Duitsland stond bekend als een land dat afkerig was van risico's. Nu wordt het een land van gokkers. Hopelijk breekt het hen niet zuur op, schrijft Wolfgang Munchau.

De koorts van de nieuwe economie woedt in Duitsland waarschijnlijk intenser dan gelijk waar. Het land dat in het Westen bekend stond voor zijn afkeer van risico's, wordt stilaan een land van gokkers. Die hebben echter niet veel ervaring met de kunst van het gokken.

In de VS en Groot-Brittannië was de cultuur van de financiële markten goed ingeburgerd en redelijk goed ontwikkeld toen de nieuwe economie haar intrede deed. De Duitsers daarentegen ontdekten beide op hetzelfde moment en de twee versterken elkaar.

De verandering betekende een echte revolutie in Duitsland. Tot voor enkele jaren had het land een achterstand op het vlak van het Internet en de financiële markten. Vandaag heeft het die achterstand goedgemaakt en behoort het tot de Europese top wat startende hightechbedrijven betreft.

Duitsland is snel vooruitgegaan. Een bewijs daarvan is de adembenemende ontwikkeling van de Neuer Markt in Frankfort, de beurs voor hightechaandelen die nauwelijks drie jaar geleden van start ging. Vandaag is de Neuer Markt niet alleen de grootste hightechmarkt van Europa maar ook de meest dynamische. Van de 271 bedrijven die genoteerd staan, zijn er 56 internetbedrijven, 48 andere hightechbedrijven en 45 softwarebedrijven. Dit jaar zullen er naar schatting 100 bedrijven bijkomen.

Er doen heel veel anekdotes de ronde over de koorts van de nieuwe economie. Een belangrijke bedrijfsconsultant verklaarde onlangs dat zijn grootmoeder nu belegde in de Neuer Markt. Er zijn heel wat voorbeelden van een hedendaagse versie van de schoenpoetsers in Wall Street van 1929.

Steeds meer beleggingsmagazines geven niet alleen de gebruikelijke raad over aandelen maar ze bieden ook buitensporige tips om de markten te slim af te zijn met options en futures.

Als je de redactionele commentaren leest in beleggingsmagazines als Capital , Börse Online , Net Business , Focus Money of Telebörse , om er maar een paar te noemen, zou je het idee krijgen dat Duitsland de beurs heeft uitgevonden.

Voor de Duitse maatschappij als geheel is de komst van de financiële markten positief. Er bestaat geen twijfel over dat het land zijn claustrofobische bedrijfscultuur moest doorbreken en een einde moest maken aan de heerschappij van het familiebedrijf.

De Mittelstand , de grote groep van middelgrote, niet-beursgenoteerde bedrijven, werd ooit beschouwd als de stuwende kracht achter de economie maar begint nu eindelijk af te brokkelen en zijn greep te verliezen op de Duitse handel en politiek. Duitsland was een van de weinige landen ter wereld waar een rigide en paternalistische zakenwereld een obstakel vormde voor structurele hervormingen.

Maar het slechte nieuws is dat de nieuwe economie op cultureel en economisch vlak de band met de oude economie verliest.

De nieuwe economie brengt nieuwe regels mee. Die geven een nieuwe invulling aan de term 'risico', die wordt gezien en gewaardeerd als een kans en een meerwaarde eerder dan als een bedreiging en iets van weinig waarde.

Die nieuwe economische regels passen goed bij de Duitse voorliefde voor onzinnige economische theorieën. Niet zo lang geleden geloofde een overgrote meerderheid van de Duitsers dat hun land op economisch vlak toch wat verschillend was van de rest van de wereld. Duitsland had een uniek economisch systeem ontwikkeld volgens het principe van de Derde Weg: een welvaartsstaat gebaseerd op consensus, met medezeggenschap van de werknemers en een sterk ontwikkeld systeem van gratis onderwijs.

Vandaag worden al die 'realisaties' eerder als problemen dan als sterke punten beschouwd. Toen bleek dat de economische basisregels toch van toepassing waren op Duitsland, was dat een schok.

Die ,,wij-zijn-anders''-gedachte wordt nu ook toegepast op de nieuwe economie, hoewel dat probleem niet beperkt blijft tot Duitsland. Beleggers gebruiken terecht andere waarderingsmodellen voor startende internetbedrijven dan voor fabrikanten van machines. Maar de economische regels zijn precies dezelfde voor beide. Dat heeft de Britse kledingverkoper Boo.com vorige week mogen ervaren toen hij failliet ging.

In Duitsland, net als elders, staan de internetaandelen hoog genoteerd hoewel de recente hoge pieken er niet meer bij zijn. Sinds kort beweegt de markt zich zijdelings en vorige vrijdag leden de internet- en technologieaandelen wereldwijd hevige verliezen. Dat geeft misschien aan dat beleggers de waardering van de aandelen herbekijken.

Enkele van die hoge waarderingen waren gebaseerd op een optiemodel om de waarde te bepalen van een portfolio van internetaandelen. Als bijvoorbeeld 80 procent van de bedrijven uit die portfolio failliet gaat, is het risico beperkt omdat de koers nu eenmaal niet onder nul kan dalen. De stijging is in theorie onbeperkt en zou de verliezen ruim kunnen compenseren maar alleen wanneer de overblijvende bedrijven heel winstgevend zijn.

Het succes van die mathematische tactiek is heel sterk afhankelijk van het aantal overblijvers en hun rendabiliteit. Als de winstmarges verkleinen of er iets verandert op het vlak van belastingen, wetten of reglementeringen, levert de gok misschien niets op. Beleggers zullen dan teruggrijpen naar meer gewone vormen van waardering.

Het verschil tussen de oude en de nieuwe economie is eerder incidenteel dan fundamenteel. De nieuwe economie bestaat waarschijnlijk zelfs niet, behalve in de hoofden van irrationele of onervaren beleggers. Nieuwe economische regels bestaan ook niet.

De economische geschiedenis leert ons dat de rendabiliteit van bedrijven heel constant is gebleken. Net als de verdeling van de meerwaarde tussen bedrijfswinst en voordelen voor de consument. Voorstanders van de nieuwe economie zeggen dat het Internet de geschiedenis wel eens zou kunnen tarten. Maar de argumenten zijn meer gebaseerd op geloof dan op feiten.

Maar voor een laatkomer op de financiële markten en in de informatietechnologie, zoals Duitsland, is de nieuwe economie echt verleidelijk. Ze biedt de kans om een pioniersrol te vervullen, iets waar Duitsland al lang niet in geslaagd is.

Het zal interessant zijn om te observeren hoe de Duitsers reageren als al hun spaargeld verdwijnt in de Neuer Markt in geval van een crash of een langdurige baisse.

© The Financial Times