BRUSSEL -- Aan het bewind van Etienne Schouppe aan het hoofd van het spoor kwam gisteren een einde. ,,De spoorman in hart en nieren'', zoals hij zichzelf noemt, heeft vijftien jaar aan de spits gestaan van het spoorbedrijf. Schouppe krijgt nu de leiding van ABX, de gedeeltelijk verzelfstandigde pakjesdienst van de spoorwegen en zijn troetelkind. Minister van Mobiliteit Isabelle Durant en de liberalen wilden al van bij het aantreden van paars-groen in 1999 het vel van Schouppe.

Bikkelhard, sluw, koppig en zeer intelligent. Zo zou Schouppe kunnen worden omschreven. Zonder die eigenschappen is het immers onmogelijk om vijftien jaar lang het spoor, een overheidsbedrijf dat door publiek en politiek constant onder vuur genomen wordt, te leiden. Schouppe kan bovendien teren op goede relaties met de spoorbonden.

Schouppe (60) is geboren in Denderleeuw als zoon van een metser en huishoudster met twee kinderen. Na zijn middelbare opleiding gaat hij aan de slag bij een verzekeringsmakelaar. Maar zijn ambities rijken veel verder. In avondschool haalt hij het diploma van licentiaat in de handels- en financiële wetenschappen.

Tegelijkertijd doet hij mee aan examens om bij een van de overheidsdiensten aan de slag te kunnen. Zo belandt hij in 1963 als stockbeheerder bij het spoor. Daar werkt hij zich op, eerst in de financiële directie, later in de algemene directie.

Midden de jaren zeventig maakt Schouppe een uitstapje naar de politiek. Minister van Verkeer Jos Chabert (CD&V) plukt hem bij het spoor weg om op zijn kabinet te werken. Daarna volgt hij Chabert naar Openbare werken en wordt hij kabinetschef bij PTT-staatssecretaris Paula D'Hondt (CD&V). Hij is ook van 1988 tot 2000 burgemeester van Liedekerke.

Maar in oktober 1986 wordt hij teruggehaald naar het spoor. Bij wordt benoemd tot directeur-generaal van de NMBS. Honoré Paelinck wordt gedelegeerd bestuurder en huidig minister van Financiën Didier Reynders krijgt op 28-jarige leeftijd het voorzitterschap in de schoot geworpen.

Maar Paelinck zingt het niet lang uit na een conflict met minister van Verkeer Herman De Croo over bevorderingen bij de NMBS. Schouppe neemt als directeur-generaal de bevoegdheden van Paelinck over. Hij vermindert het aantal personeelsleden in vijf jaar tijd van bijna 70.000 tot 44.000.

In 1991 krijgt hij officieel de titel gedelegeerd bestuurder. De Franstalige socialist Michel Damar wordt voorzitter van de raad van bestuur.

Als kersvers gedelegeerd bestuurder krijgt hij onmiddellijk het dossier van de NMBS-collidiensten op zijn bord. Met een verliescijfer van veertig miljoen euro bij een omzetcijfer van vijftig miljoen euro staat de spoorbaas voor de keuze: opdoeken of saneren. Schouppe bewandelt de tweede weg. De collidiensten krijgen een ruime mate van autonomie en worden omgedoopt tot ABX.

ABX wordt Schouppes troetelkind. In de ,,pakjesdienst'' worden miljarden gepompt en het bedrijf wordt uitgebouwd van een ,,pakjesdienst'' tot een logistieke groep die wereldwijd actief is. ABX is een doorn in het oog van voogdijminister Durant. Ze vindt dat het spoor geen geld moet pompen in een zwaar verlieslatend vrachtwagenbedrijf. Maar Schouppe haalt zijn slag thuis. ABX wordt niet verkocht, zoals Durant wil, maar gedeeltelijk geprivatiseerd.

Maar ABX is lang niet het enige dossier waarin Schouppe in aanvaring komt met politiek of gerecht. In 1995 doet de Bijzondere Opsporingsbrigade (BOB) invallen bij de NMBS en Etienne Schouppe. Het onderzoek heeft betrekking op de alternatieve financieringsoperaties, de zogenaamde sale-and-rent-back -operaties die de spoorbaas sinds 1988 op het getouw heeft gezet. Er wordt de NMBS-top verweten geheime commissielonen opgestreken te hebben bij het aangaan van de contracten en Schouppe wordt in 1999 zelfs in beschuldiging gesteld wegens schriftvervalsing en oplichting. Maar er kan niets hard gemaakt worden van de beschuldigingen.

Het optreden van Schouppe in het VRT-actualiteitenprogramma De Zevende Dag in juni 1998 gaat ook niet ongemerkt voorbij. Schouppe wuift daar op een arrogante manier de klachten van ontevreden reizigers over het nieuwe IC/IR-plan weg. De invoering van het plan veroorzaakt meteen na de invoering veel vertragingen. Zijn ontslag wordt geëist, maar na een tijdje gaat de storm opnieuw liggen.

Bij het aantreden van het paars-groene kabinet in 1999 laten de liberale excellenties al onmiddellijk verstaan dat de dagen van Schouppe geteld zijn. De beschuldigingen van financieel gesjoemel aan het adres van Schouppe zinderden nog na. Voogdijminister Isabelle Durant heeft haar misprijzen voor de spoorbaas ook nooit onder stoelen of banken gestoken.

Maar de paars-groene regering is wel zo verstandig om niet, op basis van het twijfelachtige strafdossier, het vertrek van de spoorbaas onmiddellijk te forceren. Maar nu, met de volledige herstructurering van het spoor, zien ze de kans schoon om de CD&V-er op een zijspoor te plaatsen. Bij de pakjesdienst ABX, die hij zelf heeft opgericht.

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig