Het verwerkingsbedrijf AppaRec uit Willebroek kreeg donderdag een contract van de stad Antwerpen ter waarde van 30 miljoen frank voor de recyclage van elektrische toestellen, waaronder ijskasten. Toch gaat het niet echt goed in die branche. De wettelijk verplichte recyclage van ijskasten wordt in Vlaanderen op grote schaal ontweken en in Wallonië gewoon niet toegepast.

In een voormalige papierfabriek in Willebroek zijn een tiental arbeiders van AppaRec in de weer met het demonteren van televisietoestellen, computers, stofzuigers en zelfs een versleten kruimeldief. De onderdelen worden verzameld in verschillende containers. Een werknemer rukt de harddisks uit een stapel vergeelde pc's.

Die moeten zo snel mogelijk vermalen worden ,,want wij geven onze klanten de zekerheid dat geen data van die disks weer op de markt kunnen komen. Banken tillen daar nogal zwaar aan'', zegt Mark Adriaenssens.

Hij is bedrijfsleider van AppaRec dat gespecialiseerd is in de milieuvriendelijke recyclage van witgoed (ijskasten, diepvriezers) en bruingoed (tv's, radio's, computers, enzovoort).

Aan het begin van de band haalt iemand de batterijen uit een radio die betere dagen heeft gekend. Hij zal er ook zorg voor dragen dat de lampen apart gehouden worden en dat het asbest uit oude haardrogers wordt verwijderd.

Een eind verder in de hal ligt de band voor de verwerking van koelkasten stil. ,,Vorig jaar haalden wij het ozon-aantastende gas cfk uit zo'n achtduizend ijskasten. Wij hadden eigenlijk gerekend op het tienvoudige.''

Die hoge verwachting werd gewekt doordat in juni vorig jaar een Vlaams decreet van kracht werd waardoor de sector die ijskasten verkoopt verplicht werd de versleten en ingeleverde toestellen aan te nemen en op een milieuvriendelijke manier te laten verwerken. Maar de aanvoer blijft haperen. Er zijn nauwelijks producenten of distributeurs die hun oude koelkasten naar AppaRec brengen. Dat is volgens bedrijfsleider Mark Adriaenssens de enige onderneming in Vlaanderen die deze klus kan klaren.

Vorig jaar verwerkte AppaRec achtduizend ijskasten, terwijl dat er eigenlijk bijna 200.000 hadden moeten zijn. Waar de versleten koelkasten dan wel blijven?

Mark Adriaenssens wil daarop liever niet antwoorden om geen moeilijkheden te krijgen, maar het is duidelijk dat die nog steeds op de ons gebruikelijk slonzige wijze worden gedumpt op een sluikstort, geëxporteerd worden naar Oost-Europa of gewoon vermalen worden bij een schroothandelaar zonder dat die zich bekommert om het vrijkomen van de schadelijke stoffen.

,,De wettelijke verplichting tot recyclage is er wel, maar er is nauwelijks controle op de toepassing van het decreet. De wetgever gedoogt dat die recyclageverplichting niet wordt toegepast. Als bedrijf moet je maar leren leven met die rechtsonzekerheid.''

AppaRec werd opgericht in oktober 1998. De twee hoofdaandeelhouders zijn het Nederlandse Van Gansewinkel en de Antwerpse verbrandingsoven Indaver. Er werken een tiental werknemers en de omzet bedroeg vorig jaar ongeveer 18 miljoen frank.

Maar dat moet snel groeien, zeker als de aanvoer van ijskasten op gang komt. De potentiële recyclagemarkt van bruin- en witgoed is dan ook vrij groot. Mark Adriaenssens raamt de markt van witgoed in 1998 op 29.000 ton, terwijl dat in 2005 bijna 38.000 ton moet bedragen.

De recyclagemarkt van het bruingoed bedroeg in 1998 2,1 miljoen stuks, terwijl dat in 2005 kan oplopen tot bijna 4 miljoen stuks. De verwerking van afgedankte pc's kan groeien met 300 procent omdat de gemiddelde levensduur van een computer slechts drie jaar bedraagt.

De aanvoer van de toestellen komt op dit ogenblik vooral van enkele steden en intercommunales. Die verzamelen de televisietoestellen en fornuizen op hun containerparken en sturen ze naar AppaRec. Daarnaast zijn er ook enkele bedrijven die een beroep doen op het Willebroekse milieubedrijf. ,,Alcatel brengt ons bijvoorbeeld zijn oude airco-installaties.''

Bij AppaRec worden alle schadelijke stoffen verwijderd. Daarna worden de toestellen gedemonteerd en wat kan, wordt ter plaatse vermalen.

Het polyurethaanschuim dat in de ijskasten zit, wordt bij AppaRec herleid tot een ongevaarlijk poeder dat gebruikt wordt om isolatiebeton te fabriceren. Sommige onderdelen zoals de beeldbuizen gaan naar een ander gespecialiseerd bedrijf.

AppaRec verdient zo'n 600 frank per verwerkte koelkast en 15 frank per kilogram beeldbuishoudend bruingoed. Een kilogram bruingoed zonder beeldbuis kost tien frank om te recycleren.

Het personeel bestaat vooral uit laaggeschoolde werknemers. Het telt tevens enkele zogenaamde invoegarbeiders. Dat is een langdurig laaggeschoolde werkloze van wie het loon gedurende een tweetal jaar wordt gesubsidieerd. ,,Wij vervullen als bedrijf weliswaar een sociale rol, maar wij blijven een naamloze vennootschap die competitief, rendabel en professioneel wil werken.

,,Je moet niet alles willen subsidiëren. Door onze manier van werken halen wij deze sector bovendien uit de marginaliteit en worden wij ernstiger genomen'', besluit Adriaenssens.