Noorwegen had een diplomatieke rel met de VS over voor zijn ethisch oliefonds.

financiEn

van onze redacteur

ruben mooijman

De Noorse overheid belegt haar olie-opbrengsten sinds 1996 in een fonds dat bedoeld is om toekomstige generaties Noren te laten meegenieten van het oliegeld. Het fonds heeft intussen een reusachtige omvang en is met meer dan 211miljard euro een van de grootste fondsen ter wereld. Na aanhoudende druk van ngo's en vakbonden werd in 2005 besloten om het fonds ethisch te beheren.

Dat ging echter niet van een leien dakje, vertelde Kristian Alm van de Noorse managementschool die het fonds adviseert. Hij was gisteren te gast op een symposium over maatschappelijk verantwoord investeren dat door het Centrum voor Economie en Ethiek van de KULeuven en het Centrum voor Ethiek en Waardenonderzoek van de Universiteit Gent was georganiseerd.

De nieuwe, centrum-linkse regering die in november 2005 in Noorwegen aan het bewind kwam, pakte de zaken voortvarend aan. De socialistische minister van Financiën, Kristin Halvorsen, zette binnen enkele maanden 21bedrijven op de zwarte lijst. Beleggen in die ondernemingen was in strijd met de normen die het fonds was gaan hanteren: de universele mensenrechten, de Global Compact-normen van de Verenigde Naties en de richtlijnen voor multinationals van de Oeso.

'Halvorsen leek er echt een genoegen in te schappen om die bedrijven uit te sluiten', vertelt Alm. 'Ze verklaarde zelfs letterlijk dat ze er veel plezier aan beleefde om het rauwe kapitalisme wat ethische richtlijnen mee te geven.' Halvorsens acties konden op veel steun rekenen van de publieke opinie en de pers, die aanvankelijk de vorige regering ervan beticht had de ethische principes niet in de praktijk te brengen.

Maar toen na wapenproducenten als Boeing, Lockheed Martin en Raytheon ook de Amerikaanse hypermarktketen Wal-Mart wegens een mensonterend personeelsbeleid op de zwarte lijst terechtkwam, werd het de Amerikanen te gortig. Vertegenwoordigers van de Noorse ambassade werden in Washington op het matje geroepen.

Maar de kritiek van de Amerikanen versterkte het Noorse ethische bewustzijn alleen maar. De pers beschouwde het als een inmenging in de interne aangelegenheden. Het draagvlak voor ethisch investeren werd groter. Alm: 'Er is nu sprake van om de richtlijnen voor alle staatsbedrijven te laten gelden.'