Superlatieven liggen voor het rapen als het gaat over Drupa. Achttien hallen of de grootste vakbeurs ter wereld. Vijfhonderdduizend bezoekers of 's werelds meest bezochte beurs. Om de vijf jaar stromen drukkers, drukvoorbereiders en grafisch ontwerpers massaal naar Düsseldorf om de nieuwste persen, drukvoorbereidingsapparatuur en almaar meer softwaretoepassingen met eigen ogen te zien. Eenmaal binnen worden ze overrompeld door een sfeer die een vreemde mengelmoes is van een kermis, Hollywoodiaans entertainment en een voetbalwedstrijd. De millenniumeditie, van 18 tot 31 mei, is bovendien de langste ooit.

Rijen dik haasten de bezoekers zich naar de ingang van de vakbeurs. Zoals de mensenstroom voor een voetbalfinale. De maatpakken overheersen. Hoog in de lucht maakt een helikopter rondjes met een reusachtig spandoek in zijn zog. De aantrekkingspool is de Messe van Düsseldorf, het jaarbeurscomplex langs de Rijn. Het stadion van de Duitse eersteklasser Fortuna Dusseldorf ligt er overigens vlak naast.

De Messe geeft onderdak aan Drupa, de vijfjaarlijkse beurs voor de grafische industrie. En die helikopter dan? Dat is een van de stunts van Xerox, een van de grootste grafische bedrijven ter wereld. De helikopter houdt een spandoek in de lucht waarop alleen gemeld wordt dat Xerox speciaal voor deze uitgave van de Druck und Papier-beurs een reusachtige prefab hal heeft opgetrokken.

Xerox heeft alvast een belangrijke Drupa-boodschap begrepen. De beurs voor de grafische industrie profileert zich officieel dan wel als een technologiegebeuren, maar in de werkelijkheid komt het er evenzeer op aan om via imagebuilding te scoren bij de bezoekers. ,,De show stelen is tijdens de edities van Drupa in de jaren negentig almaar belangrijker geworden'', verklaart Bruno Pairon. Hij is de directeur van Barco Graphics, het grafisch filiaal van het gelijknamige elektronicabedrijf.

Enkele andere sterke staaltjes. Een theater met maar liefst 300 zitjes en een echte Hollywoodshow van digitaal persenmaker Indigo. Een trapezenummer bij het Japanse Screen, een zangeres bij het Nederlandse Océ en een rist bekende tv-sterren die Heidelberg aanprijzen. De show neemt tijdens de millenniumuitgave megalomane vormen aan.

Maar Pairon van Barco voegt er onmiddellijk aan toe dat de show stelen niet zonder risico's is. ,,In de grafische industrie worden bedrijven die de hooggespannen verwachtingen de komende twee jaar niet snel kunnen omzetten in performante producten, zeer zwaar afgestraft''.

Voorbeelden genoeg. Van de scannerpioniers -- de hype tijdens de Drupa-edities in de jaren tachtig -- is vandaag nog amper een spoor op de millenniumuitgave. En een bedrijf zoals Indigo, dat vijf jaar geleden met zijn digitale druktechnologie de grafische revolutie predikte, slaagde er totnogtoe niet in door te breken. Een van die andere digitale voorlopers is trouwens het Belgische Xeikon. Digitale persen lijken de toekomst dankzij hun enorme flexibiliteit, hun compactheid, de versnelling van het drukproces en de mogelijkheden om drukwerk op maat te maken. De digitale pioniers staan tijdens Drupa 2000 voor het uur van de waarheid.

Maar dat geldt niet voor hen alleen. Voor de gehele grafische industrie betekent Drupa het uur van de waarheid. Sedert de eerste beurs in 1951 leeft en werkt deze bedrijfstak op het ritme van de beurs. De grafische industrie behoort tot de grootste ter wereld. Wereldwijd wordt het aantal grafische bedrijven op 70.000 geschat, waarvan 40.000 in Europa. In de Verenigde Staten is het de op vier na grootste industriële bedrijvigheid.

Maar de jongste jaren heeft de sector een grote zwakke plek: de winstgevendheid. De 27ste plaats in de winstrangschikking in de VS spreekt boekdelen. Drupa 2000 toont de gevolgen.

Met een reusachtige prefab hal wil het Amerikaanse Xerox de boodschap brengen dat de fotokopieergigant met de tegenvallende winstcijfers in enkele jaren tijd de absolute nummer één wil worden in de grafische sector van de toekomst. En in dat toekomstbeeld van Xerox spelen software en het Internet een zeer grote rol.

De Duitse persenbouwer Heidelberg maakt dan weer zeer duidelijk dat de grafische industrie veroordeeld is tot schaalvergroting en het uitgommen van de grenzen tussen de verschillende grafische stielen. Sedert 1995 lijfde Heidelberg met Linotype/Hell een klinkende naam uit de grafische sector in.

Een heel recente fusie dompelde Drupa helemaal onder in dat bad. Met het samengaan van het Canadese Creo en het Israëlische Scitex versmelten twee ondernemingen die in de jaren negentig op ieders tong lagen als de technologische sprong van de grafische industrie ter sprake kwam. Het was de sprong van de pure machinesector naar een computergestuurde industrie.

De snelle opmars van de informatica en vooral de goedkope combinatie van de pc en Microsoft-programma's drijven de grafische bedrijven bovendien in elkaars armen. De klanten eisen almaar goedkopere producten die makkelijk te bedienen zijn. ,,De systemen moeten met elkaar kunnen praten en werken'', zegt Frank Schelfaut, verantwoordelijk voor Agfa-Gevaert, Graphic Systems in Europa.

Het grootste Belgische grafisch bedrijf stapte voor Drupa zelfs in een gedurfd samenwerkingsexperiment. Samen met vooral persenbouwer Man Roland en software-ontwikkelaar Adobe hebben ze in hal 9 Print City opgericht. Hun ambitie is de professionele bezoekers te overtuigen dat ze geen schrik moeten hebben om in hun drukkerij, prepress-, verpakkings of ontwerpbedrijf machines en software van verschillende leveranciers te combineren. In Print City werken bijna zeventig bedrijven samen om echt drukwerk af te leveren. Het sterkste staaltje is de uitgave van een dagelijkse krant. Frank Schelfaut van Agfa realiseert zich dat Print City een immense illustratie is van een show die hooggespannen verwachtingen creëert. ,,Het moet een vervolg krijgen. De kennis die we tijdens de veertien Drupa-dagen vergaren, moet de basis vormen voor een documentatiecentrum waar de klanten van de grafische industrie terecht kunnen met problemen en vragen''.

Agfa is het grote uithangbord van de Belgische grafische industrie tijdens Drupa. De Belgische Drupa-kolonie telt in totaal een dertigtal exposanten. Van andere grote jongens zoals Xeikon en Barco tot de nog jonge grafische beurssterren Artwork Systems en zelfs het buitenbeentje Global Graphics. Global Graphics is wel gevestigd in Frankrijk, maar heeft een Belgische gedelegeerd bestuurder en een zeer Belgisch getint aandeelhouderschap. En ten slotte een reeks Belgische kmo's waaronder software-ontwikkelaar Enfocus en de drukplaten- en drukfilmmaker Strobbe.

Over de budgetten die ze hebben uitgetrokken voor hun Drupa-stand, willen enkele bedrijven wel iets kwijt. Artwork Systems schat het Drupa-budget op 20 miljoen frank, exclusief de personeelskosten. Bij Xeikon is er sprake van een bedrag tussen 40 en 50 miljoen frank. En de personeelsbezetting? Barco heeft 110 werknemers -- 11 procent van de totale personeelssterkte -- gestuurd. Op de Xeikon-stand zijn er 150 mensen in de weer, van wie 40 eigen werknemers. Bij Artwork Systems is de helft van het personeel naar Düsseldorf gestuurd.

Grote investeringen betekenen grote verwachtingen inzake contracten en omzet. Na het openingsweekeinde bleef bij de Belgen de voorzichtigheid overheersen. Pairon verwijst naar de vorige uitgave, toen Barco bestellingen binnenhaalde ter waarde van een kwartaalomzet. In 2000 hoopt hij het met zijn ploeg ten minste even goed te doen. Barco Graphics streeft ernaar om met een grondig vernieuwde waaier van machines -- en als uitsmijter de allereerste digitale drukpers -- de bedrijfswinstmarge de komende twee jaar op te drijven van 5 naar 15 procent.

Xeikon verklaarde de jongste maanden zijn tegenvallende cijfers van het eerste kwartaal zelfs met het argument dat een deel van de potentiële klanten zijn aankoopbeslissing uitstelde tot na een bezoek aan Drupa. Gedelegeerd bestuurder Alfons Buts was alvast tevreden over de prestaties tijden de eerste beursdagen. Xeikon zit op schema, verklaarde hij. Hij verwacht de eerste Drupa-resultaten tijdens het derde kwartaal. Het moet meteen een periode van sterke groei inluiden voor de komende twee jaar, stelt de topman van Xeikon.

De maker van digitale kleurendrukkers is vandaag met meer dan 2.000 verkochte persen op een wereldbestand van circa 4.000 de leider, maar wel in een nog kleine markt. Ter vergelijking: er draaien wereldwijd wellicht 400.000 offsetpersen. De verwachting is dat drukkers de komende jaren fors gaan investeren in digitale persen. De uitdaging voor Xeikon is om de komende jaren zijn grote aandeel vast te houden. Maar dan wel in een sterk groeiende markt waarin het een concurrentiestrijd moet leveren met de grafische reuzen.

Guido Van der Schueren van Artwork Systems is zeer tevreden over de prestaties van de eerste week. ,,We zitten boven het verwachtingspatroon'', stelt hij. ,,We moeten 2.500 bezoekers kunnen registreren en 1.000 demonstraties geven''. Hij verwacht binnen de zes maanden het eerste Drupa-effect op de omzet.

Maar ook een prille grafische ster zoals Artwork Systems, die tijdens Drupa 2000 vooral de schijnwerper richt op zijn internet-gedreven drukvoorbereidingssoftware, moet leren leven met de vaststelling dat een kleine voorsprong uitbouwen en daarna behouden al veel waard is. Het Belgische Barco Graphics is trouwens een van de grootste concurrenten. En met het Gentse Enfocus nam Artwork onlangs een toekomstige concurrent over, geeft Guido Van der Schueren grif toe.

Met Internet is ten slotte het woord gevallen waarmee Drupa 2000 het moeilijk heeft. ,,Drupa 2000 blijft de hoogmis van de grafische communicatie'', stelt Frank Schelfaut van Agfa vast. Van der Schueren van Artwork heeft het zelfs over het heilig jaar van de grafische industrie.

Op de vraag of het Internet de toekomst van de grafische industrie belaagt, komen zeer diverse antwoorden. ,,Vandaag zeker niet'', luidt het steevast.

Buts van Xeikon is ervan overtuigd dat internetbedrijven en een digitaal persenbedrijf een perfecte tandem vormen. Omdat de web-bedrijven aan hun klanten snel informatie op maat kunnen toesturen. Digitaal drukken laat toe om zeer verschillende klussen de ene na de andere te klaren.

Artwork Systems gebruikt het web om de communicatielijnen bij het klaarmaken van een drukwerk gevoelig in te korten. Het onlangs verworven softwarebedrijf Enfocus zit helemaal op het kruispunt van grafische en elektronische communicatie. Het bewerkt pdf-software en verkoopt die daarna aan grafische bedrijven maar ook aan dot.com-bedrijven. Pdf is goed op weg om de komende jaren door te breken als de digitaliseringsstandaard. Het lijkt de hoogste tijd om de vakbeurs Druck und Papier te herdopen tot Software, Druck und Papier.

Schelfaut van Agfa-Europa voorspelt dat de volgende Drupa wel eens volledig in het teken kan staan van het Internet. Tegelijk rijst de vraag of de Drupa's van de eenentwintigste eeuw nog wel mijlpalen zullen zijn zoals de voorbije edities?

,,Het is niet langer ondenkbaar dat in de toekomst de beurs de technologische sprongen achterna gaat hollen'', meent Bruno Pairon van Barco Graphics. De opmars van besturingssoftware versnelt almaar, en voor de ontwikkeling van dergelijke programma's is vijf jaar wel een eeuwigheid. En al hechten de exposanten nog zeer veel belang aan de traditie van drukkers en prepress-mensen die hun investeringen pas doen na een bezoek aan Drupa, toch moeten ze toegeven dat de tijden stilaan veranderen. ,,Het is zoals met de aankoop van een pc. Als je de beste wil, dan koop je er nooit een'', besluit Bruno Pairon van Barco Graphics.