Digitale piraterij via het Internet is minder zorgwekkend dan de pogingen van de muziekindustrie om die piraterij op een juridische manier uit te roeien, zegt James Boyle

Ik zit aan mijn computer in Washington DC en zie een lijst met zoektermen over het scherm lopen. Ik gebruik het gratis programma Gnutella waarmee elke gebruiker die toegang heeft tot het Internet, muziek, foto's en videobeelden kan uitwisselen. Alles wat in een digitaal formaat past, behoort tot de mogelijkheden.

Internet-romantici omschrijven systemen als Gnutella en Napster (een meer gecentraliseerd systeem) als de fundamenten van een artistiek Utopia, een distributiemethode die de muzikanten zal bevrijden van de invloed van de muziekindustrie. Duizenden nieuwe artiesten zullen hun werk direct aan het publiek kunnen aanbieden.

De muziekindustrie is uiteraard minder optimistisch. Ze verwacht niet de ontwikkeling van een alternatieve muziekcultuur, maar wel die van een systeem gebaseerd op piraterij van muziek die beschermd wordt door het auteursrecht. De advocaten van de industrie vertellen apocalyptische verhalen over de vernietigende gevolgen die de digitale piraterij zal hebben voor de muzikanten.

Wie heeft gelijk, de romantici of de advocaten van de muziekindustrie?

Gnutella bezorgt mij direct een lijst van de zoekopdrachten die het systeem overspoelen. Aan die lijst te zien, winnen de advocaten de eerste ronde. Hoewel Gnutella een krachtige technologie is, geven de gebruikers duidelijk blijk van een alledaagse voorkeur voor pikante foto's en heel bekende muziek.

Films met de borsten van Britney Spears blijken heel populair te zijn, waarschijnlijk omdat ze de beide voorkeuren combineren. Maar rockmuziek uit de jaren '80 en '90 staat op de tweede plaats. Af en toe is er een vraag naar Mozart of Miles Davis.

Het ligt misschien moeilijk om sympathie te tonen voor de muziekindustrie. Maar laten we duidelijk zijn. Wat er met Gnutella, Napster en andere programma's voornamelijk gebeurt, is het illegaal kopiëren van auteursrechtelijk beschermde muziek.

De Amerikaanse muziekindustrie heeft zelfs met enig succes voor de rechter haar stelling verdedigd dat diensten als Napster aansprakelijk zouden moeten zijn als hun gebruikers inbreuk plegen op de auteursrechten.

De industrie heeft ook veel universiteiten, waar vaak de noodzakelijke snelle internetverbindingen aanwezig zijn, overtuigd om de toegang tot sites als Napster. com af te sluiten. Gnutella is moeilijker af te sluiten omdat het wordt verspreid; er is geen centraal knooppunt dat je kunt aanvallen.

Heeft de muziekindustrie ook gelijk als ze stelt dat die systemen een ernstige bedreiging vormen voor het inkomen van de muzikanten? Dat is twijfelachtiger. Vorig jaar steeg de winst van de industrie.

Sommigen leiden daaruit af dat het Internet in feite de vraag naar muziek heeft doen toenemen. Net zoals een illegale radiozender die vraag kan doen stijgen, ook al betaalt hij niets voor de muziek die hij uitzendt.

Waarom zou iemand de cd kopen als hij de nummers gratis kan downloaden? Omdat de muziek nog altijd moeilijk te vinden is en het lastig is om ze te downloaden. Omdat MP3-muziek niet de geluidskwaliteit van een cd haalt. Omdat cd's geen virussen bevatten. Omdat gebruikers niet graag de wet overtreden.

Uiteindelijk zullen de platenmaatschappijen waarschijnlijk wel wat geld verliezen door illegale kopieën met programma's als Gnutella. Ik denk dat ze nog meer geld zullen terugverdienen wanneer degene die illegaal de single heeft gekopieerd, nu ook de cd wil voor in zijn auto.

Dat betekent niet dat het kopiëren legaal was, maar het betekent dat we sceptisch moeten zijn als de muziekindustrie spreekt over haar dreigende teloorgang. Dat verhaal hebben we al gehoord toen de cassetterecorder zijn intrede deed.

Maar hoewel Napster en Gnutella geen echte bedreiging vormen voor de muziekindustrie, kunnen ze wel dienen om schrikwekkende verhalen te vertellen aan de wetgevers, vooral als je de steun van de overheid zoekt om de huidige marktsituatie te behouden. En dat zal de volgende stap zijn van de muziekindustrie.

De echte vraag is dan niet of het kopiëren via Napster of Gnutella legaal is (dat is het niet). De vraag is ook niet of de gebruikers van Napster of Gnutella zich kunnen opwerpen als de helden van het nieuwe artistieke en muzikale Utopia (eerst moeten ze ophouden met naar Britney Spears te lonken). De vraag is wat dit allemaal betekent voor de toekomst van de muziekindustrie.

Momenteel bestaan de kosten van de muziek uit promotie, productie en distributie. De distributie over het Internet zal gratis zijn. De productiekosten zullen sterk dalen en we weten niet of de promotiekosten door het Internet zullen veranderen of niet. Misschien wordt het Internet wel de voorbode van een wereld met een grotere muzikale variëteit en meer experimenten, minder supersterren en meer nichemarkten. Wie zal het zeggen.

Feitelijk is de grootste bedreiging voor het cultureel potentieel van het Internet niet de digitale piraterij maar wel de aanhoudende pogingen van de muziekindustrie om de technische standaarden en juridische regels te veranderen. Op die manier wil de industrie haar huidige bedrijfsplan inbouwen in de wet en de technologie van het medium zelf.

Vanuit het standpunt van de muziekindustrie zou het fantastisch zijn als ze de wet kon gebruiken om een nieuw en duur formaat te eisen voor de opnames, om een verbod op te leggen voor zowel onschuldige technieken als voor programma's die duidelijk bedoeld zijn voor piraterij. Op die manier wordt het veel moeilijker om toegang te krijgen tot de muziekdistributie en worden de rechten van het publiek beperkt.

In de Verenigde Staten droeg de eerste stap in dit project de grandioze naam Digital millennium copyright act (wet op de auteursrechten voor het digitale millennium), of DMCA. Het is een ongelooflijk ingewikkelde wet die beter de naam had gekregen van Copyright lawyers guaranteed employment act (wet voor gegarandeerde werkgelegenheid van advocaten in het auteursrecht).

De voorstanders van de DMCA concentreerden zich enkel op de bedreigingen die van het Internet uitgaan. Zij hebben met succes gepleit voor de uitbreiding van het intellectueel eigendom waardoor de rechten van de consument werden beperkt en het voor beginnende bedrijven moeilijker werd om te concurreren met bestaande.

Maar de DMCA was slechts de eerste stap. Wanneer de industrie weer in actie schiet, zullen zoeklijsten van Gnutella en bestanden van Napster haar eerste bewijsstukken zijn. Ze zal universele systemen voor identificatie eisen die de netgebruikers minder anoniem maken. Ze zal vragen naar wettelijk beschermde coderingssleutels waarmee digitale voorwerpen aan een bepaalde persoon worden gebonden; dan kun je mijn elektronisch boek niet meer lenen.

In plaats van de wereld van de muziek te veranderen, zal Gnutella uiteindelijk misschien nog dienen om te garanderen dat de muziekindustrie haar huidige vorm behoudt. En dat terwijl het Internet wordt getemd om de handel veilig te laten verlopen. Die gevolgen zijn niet gewild maar ze kunnen wel tellen.

(De auteur doceert recht aan de American University in Washington DC en is de auteur van het boek ,,Shamans, software en spleens. Law and the construction of the information society''.)

© The Financial Times

Dossiers De Standaard Online