De dagelijkse opstoppingen, de verkeersslachtoffers, de carjackings en het prijskaartje van de wegeninfrastructuur. Iedereen heeft er wel wat over te zeggen. Maar misschien ligt het antwoord in de technologie. Het gebruik van intelligente transportsystemen kan helpen om de verplaatsing van mensen en goederen veiliger, efficiënter en meer economisch te laten verlopen.

We verliezen jaarlijks 5 miljoen uren op onze Vlaamse snelwegen als gevolg van files en 9 miljoen uren op nationaal niveau. De huidige infrastructuur voor verkeersinformatie voldoet dus niet: er worden geen reistijden gegeven en vele meldingen over ongevallen komen te laat. Dit komt voornamelijk omdat er onvoldoende camera's geplaatst zijn langs de wegen en er bijna geen privé-bedrijven betrokken worden in de organisatie.

Volgens Jan Cools van de recent opgerichte vzw Telematics Cluster kan dit verbeteren door het gebruik van telematica. Voertuigtelematica verbindt wagens, die uitgerust zijn met navigatiesystemen, via het mobiele telefoonnetwerk met een verkeers- of dienstencentrale. Hierdoor kunnen verschillende mobiliteitsdiensten verschaft worden aan de automobilisten.

In het recent goedgekeurde Mobiliteitsplan Vlaanderen wordt inderdaad gekeken hoe de huidige infrastructuur uitgebreid kan worden met intelligente voertuigen en telematica. Via een intelligent inbouwsysteem in de wagen zou men sneller en juister informatie kunnen verspreiden over de verkeersproblemen en de reistijden op alle wegen. Hiernaast kan er ook een systeem van automatisch carpoolen worden uitgewerkt, waardoor er meer capaciteit op de wegen vrijkomt. Bij automatisch carpoolen kijkt een onafhankelijk systeem welke wagens in een regio naar dezelfde bestemming rijden. De bestuurders van de voertuigen worden op de hoogte gebracht en tegelijkertijd gewezen op de meest nabije plaats voor carpoolen.

Behalve de vloek van de opstoppingen wegwerken, wil de overheid ook dringend scoren met het verbeteren van de verkeersveiligheid. In België vallen jaarlijks 1.300 verkeersdoden. De Europese Commissie streeft ernaar om het aantal dodelijke slachtoffers tegen 2010 te halveren, wat de druk op de nationale overheden vergroot.

Het klinkt nog als toekomstmuziek, maar toch start Telematics Clusters volgend jaar al met een testproject rond intelligente snelheidsadviezen. Via een klein scherm in de wagen krijgt de bestuurder bij het binnenrijden van de bebouwde kom de toegestane snelheid te zien.

Hiernaast is men ook bezig met het uitwerken van plannen voor elektronische noodoproepen. Als het voertuig botst, kan er automatisch vanuit de wagen een signaal uitgaan naar de nooddiensten. Zo gaat er geen tijd meer verloren met het zoeken naar een telefoontoestel en kunnen de hulpdiensten sneller ter plaatse zijn. Via telematica kan een verzekeringsmaatschappij ook nagaan hoe een ongeval precies is gebeurd.

Om grote en complexe vloten voor transport beter te beheren biedt de technologie de mogelijkheid om het rijgedrag van de bestuurder te evalueren, het onderhoud op te volgen en de rijtijden te controleren. Bij de Belgische vlootbeheerders is het adviseren van optimale routes al sterk in opmars. Bij het coördineren van de vloot van de wegenhulp kan men de beschikbare hulpteams on line opvolgen op een elektronische kaart en de werkorders automatisch doorsturen.

Maar bij veiligheid hoort ook het verminderen van het risico op carjacking. Uit de cijfers van de politie voor 2002 blijkt dat in België 29.140 voertuigen werden gestolen, waarvan slechts 55,9 procent werd teruggevonden. Met telematica en een gps-toestel kan men een voertuig opvolgen op een wegenkaart, het laten stoppen bij diefstal en een alarm installeren speciaal gericht op carjacking.

Aan het verbeteren van het verkeersbeleid hangt natuurlijk een kostenplaatje. In ons land zijn er geen tolpoorten zoals in buurland Frankrijk, maar de komende jaren zal België op vraag van Europa moeten overschakelen op elektronische tolheffing. België telt 180 Europese distributiecentra en 40 procent van het vrachtverkeer op onze snelwegen is buitenlands.

Via telematica kan de werkelijke wegbelasting van vrachtwagens per kilometer doorgerekend worden, terwijl het huidige eurovignet een vaste prijs kent. De vrachtwagen wordt gevolgd op het nationaal grondgebied en krijgt het aantal kilometers dat hij effectief gereden heeft, doorgerekend.

De markt van intelligente transportsystemen staat vandaag nog in de kinderschoenen, want verschillende technologieleveranciers en mobiele operatoren samenbrengen vergt tijd. Maar de Telematics Cluster heeft verschillende werkgroepen opgestart en pleit voor een permanent test- en kenniscentrum om de sector van de telematica te steunen. Het is de bedoeling dat privé en overheid samenwerken.

  • Nancy Nackaerts is redactrice economie.
  • Elke dag beantwoordt de redactie een actuele vraag.