DE PIJN VAN HET MAGAZIJN. Elsschot in Texas
Het Elsschotjaar 2007 beleeft dit weekend een hoogtepunt. Dat de schrijver 125 jaar geleden werd geboren, wordt in zijn thuisstad Antwerpen uitgebreid gevierd met onder meer een literaire wandeling, voordrachten en concerten. Zelf heb ik de verjaardag aangegrepen om nogmaals het meesterwerk 'Kaas' ter hand te nemen, het verhaal van de kantoorklerk Frans Laarmans die zich in de kaashandel probeert te lanceren, en het beste managementboek dat tot dusver in het Nederlandse taalgebied verschenen is.

Mijn favoriete passage is de bladzijde waarop Frans Laarmans op zoek gaat naar een naam voor zijn handel. Kaas wordt er systematisch uit verdreven, waarna Laarmans landt bij het nietszeggende General Antwerp Feeding Products Association, kortweg Gafpa. De Gafpa-kaas wordt geen succes.

Bijna 75 jaar later -'Kaas' dateert van 1933- heb ik het internet afgespeurd op zoek naar Gafpa. Is iemand anders ooit op hetzelfde idee gekomen en deugt de afkorting commercieel? Ik ben geneigd te denken van niet. Welgeteld één spoor heb ik gevonden dat niet naar Willem Elsschot leidde. Ergens in de Amerikaanse staat Texas blijkt de Greater Amarillo Foster Parent Association actief, die trots de afkorting Gafpa torst. Omdat die vereniging van pleegouders een liefdadig doel nastreeft, denk ik niet dat ze vanuit België vervolging wegens plagiaat te vrezen heeft.

Aangezien Laarmans' kaashandel niet met succes geassocieerd wordt, is het zeer begrijpelijk dat geen enkele zuivelfabrikant het in het Elsschotjaar opportuun heeft geacht een gelegenheidskaas op de markt te brengen. Er is trouwens in de modale winkel al een bijna onoverzichtelijk aanbod aan kaas beschikbaar, zodat er niet echt behoefte bestaat aan een Elsschotkaas. Terzijde: de pas aangetreden Franse president Nicolas Sarkozy kan zich misschien even bezinnen over een uitspraak van zijn illustere voorganger Charles de Gaulle: 'Comment voulez-vous gouverner un pays où il existe 246 variétés de fromage?' (Ondanks die overvloed heeft de Franse groep Bongrain het deze week overigens nuttig geacht ook nog de Kaasmakerij Passendale over te nemen.)

De populariteit van het product 'kaas' staat anno 2007 hoe dan ook buiten kijf. Zo is binnen de internetgemeenschap een groeiende groep van kaaskijkers actief. Op de website www.cheddarvision.tv is namelijk sinds enkele maanden een rijpende Britse cheddarkaas te zien. Vandaag is het de 148ste dag van het rijpingsproces en intussen hebben al ruim 1,3 miljoen bezoekers een blik geworpen op de langzaam verkleurende kaasklomp. Wie als hobby het kijken naar opdrogende verf heeft, raakt hier pas echt opgewonden van.

Of Willem Elsschot deze kaaspromotie gewaardeerd zou hebben, weet ik niet. Economie en literatuur verzoenen: het blijft een moeilijke oefening. Eerder dit jaar was er een verdienstelijk initiatief ter gelegenheid van de Gedichtendag: in de Carrefour-vestigingen in Vlaanderen weerklonk toen een gedicht van Joke van Leeuwen door de luidsprekers.

Mijn vaste supermarkt heeft dat voorbeeld destijds niet gevolgd, maar de voorbije week leek er beterschap in de maak. Toen er versterking aan de kassa's gevraagd werd, schalde plots 'René, kassa twee' boven de rekken. Dat perfecte rijm kon nog toeval zijn, maar toen even later de dringende oproep 'Agnes, kassa zes' gelanceerd werd, wist ik het zeker: ook ik winkel bij vrienden van de poëzie.

Peter Cuypers is chef eindredactie van 'De Standaard'.