In de VS vinden velen dat zaken die verband houden met seks en sekse te veel gereglementeerd zijn. Op het werk en daarbuiten heeft de wet de sociale normen vervangen. De vrees voor klachten over ongewenste intimiteiten op het werk leidt tot paranoia, terwijl paren hevig verlangen naar Victoriaanse waarden, zegt Patti Waldmeir.

Op het einde van een eeuw van seksuele revolutie hebben de VS een reeks neo-victoriaanse richtlijnen aangenomen om 'het hart van de ware Jacob te veroveren'. Die regels, waarvan er miljoenen werden verkocht in de vorm van een populaire paperback, luiden ongeveer als volgt:

Vraag aan een man niet om te dansen.

Bel hem nooit op en beantwoord zelden zijn oproepen.

Bied nooit aan om de rekening te delen.

Duik niet onmiddellijk in bed met hem en begin niet te tateren wanneer je toch met hem naar bed gaat.

Zeg hem niet wat hij moet doen; laat hem de leiding nemen; probeer hem niet te veranderen.

Elke gemeenschap heeft dergelijke regels. Elke cultuur kiest haar eigen mengeling van religieuze wetten, sociale normen en wereldlijke wetgeving -- en aanmaningen in paperbacks -- om het liefdesleven te regelen.

Maar in de VS vinden velen dat, op het einde van een eeuw waarin het feminisme ontstond, zaken die verband houden met seks en sekse te veel gereglementeerd zijn. Op het werk en daarbuiten heeft de wet de sociale normen vervangen. Inzake ongewenste seksuele intimiteiten tot verkrachting tijdens een afspraakje wordt aan de rechtbanken gevraagd zich uit te spreken over zaken die wel nooit als volledig privé werden gezien, maar zelden werden beschouwd als het terrein van de rechtbanken.

Slechts weinigen ontkennen dat de wetten tegen discriminatie op basis van het geslacht en tegen ongewenste intimiteiten bijgedragen hebben tot een eerlijkere en meer gelijke werksituatie in de VS. Maar het debat gaat nu over de ongewilde gevolgen van de seksuele regels. Critici zeggen dat de wet het de werkende vrouwen gemakkelijker heeft gemaakt. Maar daarvoor moeten mannen en vrouwen een prijs betalen, op het werk en daarbuiten.

Vanuit dat perspectief toont de procedure van impeachment tegen president Bill Clinton duidelijk aan wat de prijs is van die overregulering. De basis daarvan ligt in de wet op de ongewenste intimiteiten: van zodra Paula Jones, een voormalige staatsambtenaar in Arkansas, de vroegere gouverneur van Arkansas beschuldigde van ongewenste intimiteiten, konden haar advocaten elke seksuele relatie onderzoeken die Bill Clinton had gehad tijdens zijn openbaar ambt. Daarbij kwam Monica Lewinsky tevoorschijn, die duidelijk had ingestemd met seks met de president.

De Amerikaanse rechtbanken volgen normaal gezien het principe dat een persoon wordt berecht voor een specifiek feit, niet voor een zwakte in zijn karakter. Dat betekent dat de seksuele voorgeschiedenis van een vrouw zelden toegelaten wordt in een verkrachtingszaak. Maar de beklaagden in zaken van ongewenste intimiteiten, hun vroegere vriendinnen en zelfs hun aanklagers hanteren vaak die terughoudendheid niet over hun vroeger gedrag.

Sommige rechtbanken hebben zich tegen die trend verzet. Maar andere volgen een nationale bewijsregel waarbij elementen uit het verleden van de beklaagde toegelaten zijn in burgerlijke zaken met betrekking tot seksuele aanranding. Die term werd ruim gedefinieerd, zodat ook ongewenste aanrakingen eronder vallen.

De effecten van dergelijke seksuele onderzoeken op elk gezin en elk bedrijf kunnen pijnlijk zijn. ,,Er is iets mis met de wet over ongewenste intimiteiten. Met een gewone verklaring over een relatief onbeduidende vernedering, kan een gekwetste werknemer een onderzoek op gang brengen naar de affaires met onderlinge instemming en zelfs naar de seksuele fantasieën van collega's'', zegt Jeffrey Rosen, professor recht aan de George Washington University.

Omdat de definitie van ongewenste seksuele intimiteiten zo vaag is, kunnen werkgevers ,,veel meer vormen van taal en gedrag controleren en bestraffen dan de wet in feite verbiedt'', zegt professor Rosen.

De definitie bevat ook de creatie van een 'vijandige omgeving' door seksuele grappen en toespelingen en door ongewenste avances. Dat lag aan de basis van de beslissing eerder deze maand van de New York Times om 23 werknemers te ontslaan omdat ze pornografische beelden hadden verspreid via e-mail. Het bedrijf vreesde dat het materiaal een 'vijandige werkomgeving' zou creëren en zo aanleiding zou kunnen geven tot een proces wegens ongewenste intimiteiten.

Volgens experts is de vrees voor dergelijke processen een van de belangrijkste factoren waarom werkgevers het gebruik van e-mail en het Internet controleren bij hun werknemers. Er bestaan zelfs softwarepakketten die twijfelachtige taal opmerken, waaronder seksuele referenties, en e-mails blokkeren nog voor de verzending. Critici zeggen dat die technologie een bedreiging vormt voor zowel de privacy als de vrije meningsuiting. En dat in naam van de bestrijding van seksuele wandaden op het werk.

Walter Olson is een hooggeplaatst staflid van het conservatieve Manhattan Institute. In zijn boek The Excuse Factory: Hoe de wet op de werkgelegenheid de Amerikaanse werkvloer verlamt , zegt hij dat ,,de wet op de werkgelegenheid op een meedogenloze manier orthodoxie voorschrijft'', wat in strijd is met de grondwettelijke waarborg dat Amerikanen ,,nooit officieel opgelegd zullen krijgen wat ze mogen zeggen of denken over gevoelige onderwerpen zoals politiek of godsdienst''.

Bedrijven worden aangemaand om die grens te benaderen of over te steken om aansprakelijkheid te vermijden in seksuele zaken. Een voorbeeld daarvan is het beleid van de Society for Human Resources Management die een verbod oplegt om ,,foto's, posters, kalenders, graffiti, voorwerpen, promotiemateriaal, lectuur of ander materiaal te tonen die seksueel suggestief, seksueel vernederend of pornografisch zijn. Het is ook verboden dergelijk materiaal te bezitten om op het werk te lezen, te tonen of te lezen''.

Die benadering heeft de ongewenste intimiteiten op het werk verminderd en heeft het moeilijker gemaakt voor chefs om seks als voorwaarde te gebruiken voor promotie of als reden om iemand geen promotie te geven. Maar critici zeggen dat het de relatie tussen de seksen heeft afgekoeld.

Absurde klachten over ongewenste intimiteiten zijn er voldoende. In 1996 vonden Amerikaanse politici het shockerend dat een 58-jarige werkneemster in de cafetaria van het Congresgebouw ontslagen was omdat ze een klant baby had genoemd. Andere termen uit haar woordenschat waren sugar en honey . Uiteindelijk kreeg de vrouw haar baan terug en ging ze verder met het 'lastigvallen' van de Congresleden.

Als de wet ertoe heeft bijgedragen dat de seksen van elkaar vervreemden op het werk, heeft ze dan ook de relaties buiten het werk aangetast? Anita Bernstein, expert aan het Chicago-Kent College of Law, denkt van niet. Ze zegt dat de relaties tussen de seksen nu slechter zijn dan toen begin jaren negentig de revolutie over ongewenste intimiteiten begon. Maar volgens haar ligt de schuld bij de pseudo-psychologie over de seksen die onder meer de populaire klassieker Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus heeft gecreëerd.

Wat ook de gevolgen zijn van die veranderingen in de wet op de werkgelegenheid, mannen en vrouwen blijven elkaar ontmoeten en met elkaar trouwen op het werk. Volgens een enquête over 'romances op het werk', uitgevoerd door de Society for Human Resources Management, ontmoedigt de helft van de bedrijven dergelijke relaties. Maar het aantal relaties op het werk blijft hetzelfde. En in bedrijven van meer dan 300 werknemers leidt 68 procent van die relaties tot een huwelijk.

Misschien is de moraal dat verliefde mensen geen regels kennen. Regels opstellen voor seks is nooit gemakkelijk geweest. En het nieuwe millennium zal daar wellicht niets aan veranderen.

© The Financial Times