Een speelgoedvis is het symbool van een nieuwe rage die een enorm succes kent in het Amerikaanse bedrijfsleven.

Momba is een vis van 30 centimeter in rode, gele en blauwe velours. Het ding kost 40 dollar en is het nieuwe instrument voor managementtraining uit de Verenigde Staten. Als je Momba op kantoor wat in het rond gooit, dan kan het de bedrijfscultuur voor altijd veranderen. Fish! is een beweging die het Amerikaanse bedrijfsleven verovert. Fish! is niet enkel een speelgoedje in velours. Het is een boek. Het is een video. Het is een kamp van twee dagen. Het is een liedje. Het is een discussieforum, een website. Het is een filosofie. Een manier van leven.

Er zijn T-shirts, magneten voor op de koelkast, pins, balpennen en een reeks speelgoedjes te koop. Fish! is de best uitgewerkte, postmoderne managementrage die ooit werd bedacht.

Het boek ging in de VS een half miljoen keer over de toonbank en is net uitgekomen in Groot-Brittannië. Volgens fishphilosophy.com, de website van de beweging, hebben organisaties zoals McDonald's, het Amerikaanse leger, Amazon, Hewlett-Packard en Boeing zich al bekeerd.

Het enige wat Fish! blijkbaar niet heeft, is inhoud. Ik heb het boek gelezen -- dat nam minder dan een uur in beslag -- en heb de website bekeken. Ik heb geluisterd naar de plezante geluiden van opspattend water en naar de herhaalde kreetjes maar ik heb geen inhoud gevonden. Ik heb geen onderzoek, geen theorieën en geen principes gevonden.

Fish! is ontstaan in een gezellige vismarkt in Seattle, de Pike Place Fish, waar het gelukkige personeel met vis naar elkaar gooit en zich als een vis in het water voelt.

Op een dag kwam er een ervaren managementtrainer binnen en hij zag een vis door de lucht vliegen. En plots besefte hij dat alle bedrijven zoals de Pike Place Fish konden zijn. Hij vond dat je geen vis moest verkopen om je werk graag te doen en de mensen om je heen blij te maken.

Dus ging hij samenzitten met twee andere ervaren trainers en samen bedachten ze vier regels die van ons allemaal gelukkige, virtuele visboeren moeten maken.

  • Regel 1: Kies je eigen houding.
  • Regel 2: Speel.
  • Regel 3: Wees aanwezig.
  • Regel 4: Maak iemand anders gelukkig.
  • Ik weet niet goed hoe ik die regels moet beginnen te omschrijven. Ze zijn zowel slim als banaal en vertegenwoordigen de visie: werk is fun. En ik had gehoopt dat het Amerikaanse bedrijfsleven die visie ontgroeid was. Het boek suggereert dat we bordjes ophangen waarop staat: ,,Dit is een speelplein. Opgelet voor volwassen kinderen ''. En daar wordt dit volwassen kind opstandig van.

    Los van die regels is Fish! slecht geschreven en te sentimenteel. Het is hetzelfde genre als Who Moved My Cheese dat vorig jaar een denderend succes werd. Maar Fish! is nog erger. Vergeleken met Fish! is Who Moved My Cheese grote literatuur.

    Het mooie aan Fish! is dat het in feite niets betekent en bedrijven er dus gelijk welke betekenis kunnen aan geven. De interpretatie van een bedrijf was om elk lid van de groep een plezante bijnaam te geven van een vis. Een ander bedrijf zegt dat Fish! zijn klantendienst volledig heeft veranderd. Een derde bedrijf vindt dat het zijn leiderspositie heeft verbeterd. Nog een ander zegt dat Fish! net een elektrische stroom is die door het hele bedrijf loopt.

    Het succes van Fish! laat uitschijnen dat managers niet meer zoeken naar eenvoudige ideeën. In feite willen ze absoluut geen ideeën meer. Het enige sterke punt van deze rage is dat het een sterk imago heeft -- dat van een vliegende vis -- en het vertrouwen geniet van de consumenten.

    Wat het boek vooral wil zijn is een liefdesgeschiedenis. Hoe vervelend onze job ook is, het boek beweert dat we die met liefde kunnen doen. ,,Nu besef ik dat mijn grootmoeder niet hield van afwassen. Maar ze deed het wel met liefde'', zegt de visverkoper-filosoof in het boek. Ik geloof er niets van en het boek probeert zelfs niet om het te bewijzen. Maar het publiek lijkt zich daar niets van aan te trekken. Liefde en vis en fun zorgen voor een sterke, optimistische cocktail. En optimisme is goed, zeker in een recessie.