleving van de privacywetgeving in Duitsland, kwam de affaire op een ongelukkig moment. Na jaren moeizaam onderhandelen met coalitiepartner SPD kon de minister deze week eindelijk een nieuw wetsvoorstel presenteren waardoor de bevoegdheden van de federale recherche, het Bundeskriminalamt (BKA), worden uitgebreid. Omstreden is vooral de uitbreiding van de mogelijkheden om op computers van verdachten in te breken en om huizen te observeren. De Duitse oppositie sprak van een 'zwarte dag voor de burgerrechten in Duitsland' en kondigde massief verzet aan tegen het wetsvoorstel dat van het BKA een 'super-spionageapparaat' zou maken. Schäuble probeert de zorgen bij de bevolking weg te nemen, maar slaagt daar nauwelijks in.

Uit een opiniepeiling blijkt dat bijna de helft van de Duitsers dit als een buitenproportionele inbreuk op hun vrijheidsrechten beschouwt.

Eén op de dertien gaf zelfs aan sinds het begin van het jaar vanwege de nieuwe wet zijn telefoon- of internetgedrag te hebben veranderd vanwege de opslag van data. De overgrote meerderheid van de burgers gaat er volgens een andere enquête van uit dat de bewaking van medewerkers en journalisten ook in andere bedrijven aan de orde van de dag is.

Duitsland, het land met de op papier beste verankering van de privacy in de wet, lijkt machteloos tegenover de tomeloze nieuwsgierigheid van bedrijven.

Zelfs Peter Schaar, de regeringscommissaris voor privacybescherming, kan weinig uitrichten. Om de inmiddels 5.000 telecommunicatiebedrijven in Duitsland te kunnen controleren, vertelde hij deze week, heeft hij niet meer dan vijf mensen tot zijn beschikking.