Volgende maand gaan milieuactivisten de Oostenrijkse Brennerpas blokkeren uit protest tegen de vele vrachtwagens. In Chamonix willen de bewoners dat de Mont Blanc-tunnel gesloten blijft voor het vrachtverkeer. In elke Alpenvallei zien bewoners en toeristen de vrachtwagens liever bij de buren passeren. Voor Zuid-Duitsland en zeker Noord-Italië is het groeiend vrachtverkeer door de Alpen echter van economisch levensbelang.

Tegen die achtergrond moeten de gigantische spoorinvesteringen van de Zwitsers worden gezien. De Zwitsers, die geen lid zijn van de Europese Unie, moeten het transitverkeer over hun grondgebied vrijmaken als ze bevoorrechte economische relaties willen met de Unie. Dat is, in een notendop, de kern van de bilaterale akkoorden met de Unie die de Zwitsers eerder deze maand bij referendum goedkeurden. Omdat de Zwitsers niet meer vrachtwagens willen, bieden ze extra capaciteit per spoor aan.

Dan nog valt het af te wachten of Zwitserland, zonder harde dwang en bijgevolg heibel met de Europese Unie, veel Europese vracht van de truck op de trein zal kunnen zetten zolang de buurlanden, in de eerste plaats Duitsland en Italië, weinig inspanningen leveren om de capaciteit voor goederenvervoer per spoor te vergroten. Wat de Zwitsers liefst zouden zien, is dat containers in Rotterdam of Antwerpen de trein op gaan en er pas in Milaan afgehaald worden. Alleen dat, in combinatie met zware heffingen op het wegvervoer, kan leiden tot een substantiële transfer van de weg naar het spoor.

Nu zien de Zwitsers zich genoodzaakt om in Italië te investeren in een overslagstation waar vrachtwagens, met trekker en chauffeur, op of van de trein kunnen rijden. Terwijl iedereen beseft dat het vervoer van volledige vrachtwagens met chauffeur eigenlijk economische onzin is. Maar van buiten de Unie kan Zwitserland moeilijk druk zetten op de buurlanden en op de Europese Commissie, die de vrije keuze van vervoermiddel hoog in het vaandel voert.

Tot nu konden de Zwitsers, niet gehinderd door wetten van de Europese Unie, zowat hun zin doen in het weren van vrachtverkeer op doorrit van en naar Italië. Met succes overigens, want driekwart van het vrachtverkeer tussen Noord-Europa en Italië verloopt langs Frankrijk en Oostenrijk. Van het kwart dat toch door Zwitserland passeert, gaat het grootste deel dan nog per spoor.

Dat is niet toevallig. 's Nachts geldt een rijverbod voor vrachtwagens, en trucks van meer dan 28 ton mochten totnogtoe niet in transit door Zwitserland rijden. Vooral dat laatste betekent een zware rem, want het gros van het internationaal vrachtvervoer gebeurt met zware vrachtwagens van 40 ton.

Die rijden nu naar Italië via Oostenrijk of Frankrijk, tot groeiende ergernis van de Tirolers aan de Brennerpas en de Savoyards in de valleien naar de Tunnel du Mont Blanc en de Tunnel du Fréjus. In 1965, het eerste jaar van de opening, reden geen 1.000 vrachtwagens door de Mont Blanc-tunnel. Kort voor de brand van 24 maart vorig jaar, reden tot 5.000 vrachtwagens door de tunnel. Per dag. Dat is nog maar een fractie van het vrachtverkeer op de Antwerpse Ring, maar niettemin een zware belasting voor de vallée blanche.

In Chamonix willen ze dat de tunnel zo snel mogelijk weer open gaat, maar dan enkel voor personenwagens. Toeristen, geen vrachtwagens zien ze graag aan de voet van de Mont Blanc. Chamonix telt amper 10.000 inwoners, maar heeft wel 56.000 toeristenbedden, goed voor 4 miljoen overnachtingen per jaar. Een vallei vol vrachtwagens trekt geen toeristen. Het is dan ook geen toeval dat op veel plaatsen in de Alpen de uitwassen van het (winter)toerisme veel meer worden gedoogd dan het vrachtverkeer.

Ook in Tirol is de bekommernis om de inkomsten uit toerisme niet vreemd aan het verzet tegen de vele vrachtwagens over de Brennerpas. Maar ook daar kan niemand erom heen dat het vrachtverkeer de voorbije decennia geëxplodeerd is en dat de leefbaarheid wel degelijk wordt bedreigd.

Toen Oostenrijk in 1995 toetrad tot de Europese Unie, was het vrij verkeer van goederen en de niet-discriminatie van buitenlandse vrachtvervoerders een zeer gevoelig punt in Tirol. De Oostenrijkers bedongen een systeem van ecopunten: hoe stiller en properder de vrachtwagens, hoe meer erdoor mochten. Dit systeem helpt om de oudste en meest vervuilende vrachtwagens aan de kant te zetten, maar houdt op zich de toename van het verkeer niet tegen. Vorig jaar reden 8 procent meer vrachtwagens door Oostenrijk dan gepland in het toetredingsakkoord. Ter compensatie kan Oostenrijk dit jaar het aantal ecopunten, bovenop de normale jaarlijkse daling, nog eens met 20 procent verlagen. De Europese Commissie, de internationale federatie van routiers (IRU) en buurlanden Duitsland en Italië hebben al aangedrongen bij Oostenrijk op alternatieven of uitwijkroutes, zo niet vrezen ze grote problemen.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig