De economische vertraging en de juridische kosten komen zwaar aan bij Sotheby's en Christie's.

Toen Sotheby's in het voorjaar van vorig jaar zijn verkoop van impressionistische en moderne schilderijen hield, kon je verwachten dat er in de wandelgangen vooral zou worden gepraat over het schandaal omtrent de prijsafspraken die het veilinghuis dreigde te kelderen.

Maar op het moment dat de verzamelaars zich klaar maakten om te gaan bieden, gingen de meeste gesprekken over de prestatie van de Nasdaq die dag.

Uit de conversatie bleek hoe zeer het lot van de kunstmarkt de afgelopen jaren verweven is geraakt met de bredere financiële markten. En dat verklaart ook de angst die zich van de kunstwereld meester heeft gemaakt nu de economie vertraagt en de beurs geen tekenen geeft van een herstel.

Sommige dealers en verzamelaars zeggen dat de aankoop en verkoop van kunst nu al stokt en de verwachting is dat Christie's en Sotheby's, de grootste veilinghuizen van de kunstmarkt, het hardst zullen worden geraakt.

Niemand voorspelt een schok zoals die van tien jaar geleden. Toen werd de hele kunstmarkt platgelegd toen de Japanse zeepbeleconomie uiteen spatte. Tussen 1989 en 1991 daalde de omzet van Sotheby's van 2,9 naar 1,1 miljard dollar.

Toch zou zelfs een milde correcte op een slecht moment komen voor Sotheby's en Christie's. Beide huizen hebben zwaar geïnvesteerd in de renovatie van hun hoofdkantoor in New York en beide huizen mogen zich verwachten aan juridische uitgaven van honderden miljoenen dollars als gevolg van het schandaal met de prijsafspraken.

Ze moeten ook opboksen tegen een agressief offensief van Phillips. Dat veilinghuis stond lange tijd op de derde plaats in de sector, ver van de twee grote huizen. Maar nu maakt het gebruik van het geld van zijn nieuwe eigenaar Bernard Arnault, de Franse baron van de luxeproducten, om marktaandeel te veroveren.

,,Iedereen loopt momenteel op eieren'', zegt Victor Wiener, directeur van de Amerikaanse vereniging van schatters. ,,Als er geen ommekeer komt dan kan je gerust stellen dat we moeilijke tijden tegemoet gaan.''

Er zijn aanwijzingen dat de kunstmarkt de negatieve gevolgen voelt van de bredere economische vertraging. Deze maand maakte Sotheby's bekend dat zijn netto-inkomsten in het tweede kwartaal met 18 procent gedaald zijn. Hoewel de verkoop van een speciale collectie sterk was, lag de belangrijkste verkoop van impressionisten lager dan verwacht.

Christie's, dat een besloten bedrijf is, maakt geen financiële resultaten bekend.

,,De algemene markt blijft relatief sterk. Kopers blijven goede prijzen betalen voor uitzonderlijke kunstwerken. Maar in de eerste helft van dit jaar bleken ze wel selectiever te zijn'', zegt Ed Dolman, gedelegeerd bestuurder bij Christie's. De handelaars in New York lijken zich meer zorgen te maken. ,,Momenteel kopen we niets'', zegt een van hen. ,,Ik denk dat iedereen heel, heel zenuwachtig is.'' Maar het is moeilijk om de markt de beoordelen tijdens de windstille zomerperiode. De echte test zal komen in november wanneer de veilinghuizen hun volgende grote veilingen houden.

Ondertussen is de vraag hoe veel geld de ondernemers uit de technologiesector en bankiers van Wall Street de afgelopen jaren in de markt hebben gepompt. En hoe sterk het wegblijven van die mensen zal worden gevoeld.

In tegenstelling tot de gepassioneerde verzamelaars die de basis vormen van de markt, noemen de handelaars die mensen minachtend ,,bonus boys'' of ,,de mensen die hun woning decoreren''.

Bill Ruprecht, gedelegeerd bestuurder van Sotheby's, denkt dat de kunstmarkt steviger is dan tien jaar geleden. ,,Deze economische cyclus is fundamenteel anders. Er is minder speculatie. De kopers zijn ernstiger en meer gedisciplineerd'', zegt Ruprecht.

Toch maakt Sotheby's zich op voor de magere jaren. Het veilinghuis maakte bekend dat in januari in het hele bedrijf acht procent van het personeel moet afvloeien en het heeft een van de twee internetsites gesloten. Die verloor het afgelopen jaar ongeveer 50 miljoen dollar. Ruprecht verklaarde dat Sotheby's verdere mogelijkheden om kosten te besparen blijft onderzoeken.

,,Het zal heel interessant zijn om te zien wat er dit najaar gebeurt'', zegt een handelaar. ,,Ik denk dat het een moeilijk jaar wordt.''