Regeren vanuit het graf
Foto: © Wim Daneels
Niet iedereen is er gerust op dat er van zijn erfenis na enige jaren nog iets zal overblijven. Verblind door het geërfde geld zou de erfgenaam of legataris de nalatenschap op een speelse wijze kunnen besteden. De bezorgde erflater kan daaraan een testamentaire mouw passen.

In zijn uiterste wilsbeschikking kan de erflater zijn vermogen onder bewind stellen. Het opzet van die wil is de jonge of wereldvreemde legataris te beschermen tegen zichzelf, of op zijn minst tegen de externe druk van derden.

De wil is in de praktijk dan ook slechts bruikbaar in aansluiting op het wettelijke beheer en dus vanaf de meerderjarigheid. Niets belet dat hij ook voor minderjarigen wordt aangewend, maar dan zijn de testamentaire instructies niet dwingend.

Het ouderlijke gezag van de minderjarige is immers van openbare orde en komt toe aan de overlevende ouder. Nochtans kan het testament aan de overlevende ouder toch aanbevelingen geven om het testamentaire vermogen van de minderjarige pupil te sturen. In die mate dat die last zelfs op de reserve van het kind drukt, kan hij vorderen dat de last tot bewind zonder uitwerking blijft.

Bovendien kent het Belgisch recht geen algemene regeling voor het bewind over de gelegateerde goederen. In die zin zal het testament tal van voorschriften inhouden, zoals de looptijd, de aanvang en het einde van het bewind. Het bewind kan slechts voor een bepaalde duur worden gevestigd, bijvoorbeeld voor dertig jaar.

Een bewind gekoppeld aan het leven van de legataris is in strijd met de beginselen van het vrije economische verkeer van goederen. Dergelijk beding is in strijd met de openbare orde en daarom nietig.

In hoeveel fracties het gelegateerde vermogen uiteindelijk kan worden overgedragen -bijvoorbeeld in vierjaarlijkse uitkeringen- kan ook worden opgenomen. Zo kan voor studerende kinderen een bijzondere regeling voor bijkomende uitbetalingen worden afgesproken.

Verder wordt in het legaat aangeduid wie als bewindvoerder zal optreden. In de regel is dat een vertrouwenspersoon, een vermogensbeheerder of een andere persoon met de nodige ervaring, kennis en deskundigheid. Daarbij aansluitend worden in de regel ook tal van opties opgenomen waarbij de bewindvoerder kan worden vervangen bij een mogelijk vooroverlijden, of bij een blijvende ziekte als dementie of een landurige ziekteperiode zoals een coma. Niets belet dat dan ook soms meerdere bewindvoerders worden aangesteld om de continuïteit van de bewindvoering te verzekeren.

Het is ook van belang de verplichtingen en bevoegdheden van de bewindvoerder goed te omschrijven. Is hij verplicht een inventaris op te maken van de gelegateerde goederen? Welke beleggingsstrategie moet hij volgen? Op welke wijze mag hij het kapitaal en de inkomsten beheren? Uiteraard zal ook de bezoldiging van de bewindvoerder worden vastgelegd.

Behalve de testateur kan de milde schenker zijn geschonken goederen ook onder een bewindsysteem plaatsen. In tegenstelling tot een beheersvolmacht is het bewind exclusief en onherroepelijk. Zoals bij het testament is ook hier meestal het opzet om de onervaren begiftigde te beschermen. Alle voormelde beperkingen op het bewind van een minderjarige begiftigde zijn ook hier van toepassing. Ook hier zal de schenkingsakte het bewind duidelijk omschrijven wat betreft de bevoegdheden, de verplichtingen, de aansprakelijkheid en de eventuele vergoeding van de bewindvoerder, het begin en het einde van zijn mandaat en de eventuele regeling met betrekking tot het inkomen van de geschonken goederen.

Ten slotte is het ook hier aangewezen de 'geschonken goederen onder bewind' te beperken tot het beschikbaar deel.

Jos Ruysseveldt is advocaat.

www.standaard.biz/personalfinance

www.ruysseveldt.be